Kadastro Hukuku ve Uygulama Esasları GYS konu anlatımı

Oku · Anla · Pekiştir

Konu anlatımı

3402 Sayılı Kadastro Kanunu

Kadastro, bir taşınmazın yalnızca haritadaki yerini belirleyen teknik bir çalışma değildir. Taşınmazın sınırının arazi ve harita üzerinde gösterilmesi, hukukî durumunun tespit edilmesi, hak sahibinin belirlenmesi ve sonuçların tapu siciline taşınması birlikte yürütülen bir süreçtir. Bu nedenle kadastro hukukunda teknik ölçme, idarî inceleme, delil değerlendirmesi ve yargısal koruma aynı sistem içinde ele alınır.

Bu ders; kadastro çalışmalarının nasıl başlatıldığını, ekip ve komisyonların nasıl kurulduğunu, taşınmazların hangi esaslarla sınırlandırılıp tespit edildiğini, itiraz ve ilan yollarını, mülkiyet tespitinin özel kurallarını, kadastro mahkemesinin görevini ve tamamlayıcı uygulamaları karar mantığı içinde açıklar.

Öğrenme hedefleri

Bu dersi tamamlayan kişi:

Kadastro bölgesi, çalışma alanı, mevki veya ada ve parsel düzeylerini birbirinden ayırır;
Kadastro ekibi ile kadastro komisyonunun kuruluş ve görev farkını açıklar;
Sınırlandırma ve tespitte kullanılan kayıt, belge ve beyanları doğru bağlamda değerlendirir;
İdarî itiraz, komisyon incelemesi, askı ilanı ve dava yollarını zaman sırasına yerleştirir;
Tapuda kayıtlı ve tapuda kayıtlı olmayan taşınmazların tespit koşullarını ayrı ayrı uygular;
Hizmet malı, orta malı, sahipsiz yer, orman ve Hazine adına tespit edilecek yerleri sonuçlarıyla ayırır;
Kayıt kapsamını harita, sabit sınır, değişebilir sınır ve miktar ölçütlerine göre belirler;
İkinci kadastro yasağı ile teknik yenileme ve özel kadastro uygulamalarını birbirine karıştırmaz;
Kadastro mahkemesinin görevini, zaman bakımından yetkisini ve yargılama usulünü somut olaya uygular;
Kadastro başladıktan sonraki akit ve tescil taleplerinde izlenecek yolu seçer;
Fark, yanılma sınırı ve hata kavramlarını ayırarak düzeltme sürecini açıklar;
Elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesi ile orman sınırları dışına çıkarılan yerlerin tespit sürecini uygular;
Süre, makam, delil ve hukukî sonuç bakımından birbirine yakın kuralları karşılaştırır;
Bir uyuşmazlığın idarî aşamada mı yoksa yargısal aşamada mı çözüleceğini gerekçelendirir.

1. Kadastro sisteminin amacı ve temel kavramlar

1.1. Kadastro neyi birlikte kurar?

Kadastro çalışmasının iki ana çıktısı vardır:

Mekânsal çıktı: Taşınmazın sınırlarının ülke koordinat sistemine dayalı kadastral veya topoğrafik kadastral harita üzerinde gösterilmesi.
Hukukî çıktı: Taşınmazın hukukî durumunun ve hak sahibinin belirlenerek Türk Medenî Kanununun öngördüğü tapu sicilinin kurulması.

Bunlara ek olarak çalışma, mekânsal bilgi sisteminin altyapısını da oluşturur. Dolayısıyla kadastro yalnız “ölçüm” değildir; ölçümün hukukî nitelendirme ve sicil oluşturma ile tamamlandığı bir kamu faaliyetidir.

1.2. Coğrafi örgütlenme basamakları

Kadastro çalışması farklı ölçeklerde ilerler:

Basamak	Kapsam	İşlev
Kadastro bölgesi	Her ilin merkez ilçesi ile diğer ilçelerinin idarî sınırları içindeki yerler	Çalışmanın bölgesel planlama düzeyi
Kadastro çalışma alanı	Her köy ile belediye sınırları içindeki her mahalle	Ekibin belirli bir çalışma çevresinde faaliyeti
Mevki veya ada	Çalışma alanı içindeki daha küçük çalışma birimi	Arazi çalışmalarının ilan ve yürütme düzeyi
Taşınmaz veya parsel	Sınırlandırma ve tespitin somut konusu	Hak, sınır ve hukukî durumun belirlendiği birim

Bu basamakları ayırmak önemlidir. Örneğin bölge ilanı ile çalışma alanı duyurusu aynı işlem değildir; süreleri ve duyuru araçları farklıdır.

1.3. Kadastro bölgesinin belirlenmesi ve ilanı

Kadastrosu yapılacak bölgeler ana plana uygun olarak Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün teklifi ve bağlı bulunduğu Bakanın onayıyla belirlenir. Çalışmaya başlanacak bölgeler en az bir ay önce çeşitli araçlarla ilan edilir. İlan; Resmî Gazete, radyo veya televizyon, bölge merkezi ve bağlı bulunduğu ilde bir yerel gazete ile bir internet haber sitesi üzerinden yapılır; ayrıca alışılmış vasıtalarla duyurulur.

Burada üç ayrı karar unsuru vardır:

Planlama: Ana plana uygunluk.
İdarî irade: Genel Müdürlüğün teklifi ve Bakan onayı.
Önceden bilgilendirme: En az bir aylık ilan süresi ve birden fazla duyuru kanalı.

2. Kadastro ekibi, bilirkişiler ve komisyon

2.1. Kadastro ekibi

Olağan kadastro ekibi:

En az iki kadastro teknisyeni,
Mahalle veya köy muhtarı,
Üç bilirkişi ile kurulur.

Kadastronun fennî işlerinin ihale yoluyla yaptırılması hâlinde de ekipte iki kadastro teknisyeni esas olmakla birlikte, iki teknisyenin temin edilememesi durumunda bir kadastro teknisyeni görevlendirilebilir. Ekipteki kadastro teknisyeni yerine kontrol memuru da görevlendirilebilir.

Muhtar başka bir kadastro ekibiyle çalışıyorsa veya başka bir nedenle hazır bulunamıyorsa kanunî vekili katılır. Bu çözüm, muhtarın yokluğunun çalışmayı kendiliğinden durdurmasını önler.

2.2. Bilirkişilerin seçimi ve nitelikleri

Belediyesi olan yerlerde belediye meclisi, köylerde köy derneği en geç on beş gün içinde altı bilirkişi seçer. Çalışma alanında birden çok ekip görev yapacaksa her ekip için ayrıca üç bilirkişi seçilir.

Seçilecek bilirkişinin:

Kırk yaşını bitirmiş olması,
Kısıtlı olmaması,
Yüz kızartıcı bir suçtan kesinleşmiş mahkûmiyetinin bulunmaması gerekir.

Bilirkişiler süresinde seçilemez veya seçilenlerde göreve engel bir hâl bulunursa aynı sayıda bilirkişi bölgenin mülkî amiri tarafından belirlenir. Bu düzenleme, yerel seçimin yapılamaması nedeniyle kadastro faaliyetinin sonuçsuz kalmasını engeller.

2.3. Göreve engel hâller

Bilirkişi, aşağıdaki kişilerle ilgili tespitlerde dinlenemez:

Kendisi,
Eşi,
Üstsoyu ve altsoyu,
Kardeşi,
Kardeşinin çocukları,
Eşinin üstsoyu ve altsoyu,
Kendisinin veya üstsoy ve altsoyunun, hak iddia edenlerden biriyle davası bulunan kişiler.

Aynı engeller kadastro teknisyeni, muhtar, diğer görevliler ve bunların yerine geçen kişiler bakımından da uygulanır. Temel ölçüt, tespitin tarafsızlığına gölge düşürebilecek kişisel yakınlık veya uyuşmazlık bağının bulunmasıdır.

Karar mantığı:

Tespitin kime ait olduğu belirlenir.
Görevliyle kanunda sayılan yakınlık veya dava bağı araştırılır.
Bağ varsa ilgili görevli o tespitte görev yapamaz.
Engel yalnız bilirkişiye özgü değildir; diğer kadastro görevlilerine de uzanır.

2.4. Kadastro komisyonu

Kadastro komisyonu, kadastro ekibinden farklı bir çözüm ve inceleme organıdır. Komisyon:

Kadastro müdürü veya yardımcısının başkanlığında,
Bir kadastro üyesi,
İtirazın niteliğine göre kontrol mühendisi veya tasarruf kontrol memuru ile kurulur.

Kontrol mühendisi yoksa fen kontrol memuru katılır.

Kadastro ekibi arazi ve ilk tespit faaliyetini yürütürken komisyon; itirazlı tutanakları, ekip içinde çözülemeyen görüş ayrılıklarını, eşit kuvvette görülen kayıt ve belgeleri ve kendisine gönderilen diğer işleri inceler. Bu nedenle ekip ile komisyonun birbirinin yerine geçen iki yapı olduğu düşünülmemelidir.

3. Çalışma alanının başlatılması ve orman bulunan yerler

3.1. Çalışma alanı ve başlangıç duyurusu

Her köy ile belediye sınırları içindeki her mahalle ayrı bir kadastro çalışma alanıdır. Kadastro müdürü, çalışmaya başlanacak mahalle veya köyü en az on beş gün önce:

Bölge merkezinde,
Çalışma alanında,
Komşu köy, mahalle ve belediyelerde alışılmış vasıtalarla duyurur.

Duyuruda çalışma alanı sınırlarının tespitine başlanacak gün ve saat gösterilir.

Bölge ilanındaki en az bir aylık süre ile çalışma alanı duyurusundaki en az on beş günlük süre birbirine karıştırılmamalıdır. İlki bölgesel planlamayı, ikincisi belirli mahalle veya köyde fiilî başlangıcı bildirir.

3.2. Orman kadastrosu başlamamışsa

Çalışma alanında orman bulunuyor ve orman kadastrosuna henüz başlanmamışsa:

Orman kadastrosu,
Ormanların içindeki ve bitişiğindeki her çeşit taşınmazın ormanla ortak sınırının tayin ve tespiti kadastro ekibi tarafından yapılır.

Bu çalışmaya Orman Genel Müdürlüğü taşra teşkilatınca görevlendirilen en az bir orman yüksek mühendisi veya orman mühendisi ile tarım müdürlüğünce görevlendirilen bir ziraat yüksek mühendisi veya ziraat mühendisi, bildirimden itibaren yedi gün içinde katılmalıdır.

Muhtar ve bilirkişilerin katılmaması çalışmayı durdurmaz; çalışma resen sürdürülür. Ancak uzman mühendislerin katılımı zorunludur. Ormanla ilgili itirazların komisyonda incelenmesinde de itiraza konu tespitte görev almamış orman ve ziraat mühendisleri komisyona katılır.

3.3. Orman tespitinin sonucu

Çalışma alanındaki ormanlar ekipçe sınırlandırılıp tespit edilir ve otuz günlük kısmi ilana alınır. Bu alanlarda orman kadastrosu yapılmış sayılır. Orman kadastrosu daha önce kesinleşmişse kesinleşmiş sınırlara aynen uyulur; genel kadastro ekibi bu sınırı yeniden kurmaz.

Kesinleşmiş orman haritası ile tutanak, pafta veya zemin arasında uyumsuzluk bulunursa, orman ve kadastro mühendislerinin katıldığı ekip orman kadastro tutanaklarını esas alarak sınır noktalarını zemine uygular. Uyuşmazlık teknik mevzuata uygun hâle getirilir, ortak imzalı bir zabıt düzenlenir ve düzeltme askı ilanından sonra kesinleşir.

3.4. Çalışma alanı sınırının niteliği ve itiraz

Çalışma alanı sınırı belirlenirken il ve ilçe belediye sınırları ile köy sınırları dikkate alınır. Ancak bu çalışma sınırları, mahalle, belediye veya köyün idarî sınırı sayılmaz. Sınır harita veya ölçü krokisinde gösterilir ve komşu alanların bilgi ve belgelerinden yararlanılır.

İtiraz zinciri şöyledir:

Aşama	Süre	Makam	Sonuç
İlk itiraz	Tespitten itibaren 7 gün	Kadastro müdürlüğü	Müdür inceler
Müdürün kararı	7 gün	Kadastro müdürü	Hazır olana açıklanır, olmayana tebliğ edilir
İkinci itiraz	Kararın açıklanması veya tebliğinden itibaren 7 gün	Kadastro mahkemesi	Duruşmasız, gerektiğinde yerinde incelemeyle kesin karar
Mahkeme kararı	15 gün içinde	Kadastro mahkemesi	Kesin sonuç

Aynı sınıra ilişkin kesinleşmiş mahkeme kararı varsa yeniden itiraz edilemez. İlk parsel için tutanak düzenlendikten sonra idarî teşkilat veya taksimatta değişiklik olması da başlamış kadastroyu durdurmaz.

4. Çalışma öncesi belgeler, mevki ilanı ve arazi tespiti

4.1. Dava listesi ve diğer belgeler

Kadastro müdürü, çalışma alanında işe başlamadan önce mahallî hukuk mahkemesinden iki tür dava listesini alır:

Çalışma alanındaki taşınmazlara ilişkin görülmekte olan kadastroyla ilgili davalar,
Hükme bağlanmış fakat henüz kesinleşmemiş davalar.

Bu liste; tapu, vergi, harita ve diğer belge örnekleriyle birlikte kadastro teknisyenliğine verilir. Liste alındıktan sonra aynı çalışma alanındaki taşınmazlar hakkında mahallî hukuk mahkemelerinde yeni dava açılırsa mahkeme bunu derhal kadastro müdürüne bildirir.

Davalı taşınmazın tespiti yapıldığında ilgili tutanak bir hafta içinde kadastro mahkemesine gönderilir; listenin alındığı mahallî mahkeme de bilgilendirilir. Böylece aynı taşınmaz hakkında idarî tespit ile devam eden dava birbirinden habersiz ilerlemez.

4.2. Mevki veya ada ilanı

Kadastro teknisyenleri, çalışmaya başlayacakları mevki veya adayı en az yedi gün önceden ilgili köy veya mahallede alışılmış vasıtalarla ilan ettirir. Çalışmaya üç aydan fazla ara verilmişse ilan yenilenir.

Bu ilan, bölge ilanından ve çalışma alanı duyurusundan farklıdır. Artık çalışma daha küçük bir alan üzerinde somutlaşmıştır. Sürenin amacı, mal sahipleri ve diğer ilgililerin arazi çalışmasından haberdar olmasını sağlamaktır.

4.3. Sınırlandırma ve tespitte bilgi kaynakları

Kadastro teknisyenleri, hazır bulunmaları hâlinde mal sahipleri ve ilgililerin huzurunda çalışır. Değerlendirmede:

Varsa harita,
Tapu kayıtları,
Vergi kayıtları,
Diğer belgeler,
En az üç bilirkişinin bilgisi,
Muhtarın bilgisi kullanılır ve mahalline uygulanır.

Teknisyenler elde ettikleri bilgi ve kanaati her taşınmaz için düzenlenen kadastro tutanağına yazar; taşınmazı sınırlandırır ve hak sahiplerini belirler. Sınır; kadastral harita, büyütülmüş fotoğraf veya röperli kroki üzerinde gösterilir. İhtilaflı sınırlar ayrıca işaretlenir.

Bilirkişi ve muhtar beyanı tek başına bağlayıcı değildir. Teknisyenler bu beyanlarla kanaate ulaşamazsa başka kişilerin bilgi ve tanıklığına başvurabilir. Ancak bilirkişilerin bilgi ve beyanına aykırı bir tespit yapılacaksa:

Tespit kayıt ve belgelere dayandırılmalı,
Ayrılma nedeni kadastro tutanağında açıklanmalıdır.

Bu iki şart, yerel beyanın neden kabul edilmediğini denetlenebilir kılar.

4.4. Komisyona gönderilecek durumlar

Aşağıdaki durumlarda dosya kadastro komisyonuna gönderilir:

Kadastro teknisyenleri arasında görüş ayrılığı bulunması,
Tarafların dayandığı kayıt ve belgelerin aynı kuvvet ve nitelikte görülmesi,
Çalışma alanı içinde veya bitişiğinde ya da çalışma alanı dışında toplu bulunan, tutanağı düzenlenmemiş bir yerin kadastroya tabi olduğu iddiasının ileri sürülmesi.

Son durumda yer önce kanuna göre sınırlandırılıp tespit edilir ve tutanak düzenlenir; iddianın sebepleri açıklanarak komisyona verilir. Dolayısıyla “tutanağı yok” gerekçesiyle iddia doğrudan cevapsız bırakılmaz; teknik ve hukukî ön çalışma tamamlandıktan sonra komisyon önüne taşınır.

Maliye ve Orman Genel Müdürlüğü temsilcileri isterlerse bu çalışmalara gözlemci olarak katılabilir. Gözlemcilik, ekibin karar veren üyesi olmakla aynı değildir.

5. Kontrol, idarî itiraz ve komisyon incelemesi

5.1. Kontrolün işlevi

Kadastro çalışmaları sürerken kadastro müdürü veya görevlendirdiği kontrol elemanları:

Kadastro tutanağı,
Tutanağı tamamlayan belgeler,
Gerektiğinde arazi üzerinde inceleme yapar.

Teknik, idarî ve hukukî eksiklik veya yanlışlıklar kadastro ekibine tamamlattırılır ya da düzelttirilir. Ancak yapılacak işlem ilgililerin haklarını etkiliyorsa veya kontrol elemanıyla kadastro teknisyenleri arasında görüş ayrılığı varsa tutanak ekleriyle birlikte komisyona gönderilir.

Buradaki ayırım şudur:

Hakları etkilemeyen ve görüş ayrılığı doğurmayan eksiklik: Ekipçe tamamlanır veya düzeltilir.
Hakları etkileyen ya da görevli görüşlerini çatıştıran konu: Komisyona gider.

Kontrol, çalışma alanındaki ekip işi bitene kadar devam edebilir.

5.2. Kadastro tespitine idarî itiraz

Kadastro tutanağı düzenlendikten sonra, ekip çalışma alanındaki işini bitirinceye kadar tespitlere itiraz edilebilir. Başvuru:

Kadastro teknisyenliğine veya
Kadastro müdürlüğüne yapılır.

İtirazla ilgili tutanak ve ekleri en geç on gün içinde komisyona gönderilir.

İdarî itirazın kapsamı sınırlıdır: itiraz yalnız uygulanan belgelerin geçerliliği hakkında yapılabilir. Bir belgeye dayanmayan itiraz idarî aşamada incelenmez. Bununla birlikte itiraz edenin askı ilanı süresi içinde dava açma hakkı saklıdır.

Bu yapı iki ayrı yolu ayırır:

Belge geçerliliği itirazı: Komisyonun idarî incelemesi.
Belgesiz hak iddiası veya daha geniş mülkiyet uyuşmazlığı: Askı süresi içinde dava.

5.3. Komisyon incelemesi

Komisyon, kendisine ulaşan işleri ve itirazlı tutanakları:

İntikal tarihinden itibaren en geç bir ay içinde veya
Gerekçe göstermek koşuluyla ekibin çalışma alanındaki faaliyeti bitene kadar incelemek zorundadır.

İnceleme sonunda eski tutanağın yerine geçmek üzere hak sahibini belirleyen yeni bir tutanak düzenlenir. Gerektiğinde bilirkişi ve muhtar bilgisine başvurulabilir. Ancak belgeye karşı tanık dinlenmez.

Komisyon tam üye sayısıyla toplanır ve oy çokluğuyla tespit yapar. Sonuç askı ilanıyla ilgililere duyurulur.

Komisyonun çözüm gücü sınırsız değildir. Aynı kuvvet ve nitelikteki belgelerin uygulanmasında sonuca varılamayan veya çözümü kanunlarca mahkemenin takdirine bırakılan konular, gerekçe gösterilerek tutanak ve ekleriyle kadastro mahkemesine devredilir.

6. Askı ilanı, kesinleşme ve tescil

6.1. Askı ilanı

Kadastro müdürü, tutanaklara dayalı askı cetvellerini düzenler. Cetveller ve pafta örnekleri:

Müdürlükte,
Muhtarın çalışma yerinde otuz gün süreyle ilan edilir.

İlanda, itirazı olanların ilan süresi içinde kadastro mahkemesinde dava açabilecekleri ve kadastro harçları belirtilir.

Bu işlemler, ekibin çalışma alanındaki işini bitirdiği tarihten itibaren en geç üç ay içinde tamamlanmalıdır.

Genel Müdürlüğün izniyle, henüz tüm çalışma alanı tamamlanmadan bir ada veya mevkiden küçük olmamak üzere sonuçlanan taşınmazlar için kısmi ilan yapılabilir. Kısmi ilan da aynı temel ilan esaslarına tabidir.

Kadastro ilanları; gerçek kişilere, kamu tüzel kişilerine ve özel hukuk tüzel kişilerine şahsen tebliğ edilmiş sayılır. Bu nedenle “bana ayrıca tebligat yapılmadı” düşüncesi askı ilanının hukukî etkisini ortadan kaldırmaz.

6.2. Kesinleşme ve tapu kütüğüne kayıt

Otuz günlük ilan süresinde dava açılmayan tutanaklara ait sınırlandırma ve tespitler kesinleşir. Kesinleşen tutanaklar kadastro müdürü tarafından onaylanır.

Kesinleşen tutanaklar ile kadastro mahkemesinin kesinleşmiş kararları:

Kesinleşme tarihi tescil tarihi olarak gösterilerek,
En geç üç ay içinde tapu kütüğüne kaydedilir.

Burada tescil işlemi sonradan yapılsa bile tescil tarihi olarak kesinleşme tarihi esas alınır.

6.3. On yıllık hak düşürücü süre

Kadastro tutanağında belirtilen hak, sınırlandırma ve tespitlere karşı, tutanağın kesinleşmesinden itibaren on yıl geçtikten sonra kadastrodan önceki hukukî sebeplere dayanılarak itiraz edilemez ve dava açılamaz.

Sürenin uygulanmasında üç soru sorulur:

Hangi tutanak kesinleşmiştir?
Kesinleşme tarihi nedir?
İleri sürülen sebep kadastrodan önceki bir hukukî sebep midir?

Bu koşullar birlikte gerçekleştiğinde on yıllık hak düşürücü süre devreye girer.

6.4. Eski tapu kayıtları ve kesinleşmeden tescil

Kadastrosu tamamlanan çalışma alanındaki eski tapu kayıtları işleme tabi kayıt niteliğini kaybeder. Bu kayıtlara dayanılarak kadastro ve tapu sicil müdürlüklerinde işlem yapılamaz.

Kesinleşmemiş tutanak yanlışlıkla tapuya tescil edilmişse özel bir koruma öngörülür. Taşınmazı tescil tarihinden itibaren yirmi yıl malik sıfatıyla zilyetliğinde bulunduranlar ile onların sözleşmesel ve kanunî halefleri, açılmış veya açılacak davalarda tapuya güven ilkesinden yararlanır. Bu sonuç için yalnız tescil yeterli değildir; yirmi yıllık malik sıfatıyla zilyetlik aranır.

7. Tapuda kayıtlı taşınmazların tespiti

7.1. Kayıt sahibi veya mirasçıları zilyetse

Tapuda kayıtlı taşınmazda kayıt sahibi veya mirasçıları zilyet bulunuyorsa:

Kayıt sahibi hayattaysa onun adına,
Kayıt sahibi ölmüşse mirasçıları adına,
Mirasçılar belirlenemiyorsa ölü olduğu yazılmak suretiyle kayıt sahibi adına tespit yapılır.

Mirasçıların belirlenememesi taşınmazın sahipsiz veya Hazineye ait sayılması sonucunu doğurmaz. Kayıt sahibinin ölü olduğu belirtilerek onun adına tespit yapılır.

7.2. Başka bir kişi zilyetse

Kayıt sahibi veya mirasçılarından başka bir kişi zilyetse üç temel yol vardır:

Birinci yol — Muvafakat:
Kayıt sahibi veya mirasçıları kadastro teknisyeni huzurunda muvafakat ederse taşınmaz zilyet adına tespit edilir. Noterde tespit ve tevsik edilen muvafakat beyanı ile noter satış vaadi senedi, teknisyen huzurunda yapılmış muvafakat sayılır.

İkinci yol — Tapu dışı iktisap ve on yıllık zilyetlik:
Zilyet, taşınmazı kayıt malikinden, mirasçılarından veya temsilcilerinden tapu dışı yolla edindiğini;

Onların beyanı,
Herhangi bir belge,
Bilirkişi veya tanık sözleri ile ispat etmeli; ayrıca en az on yıl çekişmesiz, aralıksız ve malik sıfatıyla zilyet bulunmalıdır.

Üçüncü yol — Gaiplik veya malikin anlaşılamaması:
Kayıt sahibinin yirmi yıl önce gaipliğine karar verilmişse veya tapu sicilinden malikin kim olduğu anlaşılamıyorsa, taşınmaz çekişmesiz ve aralıksız yirmi yıl malik sıfatıyla zilyet olan kişi adına tespit edilir.

Bu yolların süreleri ve ispat koşulları farklıdır. On yıllık yol, kayda malik veya mirasçılarından tapu dışı iktisabı; yirmi yıllık yol ise gaiplik veya malik belirsizliği durumunu esas alır.

8. Tapuda kayıtlı olmayan taşınmazlar ve kısmi iktisap

8.1. Temel koşullar ve yüzölçümü sınırı

Tapuda kayıtlı olmayan taşınmazın zilyet adına tespiti için:

Aynı çalışma alanında bulunması,
Çekişmesiz ve aralıksız en az yirmi yıldan beri malik sıfatıyla zilyetlik,
Zilyetliğin belge, bilirkişi veya tanık beyanıyla ispatı gerekir.

Bir veya birden çok taşınmazın aynı çalışma alanındaki toplam yüzölçümü:

Sulu toprakta kırk dönüme,
Kuru toprakta yüz dönüme kadar olabilir.

Kırk ve yüz dönüm sınırları dahildir. Sulu veya kuru arazi ayrımı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu hükümlerine göre yapılır.

8.2. Sınırı aşan kısım

Toplam yüzölçümü sınırını aşan kısmın zilyet adına tespiti için temel zilyetlik koşullarına ek olarak düzenlemede sayılan tarihî belge türlerinden birine dayanılması gerekir. Bunlar arasında belirli tarihe veya daha eskiye ait vergi kayıtları, tasdikli irade suretleri ve fermanlar, bazı eski tasarruf senetleri, tapu yoklama kayıtları ve vakıf tasarruf kayıtları yer alır.

Karar mantığı şöyledir:

Aynı çalışma alanındaki taşınmazların toplamı bulunur.
Toprağın sulu veya kuru olduğu belirlenir.
Temel sınır içindeki kısım için yirmi yıllık zilyetlik ve ispat yeterliliği incelenir.
Sınırı aşan kısım için ayrıca sayılan belgelerden biri aranır.

8.3. Taksim ve kısmi iktisap

Tapuda kayıtlı taşınmazlarda malikler veya mirasçıları arasında, tapuda kayıtlı olmayan taşınmazlarda ise zilyetleri arasında taksim yapıldığı belge, bilirkişi veya tanık beyanıyla sabitse taşınmazlar taksime göre zilyetleri adına tespit edilir.

Taşınmaz tapulu veya tapusuz olsun:

Ayrılması mümkün bir kısmı,
Belirli bir payı zilyet lehine kabul edilen sebeplerle edinilebilir.

Elbirliği mülkiyetinde iştirakçilerden birinin veya birkaçının belirli bir taşınmazdaki hissesini diğer iştirakçilere devri:

Tapulu taşınmazda yazılı delille,
Tapusuz taşınmazda her türlü delille ispat edilebilir.

Kadastrodan önce hissedar veya mirasçılar arasında ayırma ya da birleştirme yoluyla taksim edilmiş, sınırları doğal veya yapay işaretlerle belirlenmiş taşınmazlar; imar planı bulunmayan yerlerde zeminde fiilen oluşmuş sınırlara göre tespit edilir.

9. Kamu malları, ihya ve Hazine adına tespit

9.1. Hizmet malları

Kamu hizmetinde kullanılan ve kamu bütçelerinden ayrılan ödenek veya yardımlarla yapılan resmî bina ve tesisler; kayıt, belge, özel kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesine göre ilgili kamu tüzel kişisi adına tespit edilir.

Hükümet, belediye ve karakol binaları; okullar, hastaneler, sağlık tesisleri, kütüphaneler, camiler, genel mezarlıklar, çeşmeler, kuyular, kapanmış yollar, meydanlar, pazar yerleri, parklar ve bahçeler hizmet malına örnek gösterilmiştir.

Belirleyici nokta, yerin kamu hizmetine ayrılmış olması ve hangi kamu tüzel kişisine ait olduğunun dayanaklarla belirlenmesidir.

9.2. Orta malları

Mera, yaylak, kışlak, otlak, harman ve panayır yeri gibi kamunun ortak yararlanmasına ayrılmış veya kadimden beri kamunun yararlandığı yerler:

Sınırlandırılır,
Parsel numarası verilir,
Yüzölçümü hesaplanır,
Özel siciline yazılır.

Bu işlem tescil niteliğinde değildir. Özel kanun hükümleri saklı olmak üzere bu yerler özel mülkiyete konu olamaz.

Yol, meydan ve köprü gibi orta mallarında ise parsel oluşturma ve özel sicile yazma yerine haritada gösterme yeterlidir. Dolayısıyla bütün orta malları için aynı teknik sonuç uygulanmaz.

9.3. Tescil ve sınırlandırmaya tabi olmayan sahipsiz yerler

Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki:

Tarıma elverişli olmayan kayalar, tepeler ve dağlar,
Bunlardan çıkan kaynaklar,
Deniz, göl ve nehir gibi genel sular kural olarak tescil ve sınırlandırmaya tabi değildir.

Özel istisnalar saklıdır.

Ormanlar da Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır; kanunda özel hüküm bulunmayan hâllerde özel orman mevzuatı uygulanır.

9.4. İmar ve ihya edilen yerler

Orman sayılmayan, Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan ve kamu hizmetine ayrılmamış bir arazi, emek ve masrafla tarıma elverişli hâle getirilmişse; tapuda kayıtlı olmayan taşınmazlara ilişkin zilyetlik koşulları da varsa imar ve ihya eden veya onun halefi adına tespit edilir. Koşullar yoksa Hazine adına tespit yapılır.

Bu kural il, ilçe ve kasabaların imar planı kapsamındaki taşınmazlarda uygulanmaz. Dolayısıyla yalnız “emek harcanarak tarıma elverişli hâle getirme” yeterli değildir; yerin niteliği, kamu hizmetine ayrılmamış olması, orman sayılmaması, zilyetlik koşulları ve imar planı dışında kalması birlikte değerlendirilir.

9.5. Hazine adına tespit ve kazandırıcı zamanaşımı yasağı

Özel tespit hükümleri dışında kalan, tescile tabi taşınmazlar ile tarım alanına dönüştürülmesi veya ekonomik yarar sağlanması mümkün yerler Hazine adına tespit edilir.

Aşağıdaki yerler tapuda kayıtlı olsun veya olmasın kazandırıcı zamanaşımıyla edinilemez:

Orta malları,
Hizmet malları,
Ormanlar,
Devletin hüküm ve tasarrufu altında olup kamu hizmetine ayrılan yerler,
Kanunları gereği Devlete kalan taşınmazlar.

Bu yasak, zilyetlik süresinin uzunluğundan bağımsızdır. Taşınmazın hukukî niteliği özel mülkiyete kazandırıcı zamanaşımı yolunu kapatır.

10. Takyitler, muhdesat ve kayıt kapsamı

10.1. Takyit ve sınırlı ayni hakların korunması

Tapuda kayıtlı bir taşınmaz zilyet lehine tespit edilse bile mevcut takyitler ve sınırlı ayni haklar saklı tutulur. Eski tapu kayıtlarındaki hak ve yükümlülükler kadastro tutanağında belirtilir ve yeni kütüklere aynen aktarılır.

Bu nedenle malik değişikliğine yol açan kadastro tespiti, taşınmaz üzerindeki bütün sınırlamaları kendiliğinden temizleyen bir işlem değildir.

10.2. Muhdesat

Taşınmaz üzerinde malik dışındaki bir kişiye veya paydaşlardan birine ait yapı, ağaç ya da benzeri muhdesat varsa:

Muhdesatın sahibi,
Cinsi,
Meydana getirildiği tarih,
Edinme sebebi tutanakta ve kütüğün beyanlar hanesinde gösterilir.

Muhdesatın beyanlar hanesinde gösterilmesi, taşınmaz zemininin mülkiyetini muhdesat sahibine geçiren bir tescil değildir. Ama taşınmaz üzerindeki ayrı aidiyet olgusunu sicilde görünür kılar.

Taraflar muvafakat ederse kadastro teknisyenleri veya komisyon, ikili kullanmayı anlaşmaları çerçevesinde tek mülkiyete dönüştürebilir. Burada ortak irade belirleyicidir.

10.3. Kayıt ve belgelerin kapsamını belirleme

Bir tapu kaydının veya belgenin zeminde hangi alanı kapsadığı belirlenirken dört temel durum vardır.

Harita, plan veya krokiye dayalı kayıt

Harita, plan veya kroki zemine uygulanabiliyorsa bu belgedeki sınırlara itibar edilir. Miktar, uygulanabilir geometrik sınırın önüne geçmez.

Haritasız fakat zeminde uygulanabilir sınır

Harita, plan veya krokiye dayanmayan kayıttaki sınırlar zeminde belirlenebiliyor ve hak sahibi bu alanı kullanıyorsa belgedeki sınırlar esas alınır.

Değişebilir ve genişlemeye elverişli sınır

Haritasız kayıttaki sınırlar değişebilir ve genişlemeye elverişliyse kural olarak kayıttaki miktar esas alınır. Ancak kayıt, taşınmazın fizikî yapısı ve konumu bakımından belirli bir yeri kapsıyorsa o fiilî sınır esas alınabilir.

Hazine tarafından sabit sınırlarla miktar üzerinden verilen yer

Hazine tarafından özel kanunlara göre değişmez ve genişlemeye elverişli olmayan sınırlarla miktar üzerinden satılan, tahsis edilen, tevzi edilen veya parasız dağıtılan taşınmazda fazlalık çıkarsa; işlem tarihinden itibaren on yıl geçmişse fazlalık miktarına bakılmaksızın kayıt sahibi adına tespit edilir.

Bu ayrımların özeti:

Kayıt yapısı	Öncelikli ölçüt
Uygulanabilir harita, plan veya kroki	Geometrik sınır
Haritasız, zeminde uygulanabilir sabit sınır	Belgedeki sınır
Değişebilir ve genişleyebilir sınır	Kayıttaki miktar
Fizikî yapısı ve konumuyla belirli yeri kapsayan değişebilir sınır	Fiilî sınır
Hazinece sabit sınırlarla miktar üzerinden verilmiş ve on yıl geçmiş yer	Fazlalık dahil kayıt sahibi lehine tespit

Şartları varsa ortaya çıkan fazlalıklarda tapusuz taşınmaz zilyetliği ve imar-ihya hükümleri de uygulanabilir.

10.4. Miktar fazlasının ayrılması

Kayıt ve belgede yazılı miktarın esas alınması gereken hâllerde:

Kayıt değişebilir ve genişlemeye elverişli bir sınır içeriyorsa fazlalık o taraftan ayrılır;
Sınırlar değişmez ve genişlemeye elverişli değilse fazlalık zilyedin göstereceği taraftan ayrılır;
Zilyet hazır değilse veya seçim yapmazsa ayrım zilyedin yararına uygun taraftan yapılır.

Bu düzenleme, “fazlalık her durumda zilyedin seçtiği yerden ayrılır” biçiminde genellenemez. Önce sınırın niteliği belirlenmelidir.

11. İkinci kadastro yasağı ve teknik yenileme

11.1. Temel yasak

Daha önce tespit, tescil veya sınırlandırma yoluyla kadastro veya tapulaması yapılmış yer yeniden kadastroya tabi tutulamaz. İkinci kez kadastro yapılmışsa ikinci kadastro bütün sonuçlarıyla hükümsüzdür.

Süresinde dava açılmazsa ikinci kadastro tapu sicil müdürlüğünce resen iptal edilir. Temel amaç, aynı yer hakkında birbirine rakip iki kadastro sonucu oluşmasını önlemektir.

11.2. Yasak kapsamı dışında kalan çalışmalar

Aşağıdaki çalışmalar ikinci kadastro yasağının kapsamı dışındadır:

Sınırlandırma, ölçü, çizim veya hesaplamadan doğan hataları gidermek;
Uygulama niteliğini kaybetmiş, teknik bakımdan yetersiz kalmış veya eksikliği görülmüş haritaları yeniden düzenlemek;
Zemindeki sınırları gerçeğe uygun göstermeyen kadastro haritalarını düzeltmek;
Daha önce yalnız tapu tahriri yapılan yerlerde çalışma yapmak;
Yenileme mevzuatına veya belirli imar-gecekondu düzenlemelerine tabi yerlerde çalışma yapmak.

Teknik yenileme alanları Genel Müdür onayıyla belirlenir ve çalışmadan en az on beş gün önce ilgili yerlerde duyurulur; ayrıca varsa yerel gazetede ilan edilir.

Bu çalışmada mülkiyet kazandırıcı bazı hükümler uygulanmaz. Çünkü hedef, yeni bir mülkiyet rejimi kurmak değil; mevcut geometrik ve sicil yapısını teknik bakımdan sağlıklı hâle getirmektir.

Daha önce tespit dışı bırakılmış kamu kurum ve kuruluşlarına ait yerlerin tescili yapılabilir. Tapuya tescilli ormanlardan haritaları teknik mevzuata uygun olanlar aynen, diğerleri teknik mevzuata uygun hâle getirildikten sonra kütüğe aktarılır.

12. Kadastro mahkemesinin yapısı ve görev alanı

12.1. Kuruluş

Her kadastro bölgesinde, genel mahkemelere ait olmakla birlikte kadastro uygulamasına ilişkin dava ve işlere bakmak üzere tek hâkimli, asliye mahkemesi sıfatına sahip yeterli sayıda kadastro mahkemesi kurulur.

Kadastro mahkemesi özel görevli bir mahkemedir. Taşınmazın bulunduğu yerdeki her hukuk uyuşmazlığına değil, kadastroya bağlı veya özel kanunla kendisine verilen işlere bakar.

12.2. Genel görev

Kadastro mahkemesi şu uyuşmazlıklara bakar:

Taşınmaz mülkiyeti,
Sınırlı ayni haklar,
Tapuya tescil veya şerh edilecek haklar,
Beyanlar hanesinde gösterilecek diğer haklar,
Sınır ve ölçü uyuşmazlıkları,
Kadastro ve tapu sicilini ilgilendiren benzeri davalar,
Özel kanunlarla kendisine verilen işler.

Kadastroya veya kadastroyla ilgili miras uyuşmazlığını çözebilir; istek üzerine mirasçılık belgesi de verebilir.

12.3. Özel yetkiler

Yalnız kadastro işleriyle sınırlı olmak üzere mahkeme:

Velisi veya vasisi olmayan küçük ve kısıtlıya kayyım atar;
Menfaatlerini korumak için hâkim izni gereken durumlarda izin verir;
Adli yardım talebini inceleyip kabul edebilir;
Tutanağı düzenlenmiş taşınmaz hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir.

Tedbir kararı derhal kadastro ve tapu sicil müdürlüklerine bildirilir. Tedbir isteyen taraf usulün öngördüğü süre içinde kadastro mahkemesinde dava açmazsa tedbir kendiliğinden hükümsüz olur.

12.4. Görev dışı talepler

Kadastro tutanağının düzenlendiği tarihten, tutanak sonradan tamamlanmış veya düzeltilmişse o tarihten sonra doğan haklara ilişkin talepler kural olarak kadastro mahkemesinin görevi dışındadır.

Ayrıca ortaklığın giderilmesi, muhdesata dayanarak taşınmazı edinme, muhdesatın yıkılması veya kaldırılması gibi yenilik doğurucu hüküm gerektiren talepler de kadastro mahkemesinde incelenmez.

Belirleyici soru şudur: Talep, kadastro öncesi mevcut hakkın tespitini mi istiyor, yoksa mahkeme kararıyla yeni bir hukukî durum mu kurulmasını gerektiriyor? İkinci durumda özel görev alanı dışına çıkılır.

12.5. Zaman bakımından görev ve yetki

Kadastro mahkemesi:

Komisyondan gönderilen tutanaklara,
Otuz günlük askı ilanı içinde açılan davalara,
Mahallî hukuk mahkemelerinden devredilen dosyalara,
Kadastro mahkemesinde dava açıldıktan sonra tespitten önceki hakka dayanarak asli müdahil olanların iddialarına bakar.

Yetki, her taşınmaz için kadastro tutanağının düzenlendiği gün başlar. İdarî sınır sonradan değişse bile, yeni bir ilçe kurulup teşkilatlanarak faaliyete geçmesi dışında, uyuşmazlığı kadastroya başlama gününde yetkili olan mahkeme çözer.

Dava konusu taşınmaz dava sırasında başkasına devredilirse davaya devralan devam eder.

13. Kadastro davalarının yürütülmesi

13.1. Mahallî mahkemelerdeki davaların devri

Mahallî hukuk mahkemesinde görülmekte olan, kadastroyla ilgili ve kesinleşmemiş taşınmaz davasında; o taşınmaz için kadastro tutanağı düzenlendiği tarihte mahallî mahkemenin görevi sona erer. Dosya resen kadastro mahkemesine devredilir. Müracaata bırakılmış dava yenilenirse de aynı sonuç doğar.

Kadastro hâkimi:

Devredilen dava dosyasını ilgili kadastro tutanağıyla birleştirir;
Askı ilanını yaptırır;
İlan süresi bitmeden duruşmaya başlamaz;
Davaya kaldığı yerden özel usule göre devam eder.

Komisyon tarafından mahkemeye gönderilen tutanaklarda da hemen askı ilanı yapılır.

Hâkim, yalnız usul ve şekil eksikliği bulunduğu için tutanağı kadastro müdürlüğüne geri gönderemez. Eksiklik, mahkemenin uyuşmazlığı çözme görevini ortadan kaldırmaz.

13.2. Dosyanın kurulması ve resen araştırma

Hâkim; askı süresinde açılan davalar, kadastro müdürünün gönderdiği tutanaklar ve mahallî mahkemelerden devredilen işler için dava dosyası açar.

İlgilinin ayrıca başvurmasını beklemeden:

Kadastro tutanaklarını,
Uyuşmazlığın çözümünü etkileyebilecek kayıtları,
Diğer bilgi ve belgeleri ilgili dairelerden getirir.

Duruşma gününü taraflara resen tebliğ eder.

Kadastro yargılamasında hâkimin resen araştırma görevi, tarafların dava sebebi ve delillerini bildirme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

13.3. Dava sebebi ve delillerin bildirilmemesi

Davacı, dava sebebi ve delillerini dilekçesinde bildirmelidir. Bildirmemişse hâkim davacıya bunları açıklaması için davetiye gönderir.

Davacı:

İlk duruşma oturumuna kadar dilekçeyle bildirmez ve
İlk oturuma gelerek de açıklamazsa davanın açılmamış sayılmasına ve tespit gibi tescile karar verilir.

Bu sonuç davetiyede açıkça belirtilmelidir.

Davacı tespit aşamasında ileri sürdüğü itiraz sebebi ve delilleriyle bağlı değildir. Davanın açılmamış sayılması hâlinde, hak düşürücü süre içinde mahallî hukuk mahkemesinde yeniden dava açma hakkı saklıdır.

13.4. Tarafların yokluğu ve mirasçılar

Kadastro mahkemesi, gelmeyen tarafın yokluğunda duruşma yapar. Tarafların hiçbiri gelmezse dosya işlemden kaldırılmaz. Hâkim toplanabilen delilleri değerlendirerek karar verir.

Mirasçılardan biri diğerlerinin onayı olmadan dava açabilir ve tek başına davayı sürdürebilir.

Mirasçıları belirlenemediği için ölü olduğu belirtilerek kayıt sahibi adına tespit yapılan taşınmaza ilişkin dava, ölünün adı belirtilip “mirasçıları” denilerek açılabilir. Davalının dava açılmadan önce öldüğü anlaşılırsa mirasçılara karşı davaya devam edilir.

Açıklık bulunmayan hâllerde basit yargılama usulü uygulanır. Kadastro mahkemeleri adli tatile tabi değildir.

13.5. Deliller ve hâkimin takdiri

Kadastro tutanağında beyanı alınan kişiler, beyanlarına gerekçeli itiraz olmadıkça yeniden dinlenmez. Hâkim tutanaktaki beyanla duruşmada toplanan deliller arasında çelişki görürse çelişkiyi gidermek için bu kişileri tanık olarak yeniden dinleyebilir.

Komisyondan gelen tutanak veya devredilen dava dosyasından malik belirlenemiyorsa ya da dava açan dışında başka mirasçıların bulunduğu anlaşılıyorsa hâkim gereken diğer delilleri resen toplar ve taşınmazın kimin adına tescil edileceğine karar verir.

Taşınmazın ölü bir kişiye ait olduğu anlaşılıyor fakat mirasçıları belirlenemiyorsa, ölü olduğu belirtilerek o kişi adına tescil kararı verilir.

Uyuşmazlık taşınmazın belirli bir kısmıyla sınırlıysa:

İlgililer talep ederse,
İmar mevzuatı engel değilse uyuşmazlık dışı kısım ayrılarak dava yalnız çekişmeli bölüm üzerinde sürdürülebilir.

13.6. Temsil

Menfaatleri çatışmıyorsa eşler kadastro işlerinde birbirlerini vekil tayin edebilir. Kadastro veya sulh hâkimi tarafından onaylanan vekâletnameler de geçerlidir.

Kamu kurum ve kuruluşları:

Avukatlarıyla,
Avukatları yoksa daire amiri veya onun yetkilendireceği memurla temsil edilir.

13.7. Karar, kanun yolu ve infaz

Kadastro mahkemesi kararları taraflara Tebligat Kanunu uyarınca resen tebliğ edilir. Kararlara karşı asliye mahkemelerindeki usule göre kanun yoluna başvurulur.

Kesinleşen ilam, dayanak dava dosyasıyla birlikte tescil için ilgili kadastro veya tapu sicil müdürlüğüne gönderilir. Karar kadastro haritasını değiştiriyorsa mahkemece onaylanması gereken değişiklik haritası ilama eklenir.

İş hacmi veya çalışmaların tamamlanması nedeniyle kadastro mahkemesine ihtiyaç kalmazsa Adalet Bakanlığı mahkemeyi kaldırıp dosyaları taşınmazların bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesine devredebilir. Bu mahkeme davaya özel kadastro usul ve esaslarıyla kaldığı yerden devam eder.

Kadastro mahkemesi kararları:

Davanın tarafları,
Hak iddia ederek müdahil olanlar hakkında kesin hüküm oluşturur.

Taraf olmadığı hâlde lehine karar verilen kişi bakımından kurulan hüküm de belirtilen kişileri bağlar.

14. Mali hükümler

14.1. Veraset ve intikal vergisi

Bağışlama veya miras yoluyla tespit edilen taşınmazlara ilişkin işlem, veraset ve intikal vergisinin tahakkuk ve tahsili beklenmeden sonuçlandırılır.

Ancak tescilden sonra bir ay içinde taşınmaz listesi maliye dairesine verilmelidir. Tescil kadastro müdürlüğünde gerçekleşmişse kadastro müdürü; tapu sicil müdürlüğünde gerçekleşmişse tapu sicil müdürlüğü bu bildirimi yapar.

Burada verginin tamamen ortadan kalkması değil, kadastro ve tescil işleminin vergi tahakkuk ve tahsiline bağlanmaması söz konusudur.

14.2. Yargılama giderleri ve delil avansı

Her taraf:

Dava harcını,
Dinlenmesini istediği tanık ve bilirkişinin ücretini,
Diğer yargılama giderlerini karşılamak zorundadır.

Davacı, hâkimin verdiği sürede gerekli gideri yatırmazsa ilgili delile dayanmaktan vazgeçmiş sayılır. Resen yapılması gereken soruşturma ve tebligatın zorunlu giderleri ise daha sonra haksız çıkan taraftan alınmak üzere bütçe ödeneğinden karşılanır.

Dava harcı ve yargılama giderlerinin hesabında taşınmazın son beyan dönemi emlak vergisi değeri esas alınır. Hâkim hükmün kesinleşmesinden itibaren on beş gün içinde giderin miktarını ve yükümlü bilgilerini maliyeye bildirir. Maliyenin tebliğinden itibaren iki ay içinde ödenmeyen giderlere kamu alacaklarının tahsil usulü uygulanır.

14.3. Kadastro harcı ve kıymet takdiri

Kadastrosu yapılan taşınmazlara son emlak vergisi beyan dönemi değeri üzerinden Harçlar Kanunundaki oranlarda kadastro harcı tahakkuk ettirilir.

Emlak vergisi değeri belli olmayan taşınmazın kadastro harcı, dava harcı ve yargılama giderlerine esas kıymeti kadastro komisyonunca belirlenir.

14.4. Kamu tarafından açılan iptal davaları

Devlet veya diğer kamu kurum ve kuruluşları, kadastro işlemiyle oluşan tespit ve kaydın iptali için kayıt lehtarına karşı dava açmışsa davalı aleyhine vekâlet ücreti dahil yargılama giderine hükmedilmez. Bu özel koruma, kamu davasında kayıt lehtarının sırf davalı olması nedeniyle gider yüküyle karşılaşmasını engeller.

15. Öncelikli kadastro ve kadastro başladıktan sonraki işlemler

15.1. Öncelikli kadastro

Kadastrosuna başlanmış bölgede henüz sırası gelmemiş çalışma alanındaki yatırım mevki veya adalarının tüm kadastro giderleri ilgili kişi ya da talep eden kamu kurumu tarafından döner sermaye hesabına yatırılırsa çalışma öncelikle yapılır.

Onaylı imar planı içindeki alanlar ile kamulaştırma kararı kesinleşmiş ve toplu hâlde bulunan taşınmazların kadastrosu, ilgili kamu kurumunun talebiyle yapılabilir. Bu durumda öngörülen ilanlardan mevki veya ada ilanıyla yetinilir; sonuçlar askı ilanına çıkarılır.

Genel Müdürlük, bağlı Bakanlığın onayıyla fennî işlerin bir bölümünü veya tamamını gerçek ya da tüzel kişilere ihale edebilir.

15.2. Kadastro başladıktan sonra akit ve tescil

Çalışma alanında kadastro başladıktan sonra tapu sicil müdürlüğü, her türlü akit ve tescil talebinde taşınmazın o andaki kadastro tespit durumunu kadastro müdürlüğüne sorar. İşlem alınan cevaba göre yapılır ve kayıt örnekleri derhal kadastro müdürlüğüne gönderilir.

Kadastro tespiti kayıt sahibi veya mirasçılarından başka biri adına yapılmış ve henüz kesinleşmemişse ilgililere kadastro sonucunu beklemeleri bildirilir.

Buna rağmen ilgililer, kadastro sonunda ortaya çıkacak kesin durumu kabul ettiklerini:

Noterde düzenlenmiş belgeyle veya
Tapu sicil müdürü huzurunda alınan beyanla açıklar ve işlemin yapılmasını isterse akit veya tescil yapılabilir.

İşlem derhal kadastro müdürlüğüne; dava açılmışsa kadastro mahkemesine bildirilir.

Bu yöntem, kesinleşmemiş tespiti yok saymaz. İşlem yapan taraf, kadastro sonunda oluşacak kesin sicil durumunu önceden kabul eder.

İhtiyati tedbir, ihtiyati haciz ve benzeri kararlar tapu siciline derhal işlenir. Ayrıca kadastro tutanağına geçirilmek üzere resen kadastro müdürlüğüne; dava açılmışsa kadastro mahkemesine bildirilir.

16. Hatalar, fark ve düzeltme

16.1. Kavramsal ayrım

Geometrik durumu kesinleşmiş taşınmazlarda üç kavram ayrılır:

Fark: Tapu planı oluşturulurken bulunan koordinat, yüzölçümü gibi değerlerle güncel teknoloji kullanılarak yeniden hesaplanan değerler arasındaki miktar.
Yanılma sınırı: Planın üretim yöntemi ve ölçeğine göre zemin sınırı ile ölçü ve yüzölçümü değerleri arasında bilimsel olarak kabul edilebilir fark.
Hata: Farkın yanılma sınırını aşması.

Her fark hata değildir. Önce farkın bilimsel kabul sınırı içinde mi dışında mı olduğu belirlenir.

16.2. Düzeltme kapsamı ve usulü

Ölçü, sınırlandırma, çizim ve hesaplamadan doğan, yanılma sınırı dışındaki farklar:

İlgilinin başvurusu üzerine veya
Kadastro müdürlüğünce resen düzeltilir.

Yanılma sınırı içindeki farklar da aynı usulle düzeltilebilir.

Düzeltme yapılırken farkın yalnız yanılma sınırını aşan kısmı değil, tamamı düzeltmeye konu edilir.

Düzeltme taşınmaz maliklerine ve diğer hak sahiplerine tebliğ edilir. Tebliğden itibaren otuz gün içinde düzeltmenin kaldırılması için sulh hukuk mahkemesinde dava açılmazsa düzeltme kesinleşir.

Bu düzeltmelerde kadastro öncesi haklara ilişkin on yıllık hak düşürücü süre aranmaz. Çünkü burada amaç eski mülkiyet sebebini ileri sürmek değil, teknik ölçü ve hesaplama sonucunu düzeltmektir.

17. Ceza hükümleri

17.1. İdarî para cezaları

Fiil ayrıca suç oluşturmuyorsa:

Kanunda belirlenen yükümlülüğü yerine getirmeyenlere,
Kadastro çalışması veya itiraz incelemesi için çağrıldığı yere özürsüz gelmeyen bilirkişi ya da tanığa kanunda belirtilen tutarlarda idarî para cezası verilir.

Kadastro sırasında ceza, kadastro müdürünün yazısı üzerine; yargılama sırasında ise resen araştırma ve inceleme sonucunda kadastro hâkimi tarafından kararlaştırılır.

Tanık veya bilirkişinin gelmemesini haklı gösteren sebep varsa verilen ceza kaldırılır.

17.2. Yalan beyan, hile ve sahte belge

Kadastro tutanağı düzenlenirken sahibi olmadığı taşınmazı kendisi veya başkası adına kaydettirmek ya da başkasına ait taşınmazı farklı kişi adına yazdırmak için bilerek gerçeğe aykırı beyanda bulunan kişi, Türk Ceza Kanunundaki gerçeğe aykırı beyan hükmüne göre cezalandırılır.

Bir kişi sahibi olmadığı taşınmazı hileyle veya kendisine ait olmayan kayıt ve belgeleri kullanarak kendisi ya da başkası adına kaydettirirse dolandırıcılık veya belgede sahtecilik hükümleri devreye girer.

Belirleyici ayrım:

Bilerek gerçeğe aykırı beyan: Gerçek dışı sözlü veya yazılı açıklama.
Hile ya da başkasına ait kayıt ve belge kullanma: Aldatıcı davranış veya sahte/başkasına ait belgeyle kayıt sonucu yaratma.

18. Özel ve tamamlayıcı uygulamalar

18.1. Toplu yapıların kadastrosu

Kooperatif, şirket veya tüzel kişiliği olmayan kişi topluluklarının birden çok yapı ve tesis yaptığı taşınmazlar; imar veya vaziyet planları dikkate alınarak, gerektiğinde birleştirme veya ayırma yapılmak suretiyle Kat Mülkiyeti Kanununa göre bağımsız bölümler şeklinde tespit edilebilir.

Tüzel kişilerde genel kurulun oy çokluğuyla kabul edilen yönetim kurulu kararı; kişi topluluklarında oy çokluğuyla alınan karar esas olur. Yapılan tespit bütün hissedarları bağlar.

Daha önce kadastrosu yapılmış bu tür taşınmazlarda amaca uygun hâle getirme için ikinci kez kadastro yapılabilir. Bu, genel ikinci kadastro yasağına özel bir istisnadır.

Bu uygulamada gerçek kişiler, tüzel kişiler ve topluluklar arasındaki ayırma, tescil, cins değişikliği, el değiştirme ve hisse değişikliği işlemlerinden kadastro harcı dışında vergi, resim ve harç alınmaz.

18.2. Hazine adına kayıtlı bazı taşınmazlarda hak sahipliği

Önceki tapulama ve toprak dağıtımı düzenlemeleri uyarınca Hazine adına kaydedilmiş yerler, kanundaki iktisap koşullarının doğması hâlinde zilyetleri adına tespit ve tescil edilebilir.

Hazine adına tescilli olup iskân veya toprak tevzii yoluyla verilen yerler, işlemleri tamamlanmamış olsa bile başka koşul aranmadan hak sahipleri adına tespit ve tescil edilir. Bu tespit ve tescil gerçekleşene kadar daha önce tahakkuk ettirilenler dahil ecrimisil alınmaz.

Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte Hazine mülkiyetinden çıkmış veya kamu hizmetine ayrılmış yerlerde bu yol uygulanmaz. Daha önce kadastrosu yapılmış yerlerde bu özel hükme dayalı talep ve dava hakkı kanunun yürürlüğünden itibaren iki yıl içinde kullanılmalıdır.

18.3. Sayısallaştırma

Kadastro veya tapulama haritaları arazi kontrolü yapılarak sayısal hâle getirilir. Sonuç askı ilanına çıkarılır. İlan süresinde dava açılmayan taşınmazların kayıtlarında gerekli düzeltmeler yapılır.

Tapu kaydında icareteyn veya mukataalı olduğuna ilişkin vakıf şerhi bulunan taşınmazlarda kadastro öncesi sebeplere dayalı on yıllık hak düşürücü süre uygulanmaz.

18.4. Harcırah

Büyükşehir belediye sınırları içindeki görevlendirmeler dışında; görev memuriyet mahalli dışında kalıyor ve personel asıl görev yaptığı müdürlüğün yetki alanı dışına geçici görevle gönderiliyorsa arazi tazminatı yerine Harcırah Kanununun ilgili hükümlerine göre ödeme yapılır.

İki koşul birlikte aranır:

Memuriyet mahalli dışında olma,
Asıl müdürlüğün yetki alanı dışında geçici görevlendirme.

18.5. Elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesi

Bir mirasçı, miras ortaklığından doğan elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesini isteyebilir.

Tapu sicil müdürü:

Diğer mirasçılara çağrı yapar;
Belirlediği süre içinde itirazlarını bildirmelerini ister;
Tebligat giderini ilgiliden alır.

Elbirliği mülkiyetinin devamına yönelik itiraz ileri sürülmez ve hiçbir mirasçı belirlenen sürede paylaşma davası açmazsa taşınmaz üzerindeki elbirliği mülkiyeti paylı mülkiyete çevrilir; mirasçılar hisseleri oranında tapu kütüğüne tescil edilir.

Dönüşümün engellenmesi için sıradan bir memnuniyetsizlik değil, elbirliği mülkiyetinin devamına yönelik itiraz veya süresinde açılmış paylaşma davası önem taşır.

18.6. Orman sınırları dışına çıkarılan yerler

Orman kadastro komisyonlarınca Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan yerler:

Fiilî kullanım durumu dikkate alınarak,
Üzerindeki muhdesatın kime ait olduğu,
Kim tarafından ne zamandan beri kullanıldığı kadastro tutanağının beyanlar hanesinde gösterilmek suretiyle öncelikle kadastroya tabi tutulur ve Hazine adına tescil edilir.

Askı ilanı dışındaki diğer ilanlar yapılmaz. Bu çalışma ikinci kadastro sayılmaz.

Orman ve Hazine adına sınır dışına çıkarılan yerlerin sınırları, orman kadastro tutanakları esas alınarak orman mühendisinin katıldığı ekipçe zemine uygulanır. Teknik uyumsuzluk varsa kontrol mühendisinin de katılımıyla düzeltilir ve ortak zabıt düzenlenir.

Kadastroya başlamadan önce bu yerlerde özel kanunlara göre değerlendirilmesi gereken alan bulunup bulunmadığı ilgili kurumlara yazıyla sorulur. Kurumlar on beş gün içinde cevap vermezse böyle bir alan bulunmadığı yönünde cevap verilmiş sayılır.

Daha önce Hazine adına tescil edilmiş olması, fiilî kullanım durumuna göre Maliye Bakanlığının talebiyle ayırma veya birleştirme yapılmasına engel değildir.

18.7. Tamamlanmış alanlarda orman kadastrosu ve kanun yolları

Kadastrosu veya tapulaması tamamlanmış çalışma alanında orman kadastrosu ya da tahdidi yapılmamış ormanlar özel esaslarla kadastroya tabi tutulur.

Orman sınırı dışına çıkarılacak yerlerin eş zamanlı tespit ve tescilinde ekibe ve itirazları inceleyecek komisyona, orman kadastro komisyonlarında en az iki yıl çalışmış orman mühendisi ile ziraat mühendisi ilave edilir.

Hak sahiplerinin sınır dışına çıkarma işlemine karşı açtığı davada Hazine ve Orman Genel Müdürlüğü hasımdır. Orman Genel Müdürlüğünün açtığı davada hak sahibi gerçek veya tüzel kişiler hasım olur.

Kesinleşmeden itibaren on yıl geçtikten sonra kadastro öncesi hukukî sebeple Hazine dışında itiraz edilemez ve dava açılamaz.

Kadastro mahkemesinin veya otuz günlük askı süresinden sonra genel mahkemenin kadastro öncesi sebebe dayanarak verdiği kararlarla orman kadastrosu davalarındaki kararlara karşı, miktar veya değere bakılmadan istinaf veya temyiz yoluna başvurulabilir.

18.8. Yönetmelik alanları ve yürürlükten kaldırılan hükümler

Uygulamanın ayrıntıları; çalışma alanı sınırlarının belirlenmesi, belgelerin değerlendirilmesi, bilirkişilerin seçimi ve engelleri, mahallî mahkemelerdeki dosyaların devri, teknik ve hukukî tespit usulleri, komisyonun çalışma biçimi, ilanlar, kıymet takdiri, görevlilerin taşınmaza girişi, taksim işlemleri, teknik yenileme, düzeltme ve sayısallaştırma gibi konularda çıkarılacak yönetmeliklerle tamamlanır.

Döner sermayenin kuruluşu ve işletmelerinin yetkilerine ilişkin hükümler ile orman içindeki ve dışındaki taşınmazlarda iktisaba ilişkin hüküm yürürlükten kaldırılmış olarak yer almaktadır. Yönetmelik ve geçiş hükümlerinin bazı alt düzenlemeleri de yürürlükten kaldırılmış veya Anayasa Mahkemesi kararıyla iptal edilmiştir. Bu hükümler etkin bir uygulama kuralı gibi kullanılamaz; yalnız metnin tarihsel yapısını ve değişiklik sürecini gösterir.

Önceki Kadastro ve Tapu Tahriri Kanunu, Tapulama Kanunu ve Toprak ve Tarım Reformu Öntedbirler Kanununun belirli hükmü yürürlükten kaldırılmıştır. Diğer kanunların kaldırılan kadastro ve tapulama kanunlarına yaptığı atıflar, 3402 Sayılı Kadastro Kanununun ilgili hükümlerine yapılmış sayılır.

19. Geçiş, yürürlük ve yürütme

Kanunun yürürlüğünden önce kurulmuş tapulama mahkemeleri kadastro mahkemesi adını almış; devam eden davaların yeni usule göre yürütülmesi öngörülmüştür. Önceden düzenlenmiş tutanaklar, beyannameler ve komisyon kararları geçerliliğini korur; süresinde itiraz hâlinde yeni düzenleme uygulanır.

Önceki tapulama veya kadastro çalışmalarında tespit dışı bırakılmış tapulu yerler ile kamu kurumlarına ait yerler ve orman gerekçesiyle tespit harici bırakılıp sonradan orman sınırı dışında kaldığı kesinleşen yerler özel geçiş hükümleri çerçevesinde kadastroya tabi tutulur.

Kanun, yayımlandığı tarihten üç ay sonra yürürlüğe girer ve Bakanlar Kurulu tarafından yürütülür.

20. Karar tabloları

20.1. Bir iddianın hangi aşamaya gideceği

Olay	İlk değerlendirme yolu
Uygulanan belgenin geçersiz olduğu iddiası	Ekip işi bitene kadar idarî itiraz ve komisyon
Belgeye dayanmayan mülkiyet iddiası	İdarî itirazda incelenmez; askı süresinde dava mümkündür
Teknisyenler arasında görüş ayrılığı	Komisyon
Aynı kuvvette belgelerle sonuç alınamaması	Komisyon; çözülemezse kadastro mahkemesi
Çalışma alanı sınırına itiraz	Önce kadastro müdürlüğü, sonra kadastro mahkemesi
Askı ilanındaki tespite itiraz	İlan süresi içinde kadastro mahkemesinde dava
Teknik düzeltmenin kaldırılması	Tebliğden itibaren otuz gün içinde sulh hukuk mahkemesi

20.2. Tapuda kayıtlı taşınmazda üçüncü kişi zilyet

Durum	Gerekli koşul	Tespit
Kayıt sahibi veya mirasçı muvafakat ediyor	Teknisyen huzurunda veya eşdeğer noter beyanı	Zilyet adına
Tapu dışı iktisap iddiası	İktisabın ispatı + en az 10 yıl çekişmesiz, aralıksız, malik sıfatıyla zilyetlik	Zilyet adına
Malik 20 yıl önce gaip veya sicilden anlaşılamıyor	En az 20 yıl çekişmesiz, aralıksız, malik sıfatıyla zilyetlik	Zilyet adına
Koşullar yok	Kayıt ve diğer tespit kuralları korunur	Zilyet adına tespit yapılamaz

20.3. Tapuda kayıtlı olmayan taşınmaz

Soru	Değerlendirme
En az 20 yıllık çekişmesiz ve aralıksız malik sıfatıyla zilyetlik var mı?	Yoksa zilyet lehine tespit yapılamaz
Zilyetlik belge, bilirkişi veya tanıkla ispatlandı mı?	İspat aranır
Aynı çalışma alanındaki toplam sulu toprak 40 dönümü aşıyor mu?	Aşan bölüm için ek belge gerekir
Aynı çalışma alanındaki toplam kuru toprak 100 dönümü aşıyor mu?	Aşan bölüm için ek belge gerekir
Aşan bölüm için sayılan belgelerden biri var mı?	Varsa koşulları çerçevesinde tespit mümkündür

20.4. Kamu malının sonucu

Yer türü	Kadastro sonucu
Kamu hizmetinde kullanılan yapı ve tesis	İlgili kamu tüzel kişisi adına tespit
Mera, yaylak, kışlak gibi orta malı	Sınırlandırma, parsel numarası, yüzölçümü ve özel sicil; tescil niteliğinde değil
Yol, meydan, köprü	Haritada gösterme
Tarıma elverişsiz sahipsiz kayalık, dağ, genel su	Kural olarak tescil ve sınırlandırma yok
Özel hüküm dışında tescile tabi sahipsiz yer	Hazine adına tespit

21. Çözümlü uygulamalar

Uygulama 1 — Çalışma alanı sınırına itiraz

Olay: Kadastro teknisyenleri çalışma alanı sınırını belirlemiştir. Bir ilgili beşinci gün kadastro müdürlüğüne itiraz etmiş, müdür altı gün sonra itirazı reddetmiştir. İlgili, karar kendisine tebliğ edildikten dört gün sonra kadastro mahkemesine başvurmuştur.

Belirleyici bilgiler: İlk itiraz yedi gün içinde; müdürün kararı yedi gün içinde; mahkemeye başvuru da kararın açıklanması veya tebliğinden itibaren yedi gün içinde yapılmıştır.

Sonuç: Başvurular süre yönünden uygundur. Kadastro mahkemesi itirazı duruşmasız, gerekirse yerinde inceleme yaparak on beş gün içinde kesin karara bağlar.

Uygulama 2 — Belgesiz idarî itiraz

Olay: Kadastro tutanağı düzenlendikten sonra bir kişi taşınmazı yıllardır kullandığını ileri sürmüş, fakat uygulanan herhangi bir belgenin geçersizliğine dayanmamıştır.

Belirleyici bilgi: İdarî itiraz yalnız uygulanan belgelerin geçerliliği hakkında incelenir.

Sonuç: Belgeye dayanmayan iddia komisyonun idarî itiraz incelemesinde ele alınmaz. Ancak ilgili askı ilanı süresinde dava açabilir.

Uygulama 3 — Tapulu taşınmazda tapu dışı iktisap

Olay: Taşınmaz tapuda A adına kayıtlıdır. B, taşınmazı A'dan tapu dışında aldığını A'nın beyanı ve tanıklarla ispatlamış; sekiz yıldır çekişmesiz ve malik sıfatıyla kullanmaktadır. A teknisyen huzurunda ayrıca muvafakat vermemiştir.

Belirleyici bilgi: Muvafakat dışındaki tapu dışı iktisap yolunda en az on yıllık zilyetlik aranır.

Sonuç: Sekiz yıl yeterli değildir. B, yalnız bu koşullarla zilyet adına tespit talep edemez. A'nın usulüne uygun muvafakati bulunursa sonuç değişebilir.

Uygulama 4 — Tapusuz kuru toprak

Olay: C, aynı çalışma alanında toplam doksan beş dönüm tapusuz kuru toprağı yirmi iki yıldır çekişmesiz ve aralıksız malik sıfatıyla kullandığını tanıkla ispatlamıştır.

Belirleyici bilgi: Kuru toprakta yüz dönüme kadar olan toplam alan, yüz dönüm dahil olmak üzere temel zilyetlik koşullarıyla tespit edilebilir.

Sonuç: Alan sınırı aşılmadığından, diğer koşullar da sağlanıyorsa C adına tespit mümkündür.

Uygulama 5 — Orta malı

Olay: Bir yaylağın köy halkınca kadimden beri ortak kullanıldığı bilirkişi ve tanık beyanlarıyla ispatlanmıştır.

Belirleyici bilgi: Yaylak orta malıdır; özel sicile yazılır ve bu sınırlandırma tescil niteliğinde değildir.

Sonuç: Yer parsel numarası verilerek sınırlandırılır, yüzölçümü hesaplanır ve özel siciline yazılır. Özel mülkiyet adına tescil edilmez.

Uygulama 6 — Teknik fark

Olay: Güncel teknolojiyle yeniden yapılan hesapta yüzölçümü farkı bulunmuş, fark bilimsel yanılma sınırını aşmamıştır.

Belirleyici bilgi: Yanılma sınırı içindeki fark hata sayılmaz; ancak aynı usulle düzeltilebilir.

Sonuç: Düzeltme zorunlu hata düzeltmesi niteliğinde değildir, fakat yapılabilir. Düzeltme yapılırsa farkın tamamı ele alınır, hak sahiplerine tebliğ edilir ve otuz günlük dava süresi işler.

Uygulama 7 — Elbirliği mülkiyetinin dönüştürülmesi

Olay: Mirasçılardan biri paylı mülkiyete dönüşüm istemiştir. Diğer mirasçılara çağrı yapılmış; hiçbiri elbirliği mülkiyetinin devamına itiraz etmemiş ve paylaşma davası açmamıştır.

Belirleyici bilgi: İtiraz veya süresinde paylaşma davası yoktur.

Sonuç: Elbirliği mülkiyeti paylı mülkiyete dönüştürülür ve mirasçılar hisseleri oranında tescil edilir.

Uygulama 8 — Kadastro başladıktan sonra satış

Olay: Tespit, kayıt malikinden başka biri adına yapılmış fakat kesinleşmemiştir. Kayıt maliki taşınmazı satmak istemektedir.

Belirleyici bilgi: Kural, kadastro sonucunun beklenmesidir. İşlemin hemen yapılması için tarafların kesin kadastro sonucunu kabul eden usulüne uygun beyanı gerekir.

Sonuç: Noterde düzenlenen belge veya tapu sicil müdürü önündeki beyanla kesin sonucu kabul ederlerse satış yapılabilir; işlem kadastro müdürlüğüne ve dava varsa mahkemeye bildirilir.

22. Karşılaştırmalı olaylar

22.1. On yıl ile yirmi yılın ayrımı

Olay A: Tapulu taşınmaz, kayıt malikinden tapu dışında edinilmiş ve iktisap ispatlanmıştır. Aranan zilyetlik süresi en az on yıldır.
Olay B: Tapu sicilinden malikin kim olduğu anlaşılamamaktadır. Aranan zilyetlik süresi yirmi yıldır.

Sonucun değişmesinin nedeni, zilyetliğin dayandığı hukukî durumun farklı olmasıdır.

22.2. İdarî itiraz ile dava

Olay A: Uygulanan vergi kaydının geçersiz olduğu ileri sürülmektedir. Ekip işi bitene kadar idarî itiraz mümkündür.
Olay B: Kişi hiçbir belge göstermeden taşınmazın kendisine ait olduğunu ileri sürmektedir. Komisyon bunu idarî itiraz olarak incelemez; askı süresinde dava yolu açıktır.

22.3. Orta malı ile hizmet malı

Olay A: Köy halkının kadimden beri kullandığı mera, özel sicile yazılır; işlem tescil değildir.
Olay B: Kamu bütçesiyle yapılmış okul, ilgili kamu tüzel kişisi adına tespit edilir.

22.4. Fark ile hata

Olay A: Yeniden hesaplanan değerle eski değer arasında bilimsel kabul sınırı içinde fark vardır. Bu bir farktır ve düzeltilebilir.
Olay B: Fark bilimsel kabul sınırını aşmıştır. Bu durum hatadır ve başvuru üzerine veya resen düzeltilir.

22.5. İkinci kadastro ile teknik yenileme

Olay A: Daha önce kadastrosu yapılan yerde mülkiyet ve sınırlar baştan kurulmak istenmektedir. İkinci kadastro yasağı devreye girer.
Olay B: Eski harita zemindeki sınırı teknik olarak doğru göstermediği için harita yeniden düzenlenmektedir. Bu, koşulları varsa teknik yenileme istisnasıdır.

22.6. Kadastro mahkemesinin tespit görevi ile yenilik doğurucu talep

Olay A: Askı süresinde mevcut mülkiyet hakkının kime ait olduğu tartışılmaktadır. Kadastro mahkemesi görevlidir.
Olay B: Tutanaktan sonra doğan sebeple ortaklığın giderilmesi istenmektedir. Yenilik doğurucu karar gerektiğinden kadastro mahkemesi görevli değildir.

23. Karıştırılabilecek ayrımlar

Kadastro bölgesi ile çalışma alanı: Bölge ilçe ölçeğinde; çalışma alanı köy veya mahalle ölçeğindedir.
Bölge ilanı ile çalışma alanı duyurusu: İlki en az bir ay, ikincisi en az on beş gün öncedir.
Mevki veya ada ilanı: Arazi çalışmasından en az yedi gün önce yapılır; üç aydan fazla ara verilirse yenilenir.
Ekibin tespiti ile komisyonun incelemesi: Ekip ilk sınırlandırma ve tespiti yapar; komisyon itirazı ve çözülemeyen konuları inceler.
Belgeye dayalı idarî itiraz ile belgesiz iddia: İdarî inceleme uygulanan belgenin geçerliliğiyle sınırlıdır; dava hakkı saklıdır.
Askı ilanı ile kişisel tebligat: Askı ilanı kişisel tebliğ edilmiş sayılır.
On yıllık hak düşürücü süre ile teknik düzeltme: Teknik düzeltmede bu süre aranmaz.
Tapulu ve tapusuz taşınmazda zilyetlik: Süre, alan sınırı ve ispat koşulları aynı değildir.
Muhdesat kaydı ile zemin mülkiyeti: Muhdesat beyanı, zemin mülkiyetini muhdesat sahibine geçirmez.
Orta malının özel sicili ile tescil: Özel sicile yazma tescil niteliğinde değildir.
Fark ile hata: Her fark hata değildir; hata, farkın yanılma sınırını aşmasıdır.
İkinci kadastro ile özel istisna: Teknik yenileme ve toplu yapıların amaca uygun hâle getirilmesi özel koşullarla mümkündür.

24. Hızlı tekrar

Kadastro, sınırı ve hukukî durumu birlikte tespit ederek tapu sicili ile mekânsal bilgi altyapısını kurar.
Kadastro ekibi olağan olarak en az iki teknisyen, muhtar ve üç bilirkişiden oluşur.
Göreve engel yakınlık ve dava bağları bilirkişiler kadar diğer görevlilere de uygulanır.
Orman kadastrosu başlamamışsa uzman orman ve ziraat mühendisleri yedi gün içinde çalışmaya katılır.
Çalışma alanı sınırına önce yedi gün içinde müdürlüğe, sonra yedi gün içinde mahkemeye itiraz edilir.
Mevki veya ada ilanı en az yedi gün önce yapılır; üç aydan fazla arada yenilenir.
Kadastro tespitine idarî itiraz yalnız uygulanan belgenin geçerliliği hakkında incelenir.
Askı ilanı otuz gündür ve kişisel tebliğ hükmündedir.
Dava açılmayan tutanak kesinleşir; en geç üç ay içinde kütüğe kaydedilir.
Kadastro öncesi sebeplere dayalı dava hakkı kural olarak kesinleşmeden on yıl sonra düşer.
Tapusuz taşınmazda temel süre yirmi yıl; temel toplam sınır sulu toprakta kırk, kuru toprakta yüz dönümdür.
Hizmet malları ilgili kamu tüzel kişisi adına tespit edilir; mera ve yaylak gibi orta malları özel sicile yazılır.
Harita zemine uygulanabiliyorsa harita sınırı; değişebilir sınırda kural olarak miktar esas alınır.
Daha önce kadastrosu yapılan yerin ikinci kadastrosu kural olarak hükümsüzdür.
Kadastro mahkemesi kadastro öncesi hakların tespitine odaklanır; yenilik doğurucu talepler görev dışıdır.
Kadastro başladıktan sonra tapu işlemi için güncel tespit durumu kadastro müdürlüğünden sorulur.
Hata, farkın bilimsel yanılma sınırını aşmasıdır; düzeltmede farkın tamamı ele alınır.
Elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüşümü, itiraz veya süresinde paylaşma davası yoksa yapılır.
Orman sınırları dışına çıkarılan yerler fiilî kullanım ve muhdesat bilgileri gösterilerek Hazine adına tescil edilir.
Kadastro hukukunda doğru sonuç için taşınmazın niteliği, delilin türü, süre, makam ve aşama birlikte değerlendirilir.

25. Mini yoklamalar

Mini yoklama 1

Kadastro bölgesi ilanı ile çalışma alanı duyurusunun temel farkı nedir?

Mini yoklama 2

Bir bilirkişi, kardeşinin çocuğunun hak iddia ettiği taşınmazın tespitinde görev yapabilir mi?

Mini yoklama 3

Uygulanan hiçbir belgeye dayanmayan mülkiyet iddiası idarî itirazda incelenir mi?

Mini yoklama 4

Tapusuz kuru toprakta aynı çalışma alanındaki toplam yüz dönümlük alan, sınır bakımından temel rejimin içinde midir?

Mini yoklama 5

Bir mera neden özel sicile yazıldığı hâlde özel mülkiyet adına tescil edilmez?

Mini yoklama 6

Güncel ölçümle bulunan her yüzölçümü farkı hata mıdır?

Mini yoklama 7

Kadastro tutanağından sonra doğan bir ortaklığın giderilmesi talebi neden kadastro mahkemesinin görevinde değildir?

Mini yoklama 8

Elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüşmesini hangi iki gelişme engelleyebilir?

Mini yoklama cevapları

Bölge ilanı ilçe ölçeğindeki planlama kararını en az bir ay önce çoklu araçlarla duyurur; çalışma alanı duyurusu belirli köy veya mahallede sınır tespitine başlanacak gün ve saati en az on beş gün önce bildirir.
Hayır. Kardeşin çocuğuna ait veya onun hak iddia ettiği tespitte bilirkişilik yapılamaz.
Hayır. İdarî itiraz uygulanan belgenin geçerliliğiyle sınırlıdır; askı süresi içinde dava hakkı saklıdır.
Evet. Yüz dönüm sınırı dahildir.
Orta malı kamunun ortak yararlanmasına ayrılmıştır; sınırlandırma ve özel sicil işlemi tescil niteliğinde değildir ve kural olarak özel mülkiyete konu olmaz.
Hayır. Farkın yanılma sınırını aşması hâlinde hata oluşur.
Çünkü bu talep mevcut kadastro öncesi hakkın tespitinden çok yeni bir hukukî durum kuran yenilik doğurucu karar gerektirir.
Elbirliği mülkiyetinin devamına yönelik itiraz ve belirlenen sürede paylaşma davası açılması.