Ormanların Kadastrosu ve Tescili

Ormanların Kadastrosu ve Tescili

Ormanların kadastrosu ve tescili; yalnız bir sınır çizme veya bir taşınmazı kütüğe kaydetme işi değildir. Teknik harita verileri, kesinleşme usulleri, mülkiyet kayıtları, 2/A ve 2/B alanları, Hazine taşınmazları, özel ormanlar, askı ilanları ve dava etkileri birlikte değerlendirilir. Doğru işlem yolu, her olayda önce alanın hukuki statüsünün, sonra kadastro aşamasının, ardından mükerrerlik ve hak durumunun belirlenmesine bağlıdır.

Öğrenme hedefleri

Bu konuyu tamamlayan öğrenci;

• Orman, 2/A ve 2/B alanlarında teknik kontrol ile tescil işlemlerini birbirinden ayırır,
• Kesinleşmiş haritalarda düzeltme gerektiren hâlleri ve görevli ekibi belirler,
• Ormanla özel mülkiyet veya Hazine taşınmazı arasındaki mükerrerliğin sicil sonucunu uygular,
• Devlet ormanı, kamu tüzel kişiliğine ait orman ve hususi ormanın tescil biçimlerini ayırt eder,
• Özel orman statüsünün yeniden değerlendirilmesinde üç hektar eşiğini ve sonraki sicil işlemlerini uygular,
• Kısmen ormanda kalan özel mülkiyet taşınmazlarında tasarruf, ifraz ve terkin seçeneklerini değerlendirir,
• Kadastrosuna başlanan, tamamlanmış veya hiç başlanmamış çalışma alanlarında doğru işlem yolunu seçer,
• İtiraz, askı ilanı ve dava durumlarının hangi sınır veya tespitleri kesinleşmeden bıraktığını belirler,
• Ek 5 uygulamasında iş programı, ekip, mükerrerlik, tampon alan ve tescil sonuçlarını ilişkilendirir,
• Süre, bildirim ve sicil belirtmelerini olayın şartlarına göre doğru uygular,
• Kesinleşmiş ormanın imar uygulamasına konu edilmesi ile eski ve kesinleşmemiş haritalara ilişkin geçiş yolunu ayırt eder,
• Miktar fazlasını uygulanabilir 40 veya 100 dönüm normuna göre değerlendirir.

1. Kavramsal çerçeve

1.1. Orman kadastrosu ve tescil ilişkisi

Orman kadastrosu, ormanın sınırının ve hukuki niteliğinin belirlenmesidir. Tescil ise kesinleşen sonucun tapu siciline veya henüz tapu kütüğü açılmamış yerlerde zabıt defterine geçirilmesidir. Kadastro sonucu kesinleşmeden tescil aşamasına geçilemez; teknik olarak uygun olmayan bir harita da doğrudan sicile taşınamaz.

Bu nedenle işlem zinciri genel olarak şöyledir:

1. Harita ve tutanakların hukuki kesinleşme durumu belirlenir.
2. Teknik kontrol ve gerekiyorsa hata düzeltmesi yapılır.
3. Orman haritası mevcut kadastro paftalarıyla kenarlaştırılır.
4. Mükerrerlik ve mevcut haklar belirlenir.
5. Tescile esas yüzölçümü hesaplanır.
6. Tescil bildirimi düzenlenir ve sicil işlemleri yapılır.
7. Gerekli belirtmeler konulur ve ilgililere bildirim yapılır.

1.2. Temel terimler

• 2/A alanı: Orman sınırı dışına Hazine adına çıkarılmış, niteliği ve işlem sonucu ayrıca sicilde belirtilen alandır.
• 2/B alanı: Orman sınırı dışına Hazine adına çıkarılmış ve kullanım kadastrosu dâhil özel kurallara bağlanmış alandır.
• Mükerrerlik: Aynı alanın birden fazla kadastro veya tapu kaydında çakışmasıdır. Mükerrerlik, yalnız geometrik bir çakışma değil; hangi kaydın nasıl korunacağı ve hangi işlemin erteleneceği sorunudur.
• Müstakil ve daimî ayni hak: Hazine taşınmazının zemini üzerinde bağımsız ve sürekli nitelikte kurulmuş ayni haktır. Böyle bir hakkın varlığı, kütük sayfasının kapatılıp kapatılmayacağını değiştirir.
• Askı ilanı: Kadastro veya düzeltme sonucunun ilgililere duyurulduğu ve dava hakkının kullanılabildiği kesinleşme aşamasıdır.
• Tescil bildirimi: Teknik ve hukuki sonucu tapu müdürlüğüne taşıyan, yüzölçümü ve işlem türünü gösteren belgedir.
• Tampon alan: Kesinleşmiş orman, 2/A veya 2/B alanı ile önceden kadastrosu yapılmış parseller arasında kadastroya tabi tutulmamış boşluktur.

1.3. İlk karar soruları

Soru	İşlem yoluna etkisi
Orman kadastrosu kesinleşmiş mi?	Kesinleşmiş harita tescil veya düzeltme yoluna; kesinleşmemiş çalışma ise ekip ve askı sürecine gider.
Harita teknik mevzuata uygun mu?	Uygun değilse önce teknik hata giderilir.
Alan tapuda tescilli mi?	Tescilli kayıtta düzeltme veya münakale; tescilsiz alanda ihdasen tescil gündeme gelir.
Mükerrerlik var mı?	Özel mülkiyet, Hazine ve müstakil-daimî hak bakımından farklı sonuç doğurur.
Taşınmaz tamamen mi, kısmen mi çakışıyor?	Kütük sayfasının kapatılması, ifraz veya yalnız belirtme yapılması buna göre değişir.
Çalışma alanı daha önce kadastro görmüş mü?	Tesis kadastrosu, Geçici 8 veya Ek 5 uygulaması ayrılır.

2. Teknik kontrol, onay ve tescile hazırlık

Orman kadastro çalışmalarındaki ölçme, hesap, tersimat ve aplikasyon işleri teknik personelce yürütülür; sorumluluk harita ve kadastro mühendislerine aittir. Tapu ve Kadastro teşkilatınca görevlendirilen kontrol mühendisi, işlemlerin teknik standartlara uygunluğunu denetler ve kontrol onayını verir.

Çalışmalar tamamlandığında iki kurum görevlilerince birlikte imzalanan iki suret rapor düzenlenir. Kontrol ve komisyon onayı verilen haritaların onay tarihinden itibaren en geç iki ay içinde askı ilanına alınması gerekir. Bu süre geçirilirse önceki kontrol onayıyla yetinilmez; tekrar kontrol onayı gerekir.

Kontrol onayı yapılmadan geçmişte askıya çıkarılmış haritalar söz konusuysa, harita, ölçü değerleri ve teknik belgeler kontrol mühendisi sorumluluğunda incelenir. Orman haritası ile kadastro paftaları kenarlaştırılır. Sonuç üç farklı yola ayrılır:

• Orman haritası teknik mevzuata aykırıysa kesinleşmiş haritalara özgü düzeltme süreci uygulanır.
• Kadastro paftası hatalıysa hata kadastro müdürlüğünce kendi mevzuatına göre giderilir.
• Hata bulunan kadastro parselleri tapu müdürlüğüne gönderilerek sicilde teknik hata belirtmesi yapılması sağlanır.

Bu aşamada temel ayrım şudur: Orman haritasındaki hata ile kadastro paftasındaki hata aynı işlem yoluna tabi değildir.

3. Orman, 2/A ve 2/B alanlarının tescili

3.1. Tescil öncesi hazırlık

Teknik yönden uygun bulunan veya uygun hâle getirilen kesinleşmiş orman haritası, ait olduğu köy veya mahallenin kadastro paftasına işlenir ve tescil bildirimi düzenlenir. Ancak paftaların kenarlaştırılması mükerrerlik ortaya çıkarabilir.

Özel mülkiyet adına kayıtlı bir taşınmaz orman sınırı içinde kalıyorsa; çakışan kısmın haritası, yüzölçümü ve malik bilgilerini gösteren liste orman ve maliye birimlerine gönderilir. Bu özel mülkiyet kaydı kamulaştırma yoluyla veya mahkeme kararıyla iptal edilmedikçe aynı alan Hazine adına orman olarak tescil edilemez.

Özel mülkiyet kaydı 2/A veya 2/B alanıyla çakışıyorsa da liste düzenlenir; ancak bu alanlar tescil bildiriminin yüzölçümü hesabında dikkate alınır. Özel mülkiyet kayıtlarının ve Hazine adına tescilli olup üzerinde müstakil ve daimî hak bulunan yerlerin yüzölçümleri, ilgili orman, 2/A veya 2/B alanının yüzölçümünden düşülür.

3.2. Orman türüne göre tescil

Orman türü	Tescil sahibi	Sicilde kullanılacak vasıf
Devlet ormanı	Hazine	orman
Hükmi şahsiyeti haiz amme müessesesine ait orman	İlgili kamu tüzel kişiliği	orman
Hususi orman	Sahibi	özel orman

Hususi orman ve kamu tüzel kişiliğine ait ormanların kurulması sahibin talebine bağlı olmadığı gibi, bunların belirlenen vasıfla tescili için de ayrıca malik talebi aranmaz.

3.3. Sicil belirtmeleri

Hususi orman veya kamu tüzel kişiliğine ait orman tescil edildiğinde, niteliğine uygun sınırlama beyanlar hanesine yazılır. Kamu tüzel kişiliğine ait ormanların toprağıyla birlikte parçalanarak özel kişilere devredilemeyeceği; hususi ormanların ise belirli istisna dışında 500 hektardan küçük parçalar oluşturacak biçimde parçalanamayacağı, devredilemeyeceği, mirasçılar arasında ifrazen taksim edilemeyeceği ve öngörülen sınırlar dışında yapılaşmaya konu olamayacağı belirtilir. İşlem sonucu maliklere ve varsa ayni veya şahsi hak sahiplerine bildirilir.

3.4. Özel orman statüsünün yeniden değerlendirilmesi

31 Aralık 2022 tarihinden önce farklı malikler adına oluşmuş tapu kayıtlarında özel orman alanları parsel bazında yeniden değerlendirilebilir. Daha önce özel orman sayılan bölüm;

• Farklı malik adına kayıtlı ve üç hektardan küçükse orman sayılmayan yer,
• Üç hektar veya daha büyükse hususi orman olarak yeniden sınırlandırılır.

Sonuç ilan edilir; ilan tarihinden itibaren otuz gün içinde dava açılmazsa kesinleşir. Bu çalışma ikinci kadastro sayılmaz.

Özel orman statüsünden çıkarılan yerlerde iki sonuç mümkündür:

1. İlgili tarım ve orman birimi yeni bir taşınmaz vasfı bildirirse, özel orman vasfı terkin edilir, bildirilen vasıf yazılır ve özel ormana ilişkin eski belirtmeler kaldırılır.
2. Zeminde hâlen orman ağaçları bulunduğu için vasfın “özel orman” olarak korunması gerektiği bildirilirse, vasıf korunur; eski özel orman sınırlama belirtmeleri kaldırılır ve taşınmazın statüden çıkarıldığı, özel orman hükümlerine tabi olmadığı yönünde yeni belirtme konulur.

3.5. 2/A ve 2/B alanlarının tescili

Orman tapuda kayıtlıysa, 2/A veya 2/B alanı mevcut orman yüzölçümünden düşülerek tashihen tescil edilir. Orman tapuda kayıtlı değilse alan ihdasen tescil edilir. Tescilde orman tahdit tutanağında belirtilen, muhdesat dışındaki vasıf esas alınır.

Hazine adına tescil edilen 2/A ve 2/B parsellerinin beyanlar hanesine, hangi statüyle orman sınırı dışına çıkarıldığı yazılır.

Tapu kütüğünde kayıtlı bir parsel üzerindeki tabiî veya emekle yetiştirilmiş ağaç ve ağaççık topluluğu, kesinleşmiş orman tahdidi veya kadastrosuna göre Devlet ormanı içinde kalıyorsa önce kenarlaştırma ve gerekiyorsa teknik hata düzeltmesi tamamlanır. Ardından parselin tamamının veya belirli bölümünün ormanda kaldığı beyanlar hanesinde belirtilir ve gerekli bildirimler yapılır.

4. Mükerrerlik sonrası sicil işlemleri

Özel mülkiyet adına kayıtlı parsel ormanla çakışıyorsa, parselin tamamının veya belirli bir bölümünün orman sınırı içinde kaldığı sicilde belirtilir. İşlem maliklere ve varsa ayni veya şahsi hak sahiplerine bildirilir.

Daha sonra özel mülkiyet kaydı mahkeme kararıyla iptal edilir veya kamulaştırılırsa:

• Çakışma tam ise özel parselin kütük sayfası kapatılır,
• Çakışma kısmi ise ifraz yapılır,
• İptal veya kamulaştırma konusu kısım orman parselinin yüzölçümüne eklenerek tevhit edilir.

Bu özel ifraz ve tevhit için belediye veya il encümeni kararı aranmaz.

Önemli bir ayrım: Kadastro veya tapulama sonucu özel kişiler adına kayıtlı olup daha sonra 2/A veya 2/B alanında kaldığı belirlenen taşınmazların özel mülkiyet kayıtlarına, belirtilen özel durumlarda 2/A veya 2/B belirtmesi konulmaz. Buna karşılık Hazine adına 2/A veya 2/B olarak tescil edilen parsellerde ilgili belirtme zorunludur.

5. Hazine adına kayıtlı taşınmazlarda uygulama

Kesinleşmiş orman haritası, Hazine adına kayıtlı bir taşınmazın orman, 2/A veya 2/B alanında kaldığını gösteriyorsa sonuç; çakışmanın kapsamına ve müstakil-daimî hak bulunup bulunmamasına göre değişir.

Durum	İşlem
Kısmi çakışma, müstakil ve daimî hak yok	Çakışan kısım ifraz edilir; ana sayfa kapatılmaz; yüzölçümü açıklamayla düşülür ve ilgili alana katılır.
Tam çakışma, müstakil ve daimî hak yok	Uygun belirtme yapılır, kütük sayfası kapatılır ve taşınmaz ilgili alana katılır.
Müstakil ve daimî hak var	Yalnız zemine ait sayfada uygun belirtme yapılır; sayfa kapatılmaz; yüzölçümü ilgili orman, 2/A veya 2/B alanından düşülür.

Sonuç mahalli maliye birimine bildirilir. Yüzölçümü değişmişse yeni tapu senedi de düzenlenir.

6. Orman sınırındaki özel mülkiyet taşınmazlarında tasarruf

6.1. Ayni veya şahsi hak ve tedavül talepleri

Özel kişi veya Hazine dışındaki tüzel kişi adına kayıtlı taşınmazın orman sınırı içinde kaldığı sicilde belirtilmiş olsa da tapu işlemleri idari emirle mutlak biçimde durdurulmaz. Taraflara taşınmazın orman sınırı içinde kaldığı açıklanır. Taraflar bütün hukuki sonuçları kabul ederek işlemde ısrar ederse;

• Resmî senette durum ve kabul açıkça yazılır,
• Talep karşılanır,
• Yeni malikin kimlik ve adres bilgileri mahalli maliye ve orman birimlerine bildirilir.

Bununla birlikte kayıtta temlik hakkını yasaklayan bir şerh varsa talep karşılanmaz.

6.2. Orman dışında kalan kısmın ifrazı

Taşınmaz kısmen ormanda kalıyorsa malik, hisseli taşınmazda ise talepte bulunan hissedar, orman dışında kalan kısmın ifrazını isteyebilir. Bu durumda:

• İfraz beyannamesi kadastro müdürlüğünce düzenlenir,
• İfraz, imar ve tarım arazisi bölünmesi sınırlamalarına tabi olmadan yapılır,
• “kısmen ormanda kalıyor” belirtmesi yalnız ilişkili parselin tamamını kapsayacak biçimde o parsele taşınır,
• Harç ve döner sermaye ücreti alınmaz,
• Talep bir veya birkaç hissedardan gelmişse diğer hissedarlar ile ayni ve şahsi hak sahiplerine bildirim yapılır.

İfrazdan sonra yapılacak yeni hisse satışı veya yeni ifraz talebi ise genel imar ve tarım arazisi sınırlamalarına tabidir.

6.3. Ormanda kalan kısmın bedelsiz terkini

İfraz sırasında ormanda kalan bölümün bedelsiz terkini isteniyorsa, tek malik veya hisseli taşınmazda bütün hissedarlar birlikte talepte bulunmalıdır. Kayıt üzerinde ayni veya şahsi hak varsa hak sahiplerinin muvafakati de gerekir. Terkin edilen bölüm, maliye ve orman birimlerinin talebi sağlanarak ilişkili orman parseliyle birleştirilir.

7. Orman sınırı dışındaki özel alanlar

7.1. Mera, yaylak ve kışlak

Orman sınırı dışına mera, yaylak veya kışlak niteliğiyle çıkarılan kamu orta malları, Mera Kanunu rejimine tabi tutulur ve özel siciline kaydedilir. Bunlar özel mülkiyet parseli gibi tapu kütüğüne geçirilmez.

7.2. Orman sayılmayan sarı alanlar

Orman haritasında sarı renkle gösterilerek orman sayılmadığı belirlenen alanlarda işlem yolu, alanın önceki kadastro çalışma sınırı içinde veya dışında kalmasına göre ayrılır:

• Çalışma alanı sınırı dışında daha önce orman olarak kadastro harici bırakılmışsa, idari sınır içinde kaldığı birimden programa alınır ve ilk defa kadastro yapılıyormuş gibi değerlendirilir.
• Çalışma alanı sınırı içinde orman olduğu için tespit harici bırakılmışsa, Geçici 8 kapsamındaki yol izlenir.

Mükerrerliği önlemek için sarı alanların kadastrosundan önce orman, 2/A ve 2/B alanlarının teknik kontrolü tamamlanmalı ve tescilleri sağlanmalıdır. Sarı alanlarda mülkiyet tespitine ilişkin bütün uygulanabilir hükümler değerlendirilir.

8. Kesinleşmiş orman haritalarında düzeltme

8.1. Düzeltmenin konusu ve ekibi

Kesinleşmiş orman haritasında tutanak, pafta ve zemin arasında uyumsuzluk varsa, haritanın tapuya tescilli olup olmadığına bakılmaksızın düzeltme yapılabilir. İşlem, 3402 sayılı Kanun uyarınca oluşturulan kadastro ekibine;

• Kadastro kontrol mühendisi veya mühendisi,
• Orman işletme müdürlüğünce görevlendirilen en az bir orman yüksek mühendisi veya orman mühendisi katılarak yürütülür.

Orman sınır nokta ve hatları, orman tahdit veya kadastro tutanakları esas alınarak zemine uygulanır. Uyumsuzluğun yeri, niteliği ve giderilme yöntemi ayrıntılı teknik raporda gösterilir.

8.2. Askı ve sicile işleme

Düzeltme tamamlanınca işlem otuz günlük askı ilanına alınır. Kesinleştiğinde eski ve yeni yüzölçümlerini gösteren liste, teknik rapor ve tescil bildirimi tapu müdürlüğüne gönderilir.

• Tapu kütüğünde kayıtlı parselde kütük düzeltmesi yapılır.
• Zabıt defterinde kayıtlı fakat kütüğe aktarılmamış parselde önce zabıt düzeltilir, sonra kütüğe aktarılır.
• Henüz tescil edilmemiş orman haritasında hata giderilmişse, kesinleşen sonuca göre orman tescil edilir.

8.3. Güncelleme ve sayısallaştırma ile ilişki

Tapulu parseller ile orman, 2/A veya 2/B alanları arasında tampon alan yoksa müşterek sınıra ilişkin teknik hata düzeltmesi, güncelleme veya sayısallaştırma çalışmasıyla eş zamanlı ve aynı otuz günlük askı içinde yürütülebilir.

Tampon alan varsa iki yöntem mümkündür:

• Önce orman, 2/A veya 2/B sınırındaki hata düzeltilip kısmi askıya çıkarılır; sonra tampon alanın kadastrosu güncelleme veya sayısallaştırmayla birlikte yürütülür,
• Teknik hata düzeltmesi, tampon alan kadastrosu ve güncelleme veya sayısallaştırma aynı anda yürütülür.

Düzeltme sonucunda ortaya çıkan yeni durum, taşınmazın Hazine veya özel mülkiyet adına kayıtlı olmasına göre ilgili tescil ve belirtme kurallarına yönlendirilir. Seri ormanlarda koordinasyon, taşınmazın büyük kısmının bulunduğu kadastro müdürlüğünce sağlanır. Kesinleşmiş orman parsellerinin kendi aralarında mükerrerliği varsa konu orman idaresine gönderilir.

9. Kadastrosuna başlanan çalışma alanları

9.1. Ön araştırma

Yıllık program onaylandıktan sonra mahalli orman biriminden;

• Çalışma alanında orman bulunup bulunmadığı,
• Orman kadastrosunun yapılıp yapılmadığı,
• Kesinleşmiş harita ve tutanakların gönderilmesi,
• Devam eden bir orman kadastrosu varsa hangi aşamada olduğu sorulur.

9.2. Çalışma alanı sınırı

Orman kadastrosu kesinleşmişse kesin orman sınırı esas alınır ve orman, kadastrosunun yapıldığı idari birimin çalışma alanında bırakılır. Orman haritasındaki sarı alanlar, yerleşim alanları ve kamu orta malları ise kendi idari sınırları içinde kadastroya tabi tutulur; bu nedenle orman parseli ifraz edilmez.

Orman kadastrosu yapılmamışsa idari sınırlar ve mahalle taksimatı esas alınır; orman hangi köy veya mahallede kalıyorsa o birime göre ayrılır.

9.3. Kesinleşmiş, devam eden ve hiç yapılmamış orman kadastrosu

Kesinleşmiş ormanlarda: Teknik uygunluğu sağlanan orman, dere, yol veya benzeri unsurlar nedeniyle parçalanmadan bir bütün olarak tescil edilir. Orman sınırı içinde mülkiyet iddiaları dikkate alınmaz. Kesinleşmiş orman alanları imar uygulamasına konu edilemez; bu yolla tescil talebi karşılanmaz. Daha önce orman içindeki dere, yol veya benzeri bölümler ayrı parçalar hâlinde tescil edilmişse, özel tescilli parseller için mükerrerlik hükümleri saklı kalmak üzere, orman idaresinin talebiyle belediye veya il encümeni kararı aranmadan ormanla tevhit edilir. Kesinleşmiş 2/B alanları kullanım kadastrosuna tabi tutulur.

Devam eden orman kadastrosunda: Çalışma, teknik ve hukuki belgelerle birlikte devir-teslim tutanağıyla kadastro ekibine geçirilir; uygun belgeler aynen alınır, uygun olmayanlar düzeltilir ve çalışma kaldığı yerden sürdürülür. Orman kadastro komisyonu çalışmayı tamamlayıp askıya çıkarmışsa kesinleştirme de aynı komisyonca yapılır.

Eski ve kesinleşmemiş haritalarda: 3 Mart 2005 tarihinden önce eski hükme göre düzenlenip kesinleşmeden kadastro müdürlüğüne gönderilmiş orman harita ve tutanakları varsa, sınırlandırmanın aynen korunup korunmayacağı ilgili orman bölge müdürlüğüne sorulur. Sınırların korunacağı bildirilirse durum tutanakta açıklanır; itiraz komisyonuna orman ve ziraat mühendisleri katılır ve çalışma otuz günlük kısmi askıya çıkarılır. Sınırların korunmayacağı, başka bir ifadeyle eski çalışmanın iptal edildiği bildirilirse yeni orman kadastrosuna ilişkin genel esaslar uygulanır.

Orman kadastrosu yapılmamışsa: Kadastro ekibine en az bir orman mühendisi ve bir ziraat mühendisi katılır. Çalışmadan en az yedi gün önce orman ve tarım birimlerine bildirim yapılır. Hava fotoğrafı, 1/25.000 ölçekli harita, amenajman planı, kesinleşmiş mahkeme kararları, tapu ve vergi kayıtları birlikte değerlendirilir. Ormanlar yol, dere veya benzeri unsurlarla parçalanmadan bir bütün olarak kadastroya tabi tutulur.

9.4. Tutanak ve katılım

Kadastro tutanağında yararlanılan bilgi ve belgeler, sınırın belirlenme yöntemi ve ekipte görüş ayrılığı bulunup bulunmadığı açıklanır. Muhtar ve bilirkişiler metnin sonunda boşluk bırakmadan kendi el yazılarıyla “Okudum” yazar ve imzalar.

Görüş ayrılığı varsa nedenleri ayrıntılı yazılır ve tutanak komisyona gönderilir. Muhtar veya bilirkişiler çalışmaya katılmazsa çalışma durmaz; re’sen devam edilir, katılmama nedeni yazılır ve imza bölümüne “çalışmalara katılmadı” kaydı düşülür.

10. İtiraz, askı ve dava süreci

Süresinde itiraz edilen orman parseli tutanağı yedi gün içinde kadastro komisyonuna gönderilmek üzere kadastro müdürüne teslim edilir. İtirazı inceleyen komisyonda, ilk tespitte görev almamış orman ve ziraat mühendisleri bulunur. Aynı parsel hakkındaki birden fazla itiraz birlikte incelenir.

Çalışma alanında ölçülecek orman parseli kalmadığına ilişkin tutanak düzenlenince orman parselleri, bu tarihten itibaren on gün içinde otuz günlük kısmi askı ilanına alınır.

Davanın etkisi talebin konusuna göre değişir:

• Bir kişi orman parselinin içindeki bir yerin mülkiyetini ileri sürüyorsa yalnız ormanın mülkiyeti davalı kalır; komşu taşınmazların sınırları davasız belirlenebilir.
• Komşu taşınmazın bir bölümünün orman içine alındığı iddiası varsa, orman ile o taşınmaz arasındaki müşterek sınır kesinleşmez; diğer komşular yönünden kesinleşme devam eder.
• Orman idaresi, dışarıda bırakılan bir alanın orman olduğunu ileri sürüyorsa o alandaki özel taşınmazlar fiilî duruma göre ayrı parseller hâlinde belirlenir; mülkiyet ve vasıf davalı bırakılır.

11. Ormana bitişik taşınmazların tespiti

Kesinleşmiş orman sınırı sabit sınırdır. Ormana bitişik taşınmazın diğer sınırları da değişmez ve genişlemeye elverişsizse, taşınmaz orman sınırına kadar fiilen kullanılıyor ve genişleme imkânı bulunmuyorsa kayıt miktarı yerine fiilî sınırlar esas alınabilir.

Diğer sınırlar değişebilir veya genişlemeye elverişliyse kayıt veya belgedeki miktara uyulur. Miktar fazlası alanın zilyetlikle kazanılması mümkünse ve şartları gerçekleşmişse uygulanabilir 40 veya 100 dönüm normu dikkate alınarak hak sahibi adına tespit yapılabilir. Normu aşan bölüm Hazine adına tespit edilir. Zilyetlik şartları gerçekleşmemişse miktar fazlasının tamamı Hazine adına bırakılır. Zilyetlikle kazanılması mümkün olmayan yer, niteliğine göre Hazine veya orta malı olarak belirlenir.

Tapu kaydında hudut “orman” olarak yazılı olsa bile fiilî kullanım orman sınırına ulaşmıyorsa mevcut kullanım sınırı esas alınır; aradaki kullanılmayan bölüm niteliğine göre Hazine veya orta malı olur.

Ormanla ilgili çalışma yürütülemiyorsa ormanla ilgisiz alanlarda çalışma sürdürülebilir ve Genel Müdürlük izniyle kısmi askı yapılabilir. Orman çalışması tamamlandığında arada kalan tampon alanların kadastrosu tamamlanır. Ormana normalde içinde bulunduğu adanın numarası verilir; bu tercih ada birleşmesine neden olacaksa müstakil ada numarası kullanılır.

12. Kadastrosu tamamlanmış alanlarda Ek 5 uygulaması

12.1. Uygulama alanı

Kadastrosu veya tapulaması tamamlanmış çalışma alanlarında, daha önce orman kadastrosu yapılmamış ormanlar Ek 5 kapsamında kadastroya tabi tutulur. Önceki çalışma alanı sınırları birbirine değiyorsa orman, mevcut çalışma alanı içinde kaldığı birimden işleme alınır. Sınırlar arasında tampon alan varsa idari sınır yeniden belirlenir ve orman hangi idari birimde kalıyorsa o birimden kadastroya tabi tutulur.

İdari sınır; kayıtlar, hudutnameler, mahalle taksimatı ve varsa mahkeme kararlarıyla zeminde belirlenir. Düzenlenen zabıt dosyada saklanır; ayrıca ilan veya tebliğ edilmez.

12.2. İş programı ve ekip

Protokol kapsamındaki birimler ortak mutabakatla programa alınır. Protokol dışındaki çalışmalarda önce mahalli orman idaresinden daha önce orman kadastrosu yapılmadığı teyit edilir; ihaleli yürütme bakımından konu merkez görüşüne sunulur. Çalışmadan en az yedi gün önce orman ve tarım birimlerinden görevlendirme istenir.

Ormanlar yol, dere veya sanat yapıları nedeniyle parçalanmadan bir bütün hâlinde kadastroya tabi tutulur. Muhtar ve bilirkişiler katılmazsa çalışma re’sen sürdürülür ve bu durum tutanağa yazılır.

12.3. İtiraz, hata düzeltmesi ve askı

İtirazlar, ilk tespitte görev almayan uzmanların katıldığı komisyonca incelenir. Çalışmalar tamamlandığında on gün içinde otuz günlük kısmi askı yapılır.

Ormana bitişik eski kadastro parsellerinde ölçü veya tersimat hatası saptanırsa bu hata kendi düzeltme mevzuatına göre giderilir. Güncelleme veya sayısallaştırma yoluyla yapılacak düzeltme ile orman kadastrosu ayrı askı ilanlarına çıkarılır. Aynı yer bakımından askılardan birine dava açılırsa diğerine de dava açılmış sayılır ve iki yön birlikte mahkemeye gönderilir.

12.4. Mükerrerlik ve tescil sonucu

Orman sınırı, eski özel mülkiyet parselleriyle çakışıyorsa yalnız ormanın çakışma dışında kalan kısmı için kadastro tutanağı düzenlenir. Çakışan özel parseller için ayrı kadastro tutanağı düzenlenmez; hangi parsellerin ne ölçüde çakıştığı orman tutanağında, beyanlar bölümünde ve askı cetvelinde gösterilir.

Dava açılmazsa orman parseli üç ay içinde tapu kütüğüne tescil edilir. Orman içinde kalan Hazine parselinde müstakil ve daimî hak yoksa belediye veya il encümeni kararı aranmadan ormanla tevhit yapılır. Özel mülkiyet parselleri ile üzerinde müstakil ve daimî hak bulunan Hazine parsellerinde ise kütük sayfası korunur ve ormanda kalan bölümü gösteren belirtme konulur.

12.5. Orman dışında kalan ve tampon alanlar

Ek 5 sonucunda orman dışında kalan yerlerde uygulanacak yol, önceki çalışma alanı sınırına göre belirlenir:

• Önceki çalışma alanı sınırı dışında, fakat idari sınır içinde kalan tampon alan ilk defa kadastroya tabi tutulur.
• Önceki çalışma alanı sınırı içinde kalan tampon alan Geçici 8 kapsamında kadastroya tabi tutulur.

1987 öncesi çalışmalarda tespit dışı bırakılan tapulu taşınmazlar ile kamu kurumlarına ait yerler için özel işlem yolları korunur. Önceki kadastrodan sonra kendiliğinden veya ağaçlandırma yoluyla ormana dönüşen alanlarda Ek 5 çalışması kesinleştikten sonra orman dışında kalan yerler, oluşum zamanına uygun ayrı usulle değerlendirilir.

13. Özel son durumlar

13.1. Kadastrosuna başlanmamış yerler

Kadastroya açılmamış çalışma alanında kesinleşmiş orman, 2/A veya 2/B haritası gelirse önce teknik kontrol yapılır. Uygunsuzluk varsa düzeltme süreci işletilir. Uygunluğu sağlanan harita için tescil bildirimi hazırlanır ve alanlar zabıt defterinde Hazine adına tescil edilir.

13.2. Eksik 2/A veya 2/B belirtmesi

Hazine adına daha önce tescil edilmiş 2/A veya 2/B alanının beyanlar hanesinde ilgili belirtme yoksa tapu müdürlüğü bunu re’sen tamamlar ve mahalli maliye birimine bilgi verir.

13.3. Afete maruz alanlar

Afetzedelerin iskânı için ilgili Bakanlığa devredilen 2/B alanlarında, yetkili Bakanlığın talebiyle ikinci kez kadastro yapılmasına engel bulunmaz.

13.4. Yürürlükten kaldırılan düzenlemeler

2014/5 sayılı genelge ile 2 Haziran 2016 tarihli genel duyuru yürürlükten kaldırılmıştır. Eski düzenlemeye yapılmış atıflar, Ormanların Kadastrosu ve Tescili Genelgesine yapılmış sayılır.

14. Çözümlü uygulamalar

Uygulama 1 — İki aylık süre geçirilmiş harita

Olay: Kontrol ve komisyon onayı verilen orman kadastro haritası üç ay sonra askıya çıkarılmak istenmektedir.

Belirleyici bilgi: Askı, onaydan itibaren en geç iki ay içinde yapılmamıştır.

Uygulanacak kural: Süresinde askıya çıkarılmayan harita için kontrol onayı yenilenmelidir.

Sonuç: Eski onayla doğrudan askı yapılamaz; tekrar kontrol onayından sonra askı süreci başlatılır.

Uygulama 2 — Özel mülkiyetle orman çakışması

Olay: Özel kişi adına kayıtlı parselin 2.000 m² bölümü kesinleşmiş Devlet ormanı sınırı içinde kalmaktadır.

Belirleyici bilgi: Çakışan alanda geçerli özel mülkiyet kaydı vardır.

Uygulanacak kural: Özel kayıt kamulaştırma veya mahkeme kararıyla ortadan kalkmadan aynı bölüm Hazine adına orman olarak tescil edilemez.

Sonuç: Mükerrerlik listelenir ve bildirilir; sicilde ormanda kalma belirtmesi yapılır. Hazine tescili, özel kaydın hukuken sona ermesine kadar bekler.

Uygulama 3 — Hazine parselinde müstakil ve daimî hak

Olay: Hazine adına kayıtlı taşınmazın tamamı orman sınırında kalmakta, taşınmaz üzerinde müstakil ve daimî hak bulunmaktadır.

Belirleyici bilgi: Çakışma tam olsa da bağımsız ve sürekli hak vardır.

Uygulanacak kural: Zemine ait sayfada belirtme yapılır; kütük sayfası kapatılmaz.

Sonuç: Hak korunur, zemin sayfası açık kalır ve bu alan ormanın tescile esas yüzölçümünden düşülür.

Uygulama 4 — Kısmen ormanda kalan hisseli taşınmaz

Olay: Beş hissedarlı taşınmazın bir bölümü ormanda kalmaktadır. Bir hissedar yalnız orman dışındaki bölümün ifrazını istemektedir.

Belirleyici bilgi: İfraz talebi, hissedarlardan biri tarafından yapılmıştır.

Uygulanacak kural: Talepte bulunan hissedarın istemiyle ifraz yapılabilir; diğer hissedarlara ve hak sahiplerine bildirim yapılır.

Sonuç: İfraz harç ve döner sermaye alınmadan gerçekleştirilir. Ormanda kalma belirtmesi ilişkili parsele taşınır.

Uygulama 5 — Özel orman statüsünden çıkarma

Olay: Parsel, yeniden değerlendirme sonunda özel orman statüsünden çıkarılmıştır. Tarım ve orman birimi, zeminde orman ağaçlarının sürdüğünü ve tapu vasfının özel orman olarak kalması gerektiğini bildirmiştir.

Belirleyici bilgi: Hukuki statü sona ermiş, fakat fiilî vasıf özel orman olarak korunmaktadır.

Uygulanacak kural: Tapu vasfı korunur; eski özel orman sınırlama belirtmeleri kaldırılır ve taşınmazın artık özel orman hükümlerine tabi olmadığını açıklayan yeni belirtme konulur.

Sonuç: Vasıf ile hukuki statü birbirinden ayrılarak sicile yansıtılır.

Uygulama 6 — Devam eden orman kadastrosu

Olay: Tesis kadastrosu başlayan bir yerde daha önce başlatılmış, fakat askıya çıkarılmamış orman kadastrosu bulunmaktadır.

Belirleyici bilgi: Orman kadastrosu sürmektedir ve henüz askı aşamasına gelmemiştir.

Uygulanacak kural: Teknik ve hukuki belgeler devir-teslim tutanağıyla kadastro ekibine geçirilir; çalışma kaldığı yerden sürdürülür.

Sonuç: Paralel iki ayrı kadastro yürütülmez; süreç kadastro ekibi tarafından tamamlanır.

Uygulama 7 — Ek 5 alanında tampon bölge

Olay: Önceki iki çalışma alanının sınırları arasında kadastro görmemiş boşluk vardır. Bu boşluktaki orman Ek 5 kapsamında belirlenmektedir.

Belirleyici bilgi: Önceki çalışma alanı sınırları birbirine değmemektedir.

Uygulanacak kural: İdari sınır zeminde belirlenir; orman hangi idari birimde kalıyorsa o birimden kadastroya tabi tutulur.

Sonuç: Mevcut çalışma alanı çizgisi tek başına yeterli sayılmaz; idari sınır belirleme işlemi yapılır.

Uygulama 8 — Orman askısına açılan dava

Olay: Komşu parsel maliki, taşınmazının bir bölümünün orman sınırına alındığını ileri sürerek dava açmıştır.

Belirleyici bilgi: Uyuşmazlık orman ile komşu parsel arasındaki ortak sınırdadır.

Uygulanacak kural: Dava konusu ortak sınır kesinleşmez; ormana bitişik diğer parseller yönünden sınır kesinleşebilir.

Sonuç: Davanın etkisi bütün orman çevresine yayılmaz; yalnız uyuşmazlığın bulunduğu sınır kesimi bekletilir.

15. Karşılaştırmalı olaylar

15.1. Tam ve kısmi Hazine çakışması

• Kısmi çakışmada ve müstakil-daimî hak yoksa yalnız çakışan bölüm ayrılır, ana sayfa açık kalır.
• Tam çakışmada ve müstakil-daimî hak yoksa sayfa kapatılır.
• Hak varsa çakışma tam olsa bile sayfa kapatılmaz.

Sonucu değiştiren temel unsur yalnız çakışmanın oranı değil, taşınmaz üzerinde bağımsız ve sürekli hakkın bulunup bulunmamasıdır.

15.2. Ormanla çakışma ve 2/B alanında kalma

• Özel mülkiyet kaydı ormanla çakışıyorsa aynı bölüm Hazine adına orman olarak tescil edilmez; özel kaydın iptali veya kamulaştırılması beklenir.
• Özel mülkiyet kaydı 2/B alanıyla çakışıyorsa alanın yüzölçümü tescil hesabından düşülür ve özel kayıt için özel belirtme yasağı dikkate alınır.

15.3. Orman kadastrosu devam ediyor ve tamamlanmış

• Devam eden çalışma kadastro ekibine devredilir.
• Orman komisyonu çalışmayı tamamlayıp askıya çıkarmışsa kesinleştirme komisyonca yapılır.

Belirleyici aşama, yalnız çalışmanın başlamış olması değil, askı ilanına ulaşıp ulaşmamasıdır.

15.4. Çalışma alanı sınırı içinde ve dışında sarı alan

• Önceki çalışma alanı dışında kalan sarı alan ilk defa kadastroya tabi tutulur.
• Önceki çalışma alanı içinde kalan sarı alan Geçici 8 kapsamında değerlendirilir.

15.5. Tapu hududu orman ve fiilî kullanım

• Fiilî kullanım orman sınırına kadar ulaşıyor ve diğer sınırlar sabitse fiilî sınır esas alınabilir.
• Fiilî kullanım orman sınırına ulaşmıyorsa, kayıt hududu “orman” yazsa bile mevcut kullanım sınırı esas alınır.

15.6. Tampon alan var ve yok

• Tampon alan yoksa müşterek sınır düzeltmesi güncelleme veya sayısallaştırmayla aynı askıda yürütülebilir.
• Tampon alan varsa önce düzeltme sonra tampon kadastrosu veya hepsinin eş zamanlı yürütülmesi seçenekleri vardır.

16. Karıştırılabilecek ayrımlar

1. Kontrol onayı ile komisyon onayı aynı değildir. Teknik kontrol ayrı, orman kadastro komisyonunun tasdiki ayrı işlev taşır.
2. Orman haritasındaki hata ile kadastro paftasındaki hata aynı usulle giderilmez.
3. Özel mülkiyetle mükerrer alanın listelenmesi, özel kaydın kendiliğinden sona erdiği anlamına gelmez.
4. Hususi ormanın tapu vasfı ile özel orman hukuki statüsü farklılaşabilir. Statü sona erdiği hâlde fiilî vasıf korunabilir.
5. Kısmen ormanda kalan taşınmazın ifrazı ile ifraz sonrası yeni satış aynı sınırlamalara tabi değildir. İlk ifraz özel kolaylıktan yararlanır; sonraki işlemler genel sınırlamalara döner.
6. Bir hak sahibinin varlığı, Hazine taşınmazının kütük sayfasının kapatılmasını engelleyebilir.
7. Dava her zaman bütün orman parselini kesinleşmeden bırakmaz. Dava konusu sınır ve talep türü belirleyicidir.
8. Ek 5 çalışması ile teknik hata düzeltmesi aynı çalışma değildir. Birlikte yürütülebilseler bile ayrı askı ilanları gerekebilir.
9. Çalışma alanı sınırı ile idari sınır aynı kavram değildir. Tampon bölge varsa idari sınır ayrıca belirlenir.
10. Özel mülkiyet kaydına 2/B belirtmesi konulmaması ile Hazine adına oluşturulan 2/B parseline belirtme konulması çelişki değildir. Kayıt türleri farklıdır.

17. Hızlı tekrar

• Kontrol ve komisyon onayından sonra harita iki ay içinde askıya çıkarılmazsa yeniden kontrol onayı gerekir.
• Özel mülkiyetle orman çakışmasında Hazine tescili için kamulaştırma veya mahkeme kararıyla iptal gerekir.
• Devlet ormanı Hazine, kamu tüzel kişiliği ormanı ilgili kurum, hususi orman sahibi adına tescil edilir.
• Üç hektardan küçük özel orman bölümü orman sayılmayan yer; üç hektar veya fazlası hususi orman olarak yeniden belirlenir.
• Hazine parselinde müstakil ve daimî hak varsa sayfa kapatılmaz.
• Kısmen ormanda kalan özel parselde orman dışı bölümün ifrazı harçsız ve döner sermayesiz yapılır.
• Bedelsiz terkin için bütün maliklerin ve kayıtlı hak sahiplerinin iradesi gerekir.
• Kesinleşmiş harita düzeltmesi karma teknik ekiple yapılır ve otuz gün askıya çıkarılır.
• Kesinleşmiş orman imar uygulamasına konu edilemez; daha önce ayrı tescil edilmiş orman içi kısımlar gerekli şartlarla encümen kararı aranmadan tevhid edilir.
• 3 Mart 2005 öncesi kesinleşmemiş haritalarda önce sınırların korunup korunmayacağı orman bölge müdürlüğüne sorulur.
• Devam eden orman kadastrosu kadastro ekibine devredilir; askıya çıkmış çalışma orman komisyonunca kesinleştirilir.
• Orman parselleri, çalışmaların bittiğine ilişkin tutanaktan itibaren on gün içinde otuz günlük kısmi askıya çıkarılır.
• Ek 5 alanında eski çalışma sınırları arasında boşluk varsa idari sınır belirlenir.
• Ek 5 sonucu kesinleşen orman üç ay içinde tescil edilir.
• Eksik 2/A veya 2/B belirtmesi resen tamamlanır.

18. Mini yoklamalar

1. Kontrol onayından sonra iki aylık askı süresi geçirilirse ilk işlem ne olmalıdır?
2. Özel mülkiyet kaydı ormanla çakıştığında aynı alanın Hazine adına tescili için hangi iki hukuki yol kabul edilir?
3. Hazine parselinin tamamı ormanda kalıyor ve üzerinde müstakil-daimî hak bulunuyorsa kütük sayfası kapatılır mı?
4. Bir hissedar, kısmen ormanda kalan hisseli taşınmazın orman dışı bölümünün ifrazını tek başına isteyebilir mi?
5. Devam eden orman kadastrosu ile askıya çıkarılmış orman kadastrosu nasıl farklı sonuçlanır?
6. Komşu taşınmaz malikinin ortak sınıra ilişkin davası ormanın bütün sınırlarını mı etkiler?
7. Ek 5 çalışmasında önceki çalışma alanı sınırları arasında tampon bölge varsa hangi sınır esas alınır?
8. 2/B parseli Hazine adına tescilli olduğu hâlde belirtmesi yoksa işlem nasıl tamamlanır?

Mini yoklama cevapları

1. Tekrar kontrol onayı alınmalıdır.
2. Kamulaştırma veya mahkeme kararıyla tapu kaydının iptali gerekir.
3. Hayır. Zemine ait sayfaya belirtme yapılır ve sayfa açık kalır.
4. Evet. Diğer hissedarlara ve hak sahiplerine bildirim yapılır.
5. Devam eden çalışma kadastro ekibine devredilir; askıya çıkarılmış çalışmayı orman kadastro komisyonu kesinleştirir.
6. Hayır. Yalnız dava konusu müşterek sınır kesinleşmez; diğer sınırlar kesinleşebilir.
7. İdari sınır belirlenir ve orman kaldığı idari birimden kadastroya tabi tutulur.
8. Tapu müdürlüğü belirtmeyi re’sen koyar ve mahalli maliye birimine bilgi verir.