Oku · Anla · Pekiştir
Konu anlatımı
Yabancı Gerçek Kişilere Yönelik Düzeltme (Tashih) İşlemleri
Yabancı gerçek kişilerin tapu sicilindeki kimlik bilgilerinde eksiklik, yanlışlık veya sonradan meydana gelen değişiklik bulunabilir. Bu konu; gerçek kişinin kayıt malikiyle aynı kişi olduğunun nasıl ortaya konulacağını, hangi belgenin hangi makamca tasdik edileceğini, Kimlik Bilgileri Beyanı Formunun ne zaman kullanılacağını, düzeltmenin hangi sırayla yapılacağını ve işlemden harç ile döner sermaye hizmet bedeli alınıp alınmayacağını birlikte ele alır.
Öğrenme hedefleri
Bu konuyu tamamlayan öğrenci:
- Tapu sicilindeki eksiklik, yanlışlık ve sonradan meydana gelen değişiklikleri birbirinden ayırt eder.
- Yabancı ülkede veya Türkiye’deki yabancı temsilcilikte düzenlenen nüfus belgelerinin tasdik yolunu belirler.
- Kimlik Bilgileri Beyanı Formunun hangi durumda yeterli olduğunu, hangi durumda ek kanıtlayıcı belge gerektiğini uygular.
- Medeni durum değişikliğine bağlı soyadı değişikliğinde tam hak devri veya terkin talepleriyle diğer tasarruf işlemlerini ayırır.
- Miras bırakanın kimlik bilgilerindeki değişiklik ile intikal işlemi arasındaki doğru işlem sırasını kurar.
- 20.08.2019 ve 21.08.2019 tarih sınırlarının mali ve usule ilişkin sonuçlarını doğru değerlendirir.
- Basit yazım hatası, forma dayalı yanlış tescil ve doğru belgenin sisteme yanlış aktarılması hâllerini birbirinden ayırır.
- Düzeltmenin yevmiye alınarak mı yoksa düzeltmeler sicilinde sebebi açıklanarak mı yapılacağını belirler.
- Yenilenen Kimlik Bilgileri Beyanı Formunun saklanması ve TAKBİS’e aktarılması sürecini uygular.
1. Kavramsal çerçeve
1.1. Düzeltme ihtiyacı neden doğar?
Yabancı ülke kimlikleri ve pasaportları tek biçimde düzenlenmez. Bazı pasaportlarda yalnız ad bulunabilir, soyad ayrı bir alan olarak gösterilmeyebilir; bazı belgelerde ana veya baba adı bulunurken bazılarında bu bilgilere yer verilmeyebilir. Farklı alfabelerden Latin alfabesine aktarım da kayıt ile sonradan sunulan kimlik arasında görünüşte farklılık oluşturabilir.
Bu çeşitlilik iki temel soruna yol açar:
- Edinim sırasında tescile esas bir bilgi hiç kaydedilmemiş olabilir.
- Sicile kaydedilen bilgi, dayanak belgeye veya gerçek duruma uymayabilir.
Bunlardan ayrı olarak kişinin vatandaşlık kazanması, adını veya soyadını bir kararla değiştirmesi, evlenmesi ya da boşanması gibi olaylar da tescilden sonra kimlik bilgilerinin değişmesine neden olabilir. Dolayısıyla önce olayın türü belirlenmelidir; çünkü istenecek belge, işlem sırası ve mali sonuç bu ayrım üzerinden değişir.
1.2. Temel kavramlar
| Kavram | İşlevi |
|---|---|
| Düzeltme (tashih) | Ana veya yardımcı sicildeki hata ya da eksikliğin gerçek duruma uygun hâle getirilmesidir. |
| Tescile esas bilgi | Tapu sicilinde hak sahibini belirleyen ve sicilde yer alması gereken kimlik bilgileridir. |
| Kimlik Bilgileri Beyanı Formu | Kimlik veya pasaportla birlikte işleme alınan; eksik ya da açıklanması gereken kimlik bilgilerini tamamlayan formdur. Gerektiğinde tescile esas belge niteliği kazanır. |
| Sonradan meydana gelen değişiklik | İlk tescilde hata bulunmadığı hâlde vatandaşlık, karar veya medeni durum değişikliği nedeniyle kimlik bilgisinin değişmesidir. |
| Re’sen düzeltme | Düzenlemenin izin verdiği hâllerde düzeltmenin ayrıca harç ve döner sermaye hizmet bedeli alınmadan idarece yapılmasıdır. |
| Tasdik | Yabancı makam veya temsilcilikçe düzenlenen belgedeki imza ve mührün yetkili makamlarca doğrulanmasıdır. |
Kimlik Bilgileri Beyanı Formu, pasaport veya ülke kimliğinin yerine geçen bağımsız bir kimlik belgesi değildir. Form, kimlik veya pasaportla birlikte değerlendirilir. Özellikle belgede eksik kalan ya da açıklanması gereken hususlarda tescilin dayanaklarından biri hâline gelir.
2. Düzeltmenin belgeye dayalı yapılması
Ana veya yardımcı sicildeki hata ya da eksiklik, ilgilinin sunduğu bir belgeden veya başka bir idarenin düzenlediği belgeden kaynaklanmışsa gerçek durum kanıtlanmalıdır. İlgilinin gerçek durumu gösteren belgelere dayalı başvurusu alınır, istem yevmiye defterine kaydedilir ve gerekli düzeltme yapılır.
Yabancı gerçek kişinin nüfus bilgilerini içeren kanıtlayıcı belge iki kaynaktan gelebilir:
- Kişinin uyruğunda bulunduğu ülkedeki yetkili makam,
- Kişinin uyruğunda bulunduğu ülkenin Türkiye’deki temsilciliği.
Belgenin nerede ve kim tarafından düzenlendiği, tasdik yolunu belirleyen temel ölçüttür.
3. Yabancı ülkede düzenlenen belgelerin tasdiki
3.1. Lahey Sözleşmesine taraf ülkede düzenlenen belge
Belge, kişinin uyruğunda bulunduğu ülkedeki yetkili makamca düzenlenmişse önce o ülkenin Yabancı Resmî Belgelerin Tasdiki Mecburiyetinin Kaldırılmasına İlişkin Lahey Sözleşmesine taraf olup olmadığına bakılır. Ülke sözleşmeye tarafsa belge apostil şerhi taşımalıdır.
Ülkenin sözleşmeye taraf olması tek başına yeterli değildir; sunulan belgenin gerekli apostil şerhini de taşıması gerekir.
3.2. Lahey Sözleşmesine taraf olmayan ülkede düzenlenen belge
Ülke sözleşmeye taraf değilse tek aşamalı bir tasdik yeterli değildir. Sıra şöyledir:
- Belgeyi düzenleyen makamın imza ve mührü, o makamın bağlı bulunduğu üst makamca onaylanır.
- Üst makamın imza ve mührü, belgenin düzenlendiği yerde bulunan Türk Konsolosluğunca onaylanır.
Örneğin nüfus idaresi içişleri bakanlığına bağlıysa önce nüfus idaresinin düzenlediği belge içişleri bakanlığınca onaylanır; daha sonra içişleri bakanlığının imza ve mührü ilgili yerdeki Türk Konsolosluğunca tasdik edilir.
3.3. Karar tablosu
| Belgenin düzenlendiği yer | Ülkenin durumu | Gerekli tasdik |
|---|---|---|
| Kişinin uyruğunda bulunduğu ülke | Lahey Sözleşmesine taraf | Apostil şerhi |
| Kişinin uyruğunda bulunduğu ülke | Lahey Sözleşmesine taraf değil | Düzenleyen makamın bağlı olduğu üst makamın onayı ve ardından Türk Konsolosluğu tasdiki |
4. Türkiye’deki yabancı temsilciliklerce düzenlenen belgeler
Belge, yabancı kişinin ülkesinin Türkiye’deki temsilciliğince düzenlenmişse tasdik makamı temsilciliğin bulunduğu yere göre belirlenir:
- Temsilcilik Ankara dışında ise belgenin, temsilciliğin bulunduğu ilin valiliğince tasdik edilmesi gerekir.
- Temsilcilik Ankara’da ise tasdik T.C. Dışişleri Bakanlığınca yapılır.
Örneğin Antalya’daki bir başkonsolosluğun düzenlediği belge Antalya Valiliğince; Ankara’daki bir büyükelçiliğin düzenlediği belge ise T.C. Dışişleri Bakanlığınca tasdik edilir. Taşınmazın bulunduğu il, malikin yaşadığı yer veya başvurunun yapıldığı müdürlük bu tasdik makamını değiştirmez; belirleyici olan belgeyi düzenleyen yabancı temsilciliğin bulunduğu yerdir.
Tasdik, belgedeki imza ve mührün ilgili konsolosluk veya büyükelçiliğe ait olduğunun doğrulanmasına yöneliktir.
5. Yabancı dilde düzenlenen belgeler
Sunulan belge yabancı dildeyse noter onaylı Türkçe tercümesi aranır. Sonradan meydana gelen değişiklikleri kanıtlayan yabancı dildeki belgelerde belgenin aslı ile noter onaylı Türkçe tercümesi birlikte sunulur.
Belgenin apostilli veya başka bir makamca tasdik edilmiş olması noter onaylı Türkçe tercüme şartını ortadan kaldırmaz; gerekli tasdik ve tercüme birlikte aranır.
6. Tescile esas bilgilerdeki eksikliklerin tamamlanması
Eksiklik, edinim sırasında sunulan kimlik veya pasaportta bilginin bulunmamasından ya da farklı alfabenin Latin alfabesine çevrilmesinden kaynaklanabilir. Bu durumda önce başvuran kişi ile kayıt malikinin aynı kişi olup olmadığı değerlendirilir.
6.1. Aynı kişi olduğu açıkça anlaşılıyorsa
Sonradan sunulan kimlik veya pasaport bilgileri, başvuran ile kayıt malikinin aynı kişi olduğunu açıkça gösteriyorsa Kimlik Bilgileri Beyanı Formu doldurularak eksiklik tamamlanır. Form sisteme aktarılır.
6.2. Aynı kişi olduğu konusunda tereddüt varsa
Kimlik veya pasaport tek başına yeterli güveni sağlamıyorsa nüfus bilgilerini içeren kanıtlayıcı belge istenir. Bu belge, kişinin ülkesindeki yetkili makamdan veya ülkesinin Türkiye’deki temsilciliğinden gelmeli ve düzenlendiği yere göre gerekli tasdiki taşımalıdır. Kimlik Bilgileri Beyanı Formu yine doldurulur ve sisteme aktarılır.
6.3. Karar mantığı
| Değerlendirme | İstenen dayanak | Form işlemi |
|---|---|---|
| Başvuran ile kayıt malikinin aynı kişi olduğu açık | Sonradan sunulan kimlik veya pasaport | Kimlik Bilgileri Beyanı Formu doldurulur ve sisteme aktarılır. |
| Aynı kişi olduğu konusunda tereddüt var | Tasdikli nüfus bilgisi belgesi | Kimlik Bilgileri Beyanı Formu doldurulur ve sisteme aktarılır. |
Her iki durumda da formun doldurulması gerekir. Fark, tereddüt hâlinde yalnız kimlik veya pasaportla yetinilmemesi ve ayrıca gerçek durumu kanıtlayan nüfus belgesinin aranmasıdır.
7. Tescilden sonra meydana gelen kimlik değişiklikleri
İlk tescil doğru olduğu hâlde kişi Türk vatandaşlığını kazanabilir veya bir karara dayanarak adı ya da soyadı değişebilir. Bu durumda sunulan belgenin niteliğine göre MERNİS kaydı incelenir veya yabancı ülkeden gelen usulüne uygun tasdikli belge aranır. Belge yabancı dildeyse aslı ve noter onaylı Türkçe tercümesi sunulur.
Bu grupta temel soru, ilk tescilin hatalı olup olmadığı değil, geçerli kimlik bilgisinin sonradan değişip değişmediğidir. Bu ayrım özellikle medeni durum değişikliğine bağlı soyadı değişikliklerinde önem taşır.
7.1. Medeni durum değişikliğine bağlı soyadı
Genel kural, tescile tabi kimlik bilgileri düzeltilmeden talebe bağlı tasarruf işlemi yapılamamasıdır. Ancak medeni durum değişikliğinden kaynaklanan soyadı değişikliği bakımından tam hak devri veya terkin içeren istemler için özel bir kolaylık vardır.
Kişinin evlenme veya boşanma nedeniyle soyadı değişmişse ve bu değişiklik usulüne uygun evlilik kaydı, nüfus kaydı, evlilik cüzdanı veya benzeri belgeyle anlaşılıyorsa:
- Hakkın tamamını aktaran istemler soyadı düzeltmesi yapılmadan karşılanabilir.
- Terkin içeren istemler soyadı düzeltmesi yapılmadan karşılanabilir.
- Kimlik Bilgileri Beyanı Formu doldurulmaz.
- Mevcut Yabancı Kimlik Numarası veya Vergi Kimlik Numarası kullanılır.
- Medeni durum değişikliği resmî senette açıklanarak işlem yürütülür.
Taşınmazın tamamının satışı bu kolaylığa örnektir. Buna karşılık taşınmaz üzerinde intifa hakkı kurulması, hakkın tamamını aktaran veya hakkı terkin eden bir işlem değildir. Böyle bir talep soyadı düzeltmesinden sonra karşılanır.
7.2. Karşılaştırma
| Talep | Soyadı düzeltmesi | Kimlik Bilgileri Beyanı Formu | Sonuç |
|---|---|---|---|
| Taşınmaz üzerindeki hakkın tamamının satışı | Önceden yapılması gerekmez | Doldurulmaz | Mevcut YKN veya VKN ile işlem doğrudan karşılanabilir. |
| Hakkın terkin edilmesi | Önceden yapılması gerekmez | Doldurulmaz | Değişiklik belgeyle açıklanarak işlem karşılanabilir. |
| İntifa hakkı kurulması | Önce yapılır | Düzeltmenin niteliğine göre işlem yürütülür | Düzeltme tamamlanmadan talep karşılanmaz. |
7.3. Miras bırakanın bilgilerindeki değişiklik
Yabancı malikin ölümünden sonra mirasçılar intikal talebinde bulunduğunda, malikin kimlik bilgilerinin taşınmazı edinmesinden sonra değiştiği anlaşılabilir. Değişiklik belgeyle kanıtlanır; önce düzeltme işlemi yapılır, tapu harcı ve döner sermaye hizmet bedeli alınır, ardından intikal işlemine geçilir.
Örneğin taşınmazı edinirken adı A olan kişinin adı daha sonra B olarak değişmişse, mirasçıların doğrudan intikal yaptırması yerine önce miras bırakanın adındaki değişiklik sicile işlenir. Bu işlem tamamlanınca intikal değerlendirilir.
8. İşlemin mali yönü
Mali değerlendirme yapılırken yalnız düzeltmenin konusu değil, yanlışlığın kaynağı, edinim tarihi ve talebin türü birlikte incelenir.
8.1. Harç ve döner sermaye hizmet bedeli alınan temel hâller
Aşağıdaki düzeltmeler kural olarak tapu harcı ve döner sermaye hizmet bedeline tabidir:
- Sicildeki bilginin kimlik bilgileriyle uyuşmaması veya sicilde bulunmayan bilginin TAKBİS’e girilmesi amacıyla yapılan düzeltmeler,
- Kişinin Türk vatandaşlığını kazanması ya da bir karara dayalı ad veya soyadı değişikliğinin işlenmesi,
- Hakkın tamamını aktaran veya terkin içeren istemler dışında kalan medeni durum değişikliğinin sicile işlenmesi.
Bu genel kuralın altında, edinim tarihine ve hatanın niteliğine bağlı önemli istisnalar vardır.
8.2. 20.08.2019 ve öncesinde edinilen taşınmazlar
Kimlik Bilgileri Beyanı Formu zorunluluğunun başlamasından önce edinilen taşınmazlarda, tescile esas bilgilerdeki eksikliklerin tamamlanması özel bir rejime tabidir.
- Taşınmaz 20.08.2019 tarihinde veya daha önce edinilmişse eksik bilgi re’sen tamamlanır.
- Düzeltmenin sebebi düzeltmeler sicilinde açıklanır.
- Tapu harcı ve döner sermaye hizmet bedeli alınmaz.
Örneğin yabancı kişi taşınmazı 20.08.2019 tarihinde edinmiş ve sicilde baba adı yer almamışsa baba adı ücretsiz olarak re’sen eklenir.
Bunun yanında, taşınmaz 20.08.2019 tarihinden önce edinilmişse ve talep hakkın tamamının devrini veya terkinini içeriyorsa sicilde ayrıca düzeltme yapılmadan işlem doğrudan karşılanabilir. Eksiklik resmî senette açıklanır.
Burada iki tarih ifadesi birbirinden ayrılmalıdır:
- Ücretsiz re’sen tamamlama: 20.08.2019 dâhil ve öncesi.
- Tam hak devri veya terkinin düzeltmesiz karşılanması: 20.08.2019 öncesi.
8.3. 21.08.2019 ve sonrasında forma dayalı tesciller
21.08.2019 tarihinden itibaren Kimlik Bilgileri Beyanı Formu zorunluluğu sonrasında forma dayalı tescillerdeki hataların düzeltilmesi için tapu harcı ve döner sermaye hizmet bedeli alınır.
Örneğin pasaportta baba adı bulunmadığı için baba adı forma dayanılarak tescil edilmiş, ancak formdaki bilgi yanlışsa yapılacak düzeltme ücretlidir. Burada yanlışlığın sisteme doğru biçimde aktarılmış olması sonucu değiştirmez; sorun formun dayandığı beyanın hatalı olmasıdır.
8.4. Basit yazım hatası istisnası
Hatalı tescilin basit yazım hatasından kaynaklandığı sunulan evrak veya dayanak belgelerden açıkça anlaşılıyorsa düzeltme re’sen yapılır. Sebebi düzeltmeler sicilinde açıklanır; tapu harcı ve döner sermaye hizmet bedeli alınmaz.
Örneğin doğru bilgi “Mahmud” iken forma “Mahmut” yazılmışsa ve bunun basit yazım hatası olduğu belgelerden belirlenebiliyorsa ücret alınmadan re’sen düzeltme yapılır.
Basit yazım hatası istisnası, 21.08.2019 sonrasındaki her forma dayalı yanlışlığın mutlaka ücretli olacağı düşüncesini sınırlar. Belirleyici olan, hatanın gerçek bir beyan farklılığı mı yoksa belgelerden açıkça anlaşılan basit bir yazım yanlışı mı olduğudur.
8.5. Doğru belgenin TAKBİS’e veya sicile yanlış aktarılması
Sunulan belge doğru olduğu hâlde bilgi TAKBİS’e veya sicile belgeye aykırı biçimde yanlış girilmişse düzeltme, malikin taşınmazı edinme tarihine bakılmaksızın yapılır. Bu düzeltme için tapu harcı ve döner sermaye hizmet bedeli alınmaz.
Bu hâl, forma dayalı hatadan farklıdır:
- Form yanlış, sistem forma uygun ise hata beyan veya dayanak aşamasındadır.
- Form ve diğer dayanaklar doğru, sistem girişi yanlış ise hata aktarım aşamasındadır.
Aktarım aşamasındaki hata için edinim tarihinin önemi yoktur.
8.6. Mali karar tablosu
| Olay | Düzeltme yöntemi | Tapu harcı ve döner sermaye |
|---|---|---|
| 20.08.2019 dâhil veya daha önce edinilen taşınmazda tescile esas bilginin eksikliği | Re’sen, sebebi düzeltmeler sicilinde açıklanarak | Alınmaz |
| 20.08.2019 öncesi edinimde tam hak devri veya terkin talebi | Düzeltme yapılmadan, durum resmî senette açıklanarak | Düzeltme işlemi yapılmaz |
| 21.08.2019 ve sonrasında yanlış forma dayalı tescil | Belge ve form süreci tamamlanarak | Alınır |
| Belgelerden açıkça anlaşılan basit yazım hatası | Re’sen, sebebi düzeltmeler sicilinde açıklanarak | Alınmaz |
| Doğru belgenin TAKBİS’e veya sicile yanlış aktarılması | Edinim tarihine bakılmadan düzeltilir | Alınmaz |
| Türk vatandaşlığı kazanılması veya karara dayalı ad/soyadı değişikliği | Değişiklik sicile işlenir | Alınır |
| Medeni durum değişikliği; tam hak devri veya terkin dışında bir talep | Önce düzeltme yapılır | Alınır |
9. Düzeltmenin sicile işlenme yöntemi
Kimlik Bilgileri Beyanı Formuna dayalı bir tescil veya tescile esas belgeye aykırılık düzeltilirken düzeltilecek bilginin niteliği de önemlidir:
- Tapu Sicili Tüzüğü bakımından tescile esas bilgiler arasında yer alan bir bilgi düzeltiliyorsa yevmiye alınır.
- Tescile esas bilgiler arasında yer almayan ana adı veya doğum yeri gibi bilgiler düzeltiliyorsa sebebi düzeltmeler sicilinde açıklanır.
Aynı başvuruda iki farklı bilgi düzeltiliyorsa her bilgi kendi niteliğine göre ele alınır. Örneğin soyadındaki hata tescile esas bilgi olarak yevmiye ile; doğum yerindeki hata ise düzeltmeler sicilinde sebebi açıklanarak düzeltilebilir.
10. Kimlik Bilgileri Beyanı Formunun yenilenmesi ve saklanması
Formdaki bilgi pasaporta veya tescile esas diğer belgelere aykırıysa form yenilenir. Yenileme sırasında formdaki “İşbu form daha önce doldurulmuş Kimlik Bilgileri Beyanı Formunda değişiklik yapmak üzere doldurulmaktadır.” ibaresi işaretlenir.
Yenileme sürecinde:
- Düzeltmeye dayanak olan belgeler esas alınarak güncel form doldurulur.
- Önceki form muhafaza edilir.
- Güncel form taranarak TAKBİS’e aktarılır.
- Form elektronik ve fiziki ortamda süresiz saklanır.
Form doğru düzenlenmiş, yanlışlık yalnız TAKBİS’e veya sicile aktarım sırasında meydana gelmişse formun yeniden düzenlenmesine gerek yoktur.
11. Bütünleşik karar akışı
Bir yabancı gerçek kişinin kimlik bilgisinin düzeltilmesi talebinde aşağıdaki sıra izlenerek doğru sonuca ulaşılır:
- Olayın türünü belirle: Edinim anındaki eksiklik mi, yanlış tescil mi, sonradan değişiklik mi, basit yazım hatası mı, aktarım hatası mı?
- Kişi eşleşmesini değerlendir: Başvuran ile kayıt malikinin aynı kişi olduğu açık mı, yoksa ek nüfus belgesi gerekiyor mu?
- Belgenin kaynağını belirle: Belge yabancı ülkedeki makamdan mı, Türkiye’deki temsilcilikten mi geliyor?
- Tasdik yolunu seç: Apostil, üst makam ve Türk Konsolosluğu zinciri, valilik veya T.C. Dışişleri Bakanlığı tasdiki seçeneklerinden uygun olanı uygula.
- Dil şartını kontrol et: Yabancı dildeki belge için noter onaylı Türkçe tercümeyi ara.
- Talebin niteliğini belirle: Tam hak devri, terkin, intifa tesisi veya intikal gibi taleplerden hangisi söz konusu?
- Tarih sınırını uygula: 20.08.2019 dâhil ve öncesi ile 21.08.2019 ve sonrası rejimini ayır.
- Hatanın kaynağını belirle: Form mu yanlış, basit yazım mı var, yoksa doğru belge sisteme yanlış mı aktarılmış?
- Mali sonucu belirle: Harç ve döner sermaye alınıp alınmayacağını ilgili istisnalarla birlikte değerlendir.
- Kayıt ve saklama işlemini tamamla: Yevmiye, düzeltmeler sicili, formun yenilenmesi, eski formun muhafazası ve TAKBİS’e aktarım adımlarını uygula.
12. Çözümlü uygulamalar
Uygulama 1 — Apostilli nüfus belgesi
Olay: Yabancı malik, uyruğunda bulunduğu ve Lahey Sözleşmesine taraf olan ülkedeki yetkili makamdan nüfus bilgilerini gösteren belge almıştır.
Belirleyici bilgi: Belge kişinin ülkesindeki yetkili makamca düzenlenmiş ve ülke sözleşmeye taraftır.
Uygulanacak kural: Belge apostil şerhi taşımalıdır. Belge yabancı dildeyse ayrıca noter onaylı Türkçe tercümesi sunulur.
Sonuç: Apostil, belgenin resmî tasdik şartını; noter onaylı tercüme ise dil şartını karşılar.
Uygulama 2 — Sözleşmeye taraf olmayan ülke
Olay: Nüfus belgesi, Lahey Sözleşmesine taraf olmayan bir ülkede nüfus idaresince düzenlenmiştir.
Belirleyici bilgi: Apostil yolu kullanılamaz.
Uygulanacak kural: Önce nüfus idaresinin imza ve mührü bağlı olduğu üst makamca; sonra üst makamın imza ve mührü o yerdeki Türk Konsolosluğunca onaylanır.
Sonuç: Yalnız konsolosluk tasdiki veya yalnız üst makam onayı yeterli değildir; iki aşamalı zincir tamamlanır.
Uygulama 3 — Antalya’daki yabancı temsilcilik
Olay: Yabancı ülkenin Antalya Başkonsolosluğu nüfus belgesi düzenlemiştir. Malik İzmir’de yaşamaktadır ve taşınmaz Gaziantep’tedir.
Belirleyici bilgi: Tasdik makamını belgenin düzenlendiği temsilciliğin bulunduğu yer belirler.
Uygulanacak kural: Belge Antalya Valiliğince tasdik edilir.
Sonuç: Malikin ikametgâhı ve taşınmazın bulunduğu il tasdik makamını değiştirmez.
Uygulama 4 — Eksik baba adı ve kişi eşleşmesi
Olay: Edinim sırasında pasaportta baba adı bulunmadığı için sicilde bu alan boş kalmıştır. Sonradan sunulan yeni kimlik, başvuran ile kayıt malikinin aynı kişi olduğunu açıkça göstermektedir.
Belirleyici bilgi: Kişi eşleşmesinde tereddüt yoktur.
Uygulanacak kural: Kimlik Bilgileri Beyanı Formu doldurulur ve sisteme aktarılır. Taşınmaz 20.08.2019 tarihinde veya daha önce edinilmişse eksiklik re’sen ve ücretsiz tamamlanır.
Sonuç: Ek nüfus belgesine gerek duyulmadan form üzerinden eksiklik tamamlanabilir; mali sonuç edinim tarihine göre belirlenir.
Uygulama 5 — Evlilik sonrası satış ile intifa tesisi
Olay A: Malik evlenmiş ve soyadı değişmiştir; taşınmazın tamamını satmak istemektedir.
Sonuç A: Değişiklik usulüne uygun belgeyle anlaşılıyorsa soyadı düzeltmesi ve Kimlik Bilgileri Beyanı Formu aranmadan mevcut YKN veya VKN ile satış karşılanabilir.
Olay B: Aynı malik taşınmaz üzerinde intifa hakkı kurmak istemektedir.
Sonuç B: İntifa tesisi tam hak devri veya terkin değildir. Önce soyadı düzeltmesi yapılır; ardından intifa talebi değerlendirilir.
Karşılaştırma: Tek değişen unsur talebin türüdür. Bu unsur, düzeltmenin işlemden önce zorunlu olup olmadığını değiştirir.
Uygulama 6 — Miras bırakanın sonradan değişen adı
Olay: Yabancı malik taşınmazı A adıyla edinmiş, daha sonra adı B olarak değişmiş ve vefat etmiştir. Mirasçılar intikal talebinde bulunmuştur.
Belirleyici bilgi: Değişiklik ilk tescilden sonra meydana gelmiş ve intikalden önce sicile yansıtılmamıştır.
Uygulanacak kural: Değişiklik kanıtlanır; önce harç ve döner sermaye alınarak malik adı düzeltilir, sonra intikal yapılır.
Sonuç: İntikal, düzeltmenin yerine geçmez; işlem sırası düzeltme ve ardından intikaldir.
Uygulama 7 — Form hatası ile aktarım hatası
Olay A: Pasaportta baba adı yoktur. Formda yanlış baba adı yazılmış ve TAKBİS’e formdaki bilgi aynen aktarılmıştır.
Sonuç A: Hata formdadır. 21.08.2019 ve sonrasındaki forma dayalı tescilde düzeltme kural olarak ücretlidir; basit yazım hatası olduğu açıkça kanıtlanırsa ücretsiz re’sen düzeltme istisnası uygulanabilir.
Olay B: Formda doğru baba adı yazılıdır; TAKBİS’e farklı bir ad girilmiştir.
Sonuç B: Hata aktarım aşamasındadır. Edinim tarihine bakılmadan düzeltme yapılır ve ücret alınmaz.
Uygulama 8 — Formun yenilenmesi
Olay: Formdaki soyadı, pasaporttaki soyadına aykırıdır.
Belirleyici bilgi: Yanlışlık yalnız sistem girişinde değil, formun kendisindedir.
Uygulanacak kural: Form yenilenir, önceki formda değişiklik yapıldığına ilişkin ibare işaretlenir, eski form korunur ve güncel form taranarak TAKBİS’e aktarılır.
Sonuç: Güncel bilgi sistemde görünür hâle gelirken önceki kayıt da denetlenebilir biçimde muhafaza edilir.
13. Karıştırılabilecek ayrımlar
13.1. Apostil ile konsolosluk zinciri
Apostil yalnız sözleşmeye taraf ülkede düzenlenen belge için kullanılır. Sözleşmeye taraf olmayan ülkede önce bağlı üst makamın, ardından Türk Konsolosluğunun tasdiki gerekir.
13.2. Valilik ile T.C. Dışişleri Bakanlığı
Türkiye’deki yabancı temsilcilik Ankara dışındaysa valilik; Ankara’daysa T.C. Dışişleri Bakanlığı yetkilidir. Yetki, taşınmazın veya malikin bulunduğu yere göre değil temsilciliğin bulunduğu yere göre belirlenir.
13.3. Eksiklik ile sonradan değişiklik
Eksiklik, edinim sırasında bilginin belgede bulunmaması veya Latin alfabesine aktarım nedeniyle sicilde yer almamasıdır. Sonradan değişiklikte ilk kayıt doğru olabilir; vatandaşlık, karar, evlenme veya boşanma nedeniyle bilgi daha sonra değişmiştir.
13.4. Tam hak devri ile sınırlı ayni hak tesisi
Medeni durum değişikliğine bağlı soyadı bakımından tam hak devri veya terkin, düzeltmesiz karşılanabilir. İntifa gibi hakkın tamamını aktarmayan işlemde düzeltme önce yapılır.
13.5. Form hatası ile aktarım hatası
Form yanlışsa sorun dayanak aşamasındadır. Form doğru, TAKBİS kaydı yanlışsa sorun aktarım aşamasındadır. İkinci durumda edinim tarihine bakılmadan ücret alınmaz.
13.6. Genel ücret kuralı ile basit yazım istisnası
21.08.2019 ve sonrasındaki yanlış forma dayalı tescil kural olarak ücretlidir. Ancak hata, belgelerden açıkça anlaşılan basit bir yazım yanlışıysa re’sen ve ücretsiz düzeltilir.
13.7. 20.08.2019 tarihinin iki farklı kullanımı
Eksik bilginin ücretsiz re’sen tamamlanmasında 20.08.2019 tarihi kapsama dâhildir. Tam hak devri veya terkinin düzeltmesiz karşılanmasına ilişkin kolaylık ise 20.08.2019 tarihinden önceki edinimler için düzenlenmiştir.
14. Hızlı tekrar
- Kimlik Bilgileri Beyanı Formu, ülke kimliği veya pasaportla birlikte kullanılır; gerektiğinde tescile esas belge niteliği kazanır.
- Gerçek durumu kanıtlayan nüfus belgesi, yabancı ülkedeki yetkili makamdan veya ülkenin Türkiye’deki temsilciliğinden gelebilir.
- Lahey Sözleşmesine taraf ülkede apostil; taraf olmayan ülkede üst makam ve Türk Konsolosluğu zinciri aranır.
- Türkiye’deki temsilcilik Ankara dışındaysa valilik, Ankara’daysa T.C. Dışişleri Bakanlığı tasdiki gerekir.
- Yabancı dildeki belge için noter onaylı Türkçe tercüme aranır.
- Eksiklikte aynı kişi olduğu açıkça anlaşılıyorsa form yeterlidir; tereddüt varsa tasdikli nüfus belgesi de gerekir. Her iki durumda form sisteme aktarılır.
- Medeni durum değişikliğine bağlı soyadı değişikliğinde tam hak devri veya terkin, düzeltme ve form olmadan mevcut YKN veya VKN ile karşılanabilir.
- İntifa tesisi gibi diğer tasarruf işlemlerinde soyadı önce düzeltilir.
- Miras bırakanın sonradan değişen bilgisi, intikalden önce ücretli olarak düzeltilir.
- 20.08.2019 dâhil ve öncesinde edinilen taşınmazlarda eksik bilgi re’sen ve ücretsiz tamamlanır.
- 20.08.2019 öncesi edinimde tam hak devri veya terkin, durum resmî senette açıklanarak düzeltmesiz karşılanabilir.
- 21.08.2019 ve sonrasındaki yanlış forma dayalı tescil kural olarak ücretlidir.
- Basit yazım hatası ile doğru belgenin sisteme yanlış aktarılması ücretsiz düzeltilir.
- Tescile esas bilgiler yevmiye alınarak; ana adı ve doğum yeri gibi diğer bilgiler sebebi düzeltmeler sicilinde açıklanarak düzeltilir.
- Yenilenen formda değişiklik ibaresi işaretlenir, önceki form korunur, güncel form TAKBİS’e aktarılır ve formlar süresiz saklanır.
15. Mini yoklamalar
Mini yoklama 1
Lahey Sözleşmesine taraf olmayan bir ülkedeki nüfus idaresince düzenlenen belgenin doğrudan apostillenmesi yeterli midir?
Mini yoklama 2
Yabancı ülkenin İstanbul Başkonsolosluğunca düzenlenen nüfus belgesini hangi makam tasdik eder?
Mini yoklama 3
Evlilik nedeniyle soyadı değişen malik taşınmazın tamamını satmak istiyorsa mutlaka önce soyadı düzeltmesi yapılır mı?
Mini yoklama 4
Form doğru olduğu hâlde TAKBİS’e yanlış bilgi girilmişse edinim tarihi mali sonucu değiştirir mi?
Mini yoklama cevapları
- Hayır. Önce düzenleyen makamın imza ve mührü bağlı üst makamca, sonra üst makamın imza ve mührü Türk Konsolosluğunca onaylanır.
- İstanbul Valiliği.
- Hayır. Değişiklik usulüne uygun belgeyle anlaşılıyorsa tam hak devri, düzeltme ve form olmadan mevcut YKN veya VKN ile karşılanabilir.
- Hayır. Doğru belgenin sisteme yanlış aktarılmasında edinim tarihine bakılmaz ve ücret alınmaz.