Oku · Anla · Pekiştir
Konu anlatımı
Haciz, Şerh ve Beyan İşlemleri ile Veri Güvenliği
Bu konu; haciz yazılarının tapu müdürlüğünde kabulünden şerh ve beyanların elektronik ortamda tutulmasına, takyitli taşınmazlarda işlem yapılmasından terkin ve veri düzeltme kontrollerine kadar uzanan bütünlüklü bir uygulama düzenini ele alır. Temel amaç, işlemin yalnızca sisteme girilmesini değil; doğru kişiye ve taşınmaza yöneltilmesini, gerekli bilgilerin eksiksiz bulunmasını, kısıtlamaların doğru paylara taşınmasını ve TAKBİS verisinin dayanak kayıtlarla uyumlu tutulmasını sağlamaktır.
1. Öğrenme hedefleri
Bu dersi tamamlayan kişi:
- Haciz yazısının kabul, başvuru ve havale sırasını doğru uygular.
- Gerçek kişi, tüzel kişi ve taşınmaz bilgilerindeki eksikliğin işlem sonucuna etkisini belirler.
- Haciz yazısında bulunması gereken kurum, tarih, sayı ve borç bilgilerini ayırt eder.
- Yabancı para alacağına dayalı haciz isteminin hangi koşulda karşılanacağını değerlendirir.
- Tasarruf hakkını yasaklamayan belirtmeler ile tasarruf hakkını yasaklayan kamu haczini birbirinden ayırır.
- Kısıtlı ve kısıtsız payların tescil ve aktarımında izlenecek yolu seçer.
- Tescil, terkin ve kısmi terkin kontrollerini doğru kayıtlar üzerinden yürütür.
- Veri düzeltmenin sınırını, yetkilendirme sürecini ve denetim mekanizmasını açıklar.
- Geçiş tarihlerinden önceki fiziki kayıtların aktarım, terkin ve yenileme yöntemlerini karşılaştırır.
- Elektronik haciz işlemlerinde sistemin ve tapu personelinin rollerini doğru belirler.
2. Kavramsal çerçeve
2.1. Salt elektronik ortamda tutma
Salt elektronik ortamda tutma, şerh ve beyan belirtmesinin tapu kütüğündeki fiziki şerhler sütununa veya beyanlar hanesine ayrıca yazılmaması; kaydın TAKBİS üzerinde yürütülmesi anlamına gelir. Bu değişiklik, hak sahipliğinin nasıl belirleneceğine ilişkin değerlendirmeyi değiştirmez. Değişen unsur, belirtmenin tutulduğu ortamdır.
2.2. Tescil, terkin ve tadil
Bu ders bakımından:
- Tescil, ilgili şerh veya beyan belirtmesinin sisteme işlenmesini,
- Terkin, mevcut belirtmenin kaldırılmasını,
- Tadil, mevcut kaydın kapsam veya içeriğinde değişiklik yapılmasını ifade eder.
Terkin, önceki kaydın nasıl ve hangi kapsamda tesis edildiği görülmeden yalnızca talep yazısına bakılarak yapılmaz. Özellikle kısmi terkinlerde hangi taşınmazların kapsamdan çıkarıldığı açıkça seçilmelidir.
2.3. Takyit ve tasarruf yasağı
Bir taşınmazda şerh veya beyan bulunması, her durumda tasarruf işleminin yasak olduğu anlamına gelmez. Uygulamada önce belirtmenin niteliği belirlenir:
- Tasarruf hakkını yasaklamayan belirtme: İşleme engel değildir; belirtme işlem belgesinde gösterilir, tarafların bilgisi ve kabulü imza altına alınır, gereken bildirim yapılır.
- Tasarruf hakkını yasaklayan belirtme: İlgili onay veya izin alınmadan rızaî temlik ya da ayni hak tesisi yapılamaz.
Bu ayrım, haciz türünün adına bakılarak değil, belirtmenin doğurduğu uygulama sonucuna göre kurulmalıdır.
2.4. Veri düzeltme
Veri düzeltme, TAKBİS kaydını tapu kütüğü, kat mülkiyeti kütüğü, aziller sicili, yevmiye defteri ve dayanak belgeyle uyumlu hâle getirme işlemidir. Veri düzeltme ekranı, normal bir tapu işlemini kısa yoldan gerçekleştirme aracı değildir. TAKBİS-TSUY işlem ağaçlarıyla yapılması gereken işlem, veri düzeltme ekranına taşınamaz.
3. Elektronik kayıt düzenine geçiş
Elektronik kayıt düzeni iki temel tarihle kurulmuştur:
| Tarih | Uygulama |
|---|---|
| 21 Mayıs 2015 | İcraî haciz, kamu haczi ve ihtiyati haciz belirtmelerinin bütün tapu müdürlüklerinde salt elektronik ortamda tutulmasına geçilmiştir. |
| 2 Temmuz 2015 | Tapu kütüğüne tescil edilen veya belirtilen bütün şerh ve beyanların salt elektronik ortamda tutulmasına geçilmiştir. |
Bu tarihlerden sonraki uygulamada fiziki şerhler sütunu ve beyanlar hanesine yeni belirtme yazılması sona ermiştir. Bununla birlikte geçişten önce fiziki sicilde bulunan kayıtlar tamamen yok sayılmaz. Bu kayıtların aktarımı, terkini ve elektronik terkinin fiziki sicile yansıtılması için özel geçiş kuralları uygulanır.
4. Haciz yazılarının kabulü ve iş akışı
Haciz yazısının müdürlüğe ulaşmasıyla başlayan süreç, görev ve sıra bakımından açık bir zincir oluşturur:
- Görevlendirme: Tapu müdürü, haciz yazılarını teslim alacak personeli belirler.
- Başvurunun oluşturulması: Görevli personel yazıyı teslim aldığı anda TAKBİS başvurusu oluşturur.
- Havale makamına sunma: Yazı, bekletilmeksizin müdür veya müdür yardımcısına teslim edilir.
- TAKBİS üzerinden havale: Müdür veya müdür yardımcısı başvuruyu sistem üzerinden işlemi yapacak personele havale eder.
- Fiziki yazının ulaştırılması: Havale sonrasında fiziki yazı işlemi yapacak personele iletilir.
- Takip ve sonuçlandırma: Kendisine sistem üzerinden havale yapılan personel, fiziki yazının teslimini takip eder ve işlemi geciktirmeden sonuçlandırır.
Buradaki kritik nokta, fiziki yazının gelmesini bekleyip daha sonra başvuru açmak değildir. Yazı teslim alındığı anda başvuru oluşturulur; sistem havalesi ile fiziki belgenin işlemi yapacak personele ulaşması birlikte izlenir.
5. Haciz yazısında kişi, taşınmaz ve talep bilgilerinin kontrolü
5.1. Kişi ve taşınmaz eşleştirmesi
Gerçek kişilerde kimlik bilgileri, tüzel kişilerde tanıtıcı bilgiler, tapu sicilindeki kayıtla karşılaştırılır. Bilgiler karşılıklı olarak örtüşüyorsa haciz tesis edilir. Örtüşme yoksa istem gerekçesi gösterilerek reddedilir.
İcra müdürlüğünden gelen ve tapu siciline yönelik tescil, şerh, beyan veya terkin talebi içeren yazılarda ayrıca şu taşınmaz bilgileri bulunmalıdır:
- Ada,
- Parsel,
- Varsa bağımsız bölüm.
Taşınmazın belirlenmesini sağlayan bu bilgiler bulunmadığında da istem gerekçeli şekilde reddedilir.
5.2. Haciz yazısının zorunlu unsurları
İcra müdürlükleri ile kamu haczi koymaya yetkili kamu kurumlarından gelen haciz yazılarında:
- İlgili kurum bilgisi,
- Yazının tarihi,
- Yazının sayısı,
- Borç miktarı bulunmalıdır.
Bu bilgilerin TAKBİS’e girilmesi zorunludur. Birinin veya birkaçının eksik olması istemin reddini gerektirir.
5.3. İhtiyati hacizde mahkeme kararı bilgisi
İcra müdürlüğünün ihtiyati haciz yazısında, mahkeme kararının var olduğunun ayrıca belirtilmesi aranmaz. Bu nedenle yalnızca “mahkeme kararından söz edilmemiş” gerekçesiyle istem reddedilmez. Bunun dışındaki zorunlu kişi, taşınmaz ve yazı bilgilerinin kontrolü devam eder.
5.4. Yabancı para alacağı
Yabancı para alacağına ilişkin haciz yazısında üç unsur birlikte değerlendirilir:
- Yabancı paranın cinsi,
- Yabancı para cinsinden borç miktarı,
- Borcun Türk parasına çevrilerek Türk parası üzerinden haciz talep edildiğini gösteren tutar.
Türk parası cinsinden haciz miktarı yoksa talep gerekçeli biçimde reddedilir. Yalnızca döviz cinsi ve döviz tutarının yazılması yeterli değildir.
5.5. Hızlı karar tablosu
| Kontrol noktası | Uygunluk | Sonuç |
|---|---|---|
| Kimlik veya tanıtıcı bilgi sicille örtüşüyor | Evet | Diğer koşullar incelenir. |
| Kimlik veya tanıtıcı bilgi sicille örtüşmüyor | Hayır | Gerekçeli ret. |
| Ada, parsel ve varsa bağımsız bölüm bilgisi var | Evet | Diğer koşullar incelenir. |
| Taşınmazı belirleyen bilgi eksik | Hayır | Gerekçeli ret. |
| Kurum, tarih, sayı ve borç miktarı tam | Evet | TAKBİS’e giriş yapılır. |
| Bu bilgilerden biri eksik | Hayır | Gerekçeli ret. |
| İhtiyati haciz yazısında mahkeme kararından söz edilmiyor | Tek başına engel değil | Diğer koşullar uygunsa talep karşılanır. |
| Yabancı para alacağında Türk parası tutarı yok | Hayır | Gerekçeli ret. |
6. Şerh ve beyan içeren taşınmazlarda işlem yapılması
6.1. Tasarruf hakkını yasaklamayan belirtmeler
Tasarruf hakkını yasaklamayan bir şerh veya beyanla takyitli taşınmazın temliki ya da başka bir ayni hakla takyidi mümkündür. Bunun için:
- Belirtme resmî senet veya tescil istem belgesinde gösterilir.
- Tarafların taşınmaz kayıtlarını incelediği açıklanır.
- Belgede gösterilen tüm takyidat ve belirtmeleri bildikleri ve kabul ettikleri yönündeki irade beyanı imzalanır.
- İşlem tamamlandıktan sonra ilgili kurum veya mahkemeye bildirim yapılır.
İcraî hacizli ve ihtiyati hacizli taşınmazlarda da uygun irade beyanları alınarak işlem yapılabilir; sonuç ilgili mahkemeye veya icra müdürlüğüne geciktirilmeden bildirilir.
6.2. Kamu haczinin farklı sonucu
6183 sayılı Kanun veya özel kanunları gereğince kamu haczi uygulayabilen idarelerin istemiyle takyitli hâle gelen taşınmazlarda tasarruf hakkı yasaklanmıştır. Bu nedenle ilgili idarenin onayı olmadan:
- Rızaî temlik,
- Ayni hakla takyit yapılamaz.
Burada yalnızca tarafların haczi bilip kabul etmesi yeterli değildir. Belirleyici unsur, kamu haczini uygulayan idarenin onayıdır.
6.3. İcra ve İflas Kanunu’nun 150/c belirtmesi
İpoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takibin başladığını gösteren 150/c belirtmesi tasarrufu yasaklayan nitelikte değildir. Belirtme salt elektronik ortamda tutulur. Taşınmazın temliki veya üzerinde hak tesisi talebinde:
- Belirtme işlem belgesinde gösterilir.
- Tarafların bilgisi ve kabulü alınır.
- Bu koşullarla istem karşılanır.
6.4. Sonradan kısıtlayıcı veya yasaklayıcı belirtme gelmesi
İhtiyati tedbir, iflas veya konkordato gibi yasaklayıcı nitelikteki şerhler ile 150/c veya satışa arz gibi bilgilendirici belirtmelerin bulunduğu sicile daha sonra kısıtlayıcı ya da yasaklayıcı bir şerh işlendiğinde, ilgili icra daireleri ve mahkemeler bilgilendirilir.
6.5. Nitelik ayrımı tablosu
| Belirtme veya durum | Rızaî işleme etkisi | İşlem için temel koşul |
|---|---|---|
| Tasarrufu yasaklamayan şerh veya beyan | Doğrudan engel değildir | Belgede gösterme, tarafların bilgi ve kabulünü imza altına alma, bildirim |
| İcraî veya ihtiyati haciz | Uygun irade beyanlarıyla işlem yapılabilir | Sonucu mahkeme veya icra müdürlüğüne gecikmeden bildirme |
| Kamu haczi | Tasarruf hakkını yasaklar | İlgili idarenin onayı olmadan rızaî temlik veya ayni hak tesisi yapılamaz |
| 150/c belirtmesi | Tasarrufu yasaklamaz | Belgede gösterme ve tarafların kabulü |
7. Kısıtlı payların birleştirilmesi ve belirtmelerin taşınması
7.1. Aynı kişiye ait payların durumu
Aynı kişiye ait farklı payların resen birleştirilmesi esastır. Ancak aynı kişiye ait paylardan biri kısıtlı, diğeri kısıtsız ise bu paylar birleştirilmez. Edinimler ayrı ayrı tescil edilir ve kısıtlamanın hangi paya ait olduğu açıkça belirtilir.
Bu ayrım, kısıtlamanın hangi paya bağlı olduğunun açık biçimde izlenmesini sağlar. Kısıtlı ve kısıtsız payların tek pay hâline getirilmesi, kısıtlamanın kapsamını belirsizleştirebilir.
7.2. Yeni oluşan taşınmazlara aktarım
Kısıtlı taşınmazın:
- İfraz,
- İfrazen taksim,
- Kat mülkiyeti veya kat irtifakı tesisi,
- İmar uygulaması,
- İlişiklerin aktarılmasını gerektiren benzer bir işlem sonucunda yeni taşınmazlar oluşuyorsa, kısıtlı payların ilgili taşınmazlara aktarılıp aktarılmadığı TAKBİS kayıtlarından mutlaka kontrol edilir.
7.3. Geçişten önceki belirtmelerin yeni sayfaya aktarımı
21 Mayıs 2015’ten önce fiziki sicile şerh edilen hacizler ile 2 Temmuz 2015’ten önce fiziki sicile tescil edilen diğer şerh ve beyanlar, başka sayfaya aktarım gerektiren bir işleme konu olursa aktarım yalnız TAKBİS üzerinden yapılır. Bu belirtmeler yeni oluşan tapu kütüğü sayfasının şerhler sütununa veya beyanlar hanesine yeniden yazılmaz.
8. Tescil ve terkin kontrolü ile belge yönetimi
8.1. Akitli ve akitsiz işlemlerde kontrol
Tapu müdürlüğünce gerçekleştirilen akitli ve akitsiz işlemlerde tescil kontrolü hem TAKBİS hem tapu kütüğü üzerinden yapılır. Kontrolün yapıldığı, resmî senet veya tescil istem belgesinin ilgili bölümüne şu ifadeyle kaydedilir:
TAKBİS ve tapu kütüğü tescil kontrolü yapıldı.
8.2. Şerh ve beyan işlemlerinde kontrol
Şerh ve beyan işlemlerinde cevabi yazının müdürlük nüshasına şu ifade yazılır:
TAKBİS tescil/terkin kontrolü tarafımdan yapılmıştır.
Görevli personelin adı ve soyadı belirtilir, kayıt imzalanır. Cevabi yazının müdürlük nüshası elektronik ortama aktarılır; fiziki olarak saklanmaz.
8.3. Talep yazısının geliş kanalına göre saklama
İlgili kurumdan fiziki, KEP veya EBYS yoluyla gelen talep yazılarının tamamı elektronik ortama aktarılır. Fiziki saklama bakımından ayrım şöyledir:
| Geliş kanalı | Elektronik ortama aktarma | Fiziki saklama |
|---|---|---|
| Fiziki yazı | Evet | Evet |
| KEP | Evet | Hayır |
| EBYS | Evet | Hayır |
9. Terkin ve kısmi terkin
Her türlü şerh ve beyanın terkininde önce tesis işlemi incelenir. Böylece terkin talebinin mevcut kaydın kapsamı, tarafı ve taşınmazlarıyla uyumlu olup olmadığı görülür.
Kısmi terkin talebinde TAKBİS üzerinde yalnızca terkini istenen taşınmazlar seçilir. Birden fazla taşınmazı kapsayan ilk tesis kaydının tamamını kaldırmak, talebin kapsamını aşar ve terkin edilmeyecek taşınmazlar bakımından kayıt kaybına yol açar.
10. TAKBİS verilerinin düzeltilmesi
10.1. Veri düzeltmenin kullanılabileceği durumlar
Veri düzeltme şu iki temel uyumsuzlukta gündeme gelir:
- Tapu kütüğü, kat mülkiyeti kütüğü, aziller sicili veya yevmiye defterindeki tescil doğru olduğu hâlde TAKBİS kaydının hatalı olması.
- Dayanak belgede yer alan bilgi ile TAKBİS kaydının örtüşmemesi.
Bu hâllerde müdür veya müdür yardımcısı, veri düzeltme yapmaya yetkili bir personel görevlendirir.
10.2. Araştırma ve karar
Görevli personel:
- Tescil ile TAKBİS arasındaki farkın nedenini araştırır.
- Tescilin gerçek durumu yansıtıp yansıtmadığını inceler.
- Dayanak belgelerden yararlanır.
- Tapu kütüğündeki tescilin dayanak belgeye uygun olduğunu belirlerse TAKBİS kaydını düzeltir.
Bu sıra önemlidir. “TAKBİS farklı, öyleyse kütüğe uyduralım” şeklinde otomatik bir yaklaşım yoktur. Önce hangi kaydın dayanak belgeyle uyumlu olduğu belirlenir.
10.3. Yönetici denetimi
Yapılan veri düzeltmeleri müdür veya müdür yardımcısının ekranındaki sayaç bölümüne anlık olarak yansır. Yönetici düzeltmeleri takip eder. Uygun bulunmayan bir düzeltme, yine veri düzeltme yöntemi kullanılarak önceki hâline getirilir.
Düzeltmeyi yapan personel, düzeltme nedenini ve taşınmaz bilgilerini açıklama alanına yazar. Müdür veya müdür yardımcısı uygun bulduğu işlem için aynı ekrandaki “Kontrol edilmiştir.” seçeneğini işaretler.
10.4. Şerh ve beyan verilerinin düzeltilmesi
Şerh ve beyanlara ilişkin veri düzeltmesi doğrudan ve kayıtsız bir ekran işlemi değildir. İşlem başvuruya bağlanır; başvuru görevli personele havale edilir ve düzeltme bu iş akışı içinde yapılır.
10.5. Veri düzeltmenin sınırı
Veri düzeltme ekranı, işlem ağaçlarıyla yapılması gereken tescil, terkin veya başka bir tapu işleminin yerine kullanılamaz. Şu soru her zaman sorulmalıdır:
Amaç, doğru dayanak kaydını TAKBİS’e yansıtmak mı; yoksa yeni bir hukuki işlem yapmak mı?
İlk durumda veri düzeltme düşünülebilir. İkinci durumda ilgili işlem ağacı kullanılmalıdır.
11. Geçiş dönemi kayıtlarında terkin, yenileme ve aktarım
Geçişten önceki fiziki kayıtlar bakımından üç ayrı işlem birbirinden ayrılmalıdır:
| İşlem | Eski haciz kaydı | Eski diğer şerh ve beyanlar |
|---|---|---|
| Başka sayfaya aktarım | Yalnız TAKBİS üzerinden; yeni fiziki sayfaya yazılmaz | Yalnız TAKBİS üzerinden; yeni fiziki sayfaya yazılmaz |
| Terkin | TAKBİS ve tapu kütüğü üzerinde | TAKBİS ve tapu kütüğü üzerinde |
| Haczin yenilenmesi | Yalnız TAKBİS üzerinden | Düzenleme yalnız haczin yenilenmesini ayrıca ele alır |
Buradaki tarihler şunlardır:
- Hacizler için 21 Mayıs 2015’ten önceki fiziki kayıtlar,
- Diğer şerh ve beyanlar için 2 Temmuz 2015’ten önceki fiziki kayıtlar.
12. Yazışmalar ve tapu kayıt örnekleri
Müdürlük yazışmalarında, şerh ve beyan belirtmelerinin salt elektronik ortamda tutulduğu açıkça belirtilir. Tapu kayıt örnekleri ise şu ibare yazılarak onaylanır:
Şerh ve beyan belirtmeleri salt elektronik ortamda tutulmaktadır.
Bu ibare, fiziki tapu kütüğü sayfasında şerh veya beyan görünmemesinin elektronik kaydın bulunmadığı anlamına gelmediğini gösterir.
13. Elektronik haciz işlemleri
13.1. Otomatik işlem zinciri
Elektronik hacizde süreç ilgili kurum tarafından başlatılır ve sistem üzerinden tamamlanır:
- İlgili kurum haciz talebini elektronik ortamda başlatır.
- Sistem talebi kontrol eder.
- Yevmiye defteri kayıtları ve yevmiye numarası TAKBİS tarafından otomatik üretilir.
- İşlemin türüne göre tescil veya terkin elektronik ortamda yapılır.
- Cevabi yazı otomatik üretilir ve ilgili kuruma gönderilir.
- İşlem, tapu personelinin katılımı olmadan tamamlanır.
Bu işlemlerde tapu personelinin ayrıca tescil veya terkin kontrolü yapması gerekmez.
13.2. Eski fiziki haczin elektronik terkininin sicile yansıtılması
2015/1 sayılı düzenlemenin yürürlük tarihinden önce tapu kütüğünde bulunan bir haczin elektronik ortamda terkin edildiği daha sonra fark edilirse, fiziki tapu kütüğündeki terkin de yapılır. Fiziki terkin için elektronik işlemin tarih ve yevmiye numarası kullanılır.
13.3. Sistem kaynaklı hatalı haciz
Haciz işleminin Genel Müdürlükten kaynaklanan bir nedenle, örneğin hatalı kimlik numarası girişi veya hatalı sistem birleştirmesi nedeniyle yanlış yapıldığı anlaşılırsa tapu müdürlüğü:
- Resen tesis veya terkine yönelik gerekli düzeltmeyi yapar.
- İlgili kuruma bilgi verir.
13.4. Belge ve bildirim istisnaları
İlgili kurumun elektronik ortamda yaptığı işlem için fiziki belge üretilmez. Kurumlar kayıt sorgulamasını veri paylaşım protokolleri çerçevesinde yapacağından, tasarrufu yasaklamayan takyitli taşınmaz işlemlerinde normalde yapılan sonuç bildirimleri elektronik haciz işlemleri için tapu müdürlüğünce ayrıca yapılmaz.
14. Uygulama karar mantığı
Bir haciz, şerh veya beyan işlemiyle karşılaşıldığında şu sıra izlenebilir:
- Talebin geliş biçimini belirle: Fiziki, KEP, EBYS veya doğrudan elektronik entegrasyon.
- Kişiyi ve taşınmazı belirle: Kimlik/tanıtıcı bilgiler ile ada, parsel ve varsa bağımsız bölüm tam mı?
- Yazı unsurlarını kontrol et: Kurum, tarih, sayı ve borç miktarı var mı?
- Özel durumu değerlendir: İhtiyati haciz mi, yabancı para alacağı mı, kamu haczi mi?
- Belirtmenin etkisini belirle: Tasarrufu yasaklıyor mu, yalnız bilgilendiriyor mu?
- İşlem belgesini ve irade beyanını düzenle: Gerekiyorsa takyidatı göster ve kabulü imza altına al.
- Aktarım ve pay kontrolü yap: Kısıtlı pay doğru taşınmaza taşındı mı, kısıtlı-kısıtsız paylar ayrıldı mı?
- Tescil veya terkin kontrolünü tamamla: Gerekli ibare ve imzayı ekle.
- Belgeyi doğru yöntemle sakla: Geliş kanalına göre fiziki saklama ayrımını uygula.
- Elektronik haciz olup olmadığını ayır: Tam otomatik işlemde personel kontrolü ve normal bildirim yolu uygulanmaz.
15. Çözümlü uygulamalar
Uygulama 1 — Kimlik bilgisi uyuşmayan haciz yazısı
Olay: İcra müdürlüğünden gelen haciz yazısındaki gerçek kişinin kimlik bilgisi, tapu sicilindeki malik bilgisiyle örtüşmemektedir. Ada ve parsel bilgileri doğrudur.
Belirleyici bilgi: Kişi bilgisi ile sicil kaydı uyuşmamaktadır.
Uygulanacak kural: Haczin tesisinden önce gerçek kişinin kimlik bilgileri karşılaştırılır; karşılıklı örtüşme yoksa istem gerekçeli olarak reddedilir.
Sonuç: Taşınmaz bilgileri doğru olsa da kişi eşleştirmesi sağlanamadığı için haciz tesis edilmez. Ret gerekçesi açıkça belirtilir.
Uygulama 2 — Yabancı para tutarı var, Türk parası tutarı yok
Olay: Yazıda borcun 20.000 avro olduğu belirtilmiş, ancak Türk parası karşılığı ve Türk parası üzerinden haciz talebi gösterilmemiştir.
Belirleyici bilgi: Türk parası cinsinden haciz miktarı yoktur.
Uygulanacak kural: Yabancı para alacağında döviz cinsi ve tutarının yanında Türk parasına çevrilmiş haciz miktarı da bulunmalıdır.
Sonuç: İstem gerekçeli biçimde reddedilir.
Uygulama 3 — İcraî hacizli taşınmazın satışı
Olay: Taşınmaz üzerinde icraî haciz vardır. Haciz tasarruf hakkını yasaklayan nitelikte değerlendirilmemektedir. Taraflar satış istemektedir.
Belirleyici bilgi: Belirtme tasarrufu yasaklamamaktadır.
Uygulanacak kural: Haciz işlem belgesinde gösterilir; tarafların kaydı inceledikleri, haczi bildikleri ve kabul ettikleri imzalanır. İşlem sonucu ilgili icra müdürlüğüne geciktirilmeden bildirilir.
Sonuç: Gerekli irade beyanları ve bildirimle satış istemi karşılanabilir.
Uygulama 4 — Kamu hacizli taşınmazda ipotek tesisi
Olay: Kamu haczi bulunan taşınmaz üzerine malik iradesiyle ipotek kurulmak istenmektedir. Kamu haczini koyan idarenin onayı yoktur.
Belirleyici bilgi: Kamu haczi tasarruf hakkını yasaklamaktadır ve idare onayı bulunmamaktadır.
Uygulanacak kural: İlgili idarenin onayı olmadan rızaî temlik veya ayni hakla takyit yapılamaz.
Sonuç: Yalnızca tarafların haczi bildiklerine ilişkin beyan alınması yeterli değildir; ipotek tesisi gerçekleştirilemez.
Uygulama 5 — Kısmi terkin talebi
Olay: Tek bir tesis yazısıyla beş taşınmaza işlenen şerhin yalnız iki taşınmaz yönünden terkini istenmektedir.
Belirleyici bilgi: Talep kısmi terkine ilişkindir.
Uygulanacak kural: Tesis işlemi incelenir ve TAKBİS’te yalnızca terkini talep edilen taşınmazlar seçilir.
Sonuç: Beş taşınmazın tamamı değil, talepte belirtilen iki taşınmaz üzerindeki kayıt terkin edilir.
Uygulama 6 — TAKBİS kaydı ile dayanak belge arasındaki fark
Olay: Tapu kütüğündeki tescil dayanak belgeyle uyumludur; TAKBİS kaydında ise pay oranı farklı görünmektedir.
Belirleyici bilgi: Fiziki tescil doğru, TAKBİS kaydı hatalıdır.
Uygulanacak kural: Müdür veya müdür yardımcısı yetkili personel görevlendirir. Farkın nedeni ve tescilin gerçek durumu yansıtıp yansıtmadığı araştırılır. Tapu kütüğündeki tescilin dayanak belgeye uygun olduğu belirlendiğinde TAKBİS düzeltilir.
Sonuç: Normal işlem ağacıyla yeni bir işlem yapılmaz; TAKBİS verisi doğru kayda uyarlanır ve yönetici kontrolü tamamlanır.
16. Karşılaştırmalı olaylar
Karşılaştırma 1 — İcraî haciz ve kamu haczi
- Olay A: İcraî hacizli taşınmaz satılmak isteniyor; haciz işlem belgesinde gösteriliyor, tarafların kabulü alınıyor ve icra müdürlüğüne bildirim yapılıyor.
- Olay B: Kamu hacizli taşınmaz satılmak isteniyor; kamu idaresinin onayı bulunmuyor.
Neden sonuç değişir? İlk olayda belirtme tasarrufu yasaklamayan işlem yoluna tabidir. İkinci olayda kamu haczi tasarruf hakkını yasaklar; taraf beyanı idare onayının yerini tutmaz.
Karşılaştırma 2 — Tam terkin ve kısmi terkin
- Olay A: Tesis kaydının kapsadığı bütün taşınmazlar yönünden terkin isteniyor.
- Olay B: Tesis kaydının kapsadığı taşınmazların yalnız bir bölümü yönünden terkin isteniyor.
Neden sonuç değişir? Her iki olayda tesis kaydı incelenir. Ancak ikinci olayda TAKBİS’te yalnız talebe konu taşınmazların seçilmesi gerekir.
Karşılaştırma 3 — Veri düzeltme ve yeni işlem
- Olay A: Dayanak belge ve tapu kütüğü aynı bilgiyi içeriyor; TAKBİS farklı.
- Olay B: Malik yeni bir ayni hak tesis etmek istiyor.
Neden sonuç değişir? İlk olay mevcut doğru kaydın sisteme yansıtılmasıdır ve veri düzeltme konusu olabilir. İkinci olay yeni bir hukuki sonuç doğurur; veri düzeltme ekranı değil, ilgili işlem ağacı kullanılmalıdır.
Karşılaştırma 4 — Fiziki yazı ve KEP yazısı
- Olay A: Talep yazısı fiziki olarak gelmiştir.
- Olay B: Talep yazısı KEP üzerinden gelmiştir.
Ortak nokta: Her iki yazı da elektronik ortama aktarılır.
Fark: Fiziki gelen yazı fiziki olarak da saklanır; KEP üzerinden gelen yazı için ayrıca fiziki saklama yapılmaz.
17. Karıştırılabilecek ayrımlar
- Elektronik kayıt, hak sahipliği incelemesini ortadan kaldırmaz. Değişen kayıt ortamıdır.
- İhtiyati haciz yazısında mahkeme kararından söz edilmemesi, tek başına ret nedeni değildir. Diğer zorunlu bilgiler yine aranır.
- Her haciz aynı sonucu doğurmaz. Kamu haczi bakımından idare onayı aranırken, tasarrufu yasaklamayan icraî hacizde irade beyanı ve bildirim yolu uygulanabilir.
- 150/c belirtmesi tasarruf yasağı değildir. İşlem belgesinde gösterilip kabul edilmesiyle istem karşılanabilir.
- Aynı kişiye ait her pay mutlaka birleştirilmez. Kısıtlı ve kısıtsız paylar ayrı tutulur.
- Yeni sayfaya aktarım, eski belirtmenin fiziki sütuna yeniden yazılması değildir. Aktarım yalnız TAKBİS üzerinden yapılır.
- Terkin talebi, tesis kaydı görülmeden sonuçlandırılmaz. Kapsam ve taşınmazlar tesis işleminden doğrulanır.
- Veri düzeltme yeni işlem kurmaz. Doğru dayanak kaydını sisteme yansıtır.
- Elektronik hacizde normal personel kontrolü aranmaz. Sistem tescil veya terkini ve cevabı otomatik tamamlar.
- Eski fiziki haczin elektronik terkini fark edilirse fiziki sicil de düzeltilir. Elektronik işlemin tarih ve yevmiye numarası esas alınır.
18. Hızlı tekrar
- İcraî haciz, kamu haczi ve ihtiyati haciz için elektronik tutma başlangıcı 21 Mayıs 2015’tir.
- Bütün şerh ve beyanlar için elektronik tutma başlangıcı 2 Temmuz 2015’tir.
- Haciz yazısını alan görevli başvuruyu derhâl oluşturur ve havale için yöneticiye sunar.
- Kimlik veya tanıtıcı bilgi sicille örtüşmüyorsa gerekçeli ret verilir.
- Ada, parsel ve varsa bağımsız bölüm bilgisi bulunmalıdır.
- Kurum, tarih, sayı ve borç miktarından biri eksikse istem reddedilir.
- İhtiyati haciz yazısında mahkeme kararının varlığının belirtilmesi aranmaz.
- Yabancı para alacağında Türk parası üzerinden haciz tutarı bulunmalıdır.
- Tasarrufu yasaklamayan belirtme belgede gösterilir; tarafların bilgisi ve kabulü imzalanır.
- Kamu haczinde ilgili idarenin onayı olmadan rızaî temlik veya ayni hak tesisi yapılamaz.
- Kısıtlı ve kısıtsız paylar birleştirilmez; kısıtlamanın bağlı olduğu pay gösterilir.
- Kısmi terkin yalnız talep edilen taşınmazlar seçilerek yapılır.
- Veri düzeltme ekranı normal işlem ağacının yerine kullanılamaz.
- Elektronik hacizde yevmiye, tescil/terkin ve cevap sistem tarafından otomatik üretilir.
- Elektronik hacizde tapu personelinin ayrıca tescil veya terkin kontrolü yoktur.
19. Mini yoklamalar
Mini yoklama 1
Bir ihtiyati haciz yazısında mahkeme kararının varlığından söz edilmemiş, ancak kişi, taşınmaz, kurum, tarih, sayı ve borç bilgileri tamdır. Yalnız bu eksiklik nedeniyle istem reddedilir mi?
Mini yoklama 2
Aynı malike ait iki paydan biri kamu hacziyle kısıtlı, diğeri kısıtsızdır. Paylar resen birleştirilmeli midir?
Mini yoklama 3
KEP üzerinden gelen talep yazısı elektronik ortama aktarıldıktan sonra ayrıca çıktısı alınarak fiziki dosyada saklanmalı mıdır?
Mini yoklama 4
Tapu kütüğündeki tescil dayanak belgeyle uyumlu, TAKBİS kaydı farklıdır. Doğru yöntem yeni bir işlem ağacı açmak mıdır?
Mini yoklama 5
Kamu haczi bulunan taşınmazın devrinde, tarafların haczi bildiğini ve kabul ettiğini imzalaması tek başına yeterli midir?
Mini yoklama 6
Elektronik haciz işlemi tamamlandığında tapu personeli ayrıca tescil/terkin kontrolü yapar mı?
Mini yoklama cevapları
- Hayır. İhtiyati haciz yazısında mahkeme kararının varlığının ayrıca belirtilmesi aranmaz; diğer zorunlu koşullar değerlendirilir.
- Hayır. Kısıtlı ve kısıtsız paylar ayrı tescil edilir; kısıtlamanın hangi paya ait olduğu gösterilir.
- Hayır. KEP yazısı elektronik ortama aktarılır, fiziki olarak saklanmaz.
- Hayır. Fark araştırılır; kütük kaydının dayanak belgeye uygun olduğu belirlenirse TAKBİS verisi düzeltilir.
- Hayır. İlgili kamu idaresinin onayı gerekir.
- Hayır. Tam otomatik elektronik haciz işleminde ayrıca personel tescil/terkin kontrolü bulunmaz.