Oku · Anla · Pekiştir
Konu anlatımı
Devre Mülk Hakkı
Devre mülk hakkı, mesken olarak kullanılmaya elverişli bir yapı veya bağımsız bölümden yılın belirli dönemlerinde yararlanmayı, müşterek mülkiyet payına bağlayan bir irtifak hakkıdır. Sistem, taşınmazın yalnızca zamana bölünmüş kullanımını değil; mülkiyet payı, dönem ve tapu sicilindeki irtifak kaydı arasındaki zorunlu bağlantıyı esas alır.
Öğrenme hedefleri
Bu konuyu tamamlayan öğrenci;
- Devre mülk hakkını kişisel kullanım sözleşmesinden ve bağımsız bir kira ilişkisinden ayırt eder,
- Hakkın hangi taşınmazlarda kurulabileceğini belirler,
- Kuruluş için gereken sözleşme, resmî senet, imza ve muvafakat şartlarını uygular,
- Mülkiyet payı ile devre sayısı ve süreleri arasındaki ilişkiyi değerlendirir,
- Devrelerin süre sınırlarını ve bir yıllık toplam hesabını doğru yapar,
- Hakkın iradi ve kendiliğinden sona erme hâllerini birbirinden ayırır,
- Sona erme ile tapu sicilindeki terkin işlemi arasındaki farkı kurar,
- Sözleşme değişikliklerinde hangi yöntemin izleneceğini seçer,
- Devir, miras, kullanımın başkasına bırakılması, ortaklığın giderilmesi ve ipotek bakımından hakkın sınırlarını değerlendirir,
- Tapu harcı ile döner sermaye ücretinin hangi işlemlerde gündeme geldiğini belirler.
1. Kavramsal çerçeve
1.1. Hakkın hukuki yapısı
Devre mülk hakkının dört kurucu unsuru vardır:
| Unsur | İşlevi |
|---|---|
| Mesken olarak kullanılmaya elverişli yapı veya bağımsız bölüm | Hakkın kurulabileceği taşınmazı belirler. |
| Müşterek mülkiyet payı | Devre mülk hakkının bağlı bulunduğu mülkiyet temelidir. |
| Yılın belirli dönemi | Hak sahibinin yararlanacağı zaman dilimini gösterir. |
| İrtifak hakkı | Pay ile dönem arasındaki bağlantının tapu sicilinde ayni hak olarak kurulmasını sağlar. |
Bu yapı nedeniyle devre mülk, taşınmazdan bağımsız bir “tatil kullanım belgesi” değildir. Hak, belirli bir müşterek mülkiyet payına bağlıdır. Pay, dönem ve irtifak kaydı birlikte değerlendirilir.
1.2. Kuruluş ile sonradan tek elde toplanma arasındaki ayrım
Tek malike ait bir taşınmazda devre mülk hakkı kurulamaz. Çünkü sistem, ortak maliklerin her biri lehine, paya bağlı dönemler kurulmasını gerektirir.
Buna karşılık daha önce geçerli biçimde kurulmuş bir devre mülk hakkına bağlı bütün payların sonradan tek kişide toplanması, hakkı kendiliğinden sona erdirmez. Bu iki durum karıştırılmamalıdır:
- Başlangıçta tek malik: Devre mülk kurulamaz.
- Kurulu hakta payların sonradan tek kişide toplanması: Hak kendiliğinden sona ermez.
2. Kuruluş için sözleşme, resmî senet ve imzalar
2.1. Devre mülk sözleşmesinin işlevi
Devre mülk sözleşmesi, ortak maliklerin hakkı nasıl kullanacağını ayrıntılandırır. Sözleşmede özellikle şu konular düzenlenir:
- Dönemlerin süresi,
- Devir ve teslim yöntemi,
- Yararlanma biçimi ve usulleri,
- Yöneticilerin seçimi, hakları ve sorumlulukları,
- Büyük onarım için ayrılacak dönem,
- Bakım masrafları.
Sözleşme bütün paydaşlarca imzalanır ve kuruluş talebiyle birlikte tapu müdürlüğüne sunulur. Sözleşme noterlikçe düzenlenebilir veya adi yazılı şekilde yapılabilir. Ancak sözleşmenin adi yazılı yapılabilmesi, devre mülk hakkının adi yazılı sözleşmeyle kurulacağı anlamına gelmez.
2.2. Resmî senet zorunluluğu
Devre mülk hakkı resmî senetle kurulur. Düzenlenecek resmî senedi bütün paydaşlar imzalar. Devre mülk sözleşmesi resmî senede eklenir ve sözleşmenin varlığı resmî senette ayrıca belirtilir.
Buradaki ayrım şöyledir:
- Devre mülk sözleşmesi: Kullanım ve yönetim düzenini belirler; noterlikçe veya adi yazılı yapılabilir.
- Resmî senet: Ayni hakkın kurulmasının zorunlu şeklidir; bütün paydaşların imzasını taşır.
2.3. Bütün payların sisteme bağlanması
Devre mülk hakkı müşterek maliklerin tamamı adına kurulmalıdır. Mülkiyet payı bulunduğu hâlde devre mülk hakkına bağlanmayan bir pay bırakılamaz. Bu nedenle yalnız bazı paydaşların kendi payları için devre mülk kurması ve diğer payların sistem dışında tutulması mümkün değildir.
2.4. Mevcut hak ve kayıt sahiplerinin muvafakati
Kuruluş sırasında taşınmaz üzerindeki;
- Ayni hak sahiplerinin,
- Şahsi hak sahiplerinin,
- Kısıtlayıcı veya yasaklayıcı şerh lehtarlarının,
- Kısıtlayıcı veya yasaklayıcı beyan lehtarlarının muvafakati aranır.
Amaç, yeni kurulacak devre mülk düzeninin mevcut hak ve sınırlamalarla çatışmasını önlemektir. Muvafakat gereği yalnız malik imzalarıyla karıştırılmamalıdır; bunlar farklı gruplara ilişkin iki ayrı denetimdir.
3. Hangi taşınmazlarda kurulabilir?
3.1. Temel uygunluk şartı
Devre mülk hakkı yalnız mesken niteliği taşıyan veya mesken olarak kullanılmaya elverişli olan taşınmazlarda kurulabilir. Uygun taşınmazlar şunlardır:
- Mesken nitelikli ve kat mülkiyetine çevrilmiş bağımsız bölüm,
- Mesken nitelikli ve kat irtifakına çevrilmiş bağımsız bölüm,
- Mesken olarak kullanılmaya elverişli müstakil yapı; örneğin tek bir villa veya tek katlı ev.
Dükkân, depo veya mesken niteliği taşımayan başka bir bölüm yalnız dönemlere ayrılmak isteniyor diye devre mülke konu edilemez.
3.2. Aynı yapı veya parselde birden fazla mesken bulunması
Bir yapıda birden fazla mesken nitelikli bölüm bulunuyorsa veya aynı parselde birden fazla mesken nitelikli yapı varsa, devre mülk kurulmadan önce taşınmazın kat mülkiyetine veya kat irtifakına çevrilmesi gerekir.
Bu kuralın karşılaştırmalı sonucu şöyledir:
| Durum | Kat mülkiyeti veya kat irtifakı zorunluluğu |
|---|---|
| Parselde tek, müstakil ve mesken olarak kullanılmaya elverişli yapı | Devre mülk için ayrıca bağımsız bölüme dönüştürme şartı aranmaz. |
| Aynı yapıda birden fazla mesken nitelikli bölüm | Zorunludur. |
| Aynı parselde birden fazla mesken nitelikli yapı | Zorunludur. |
3.3. Yönetim planının etkisi
Kat irtifaklı veya kat mülkiyetli bir yapının yalnız bazı bağımsız bölümlerinde devre mülk kurulacaksa önce yönetim planı incelenir.
- Yönetim planında aksine hüküm yoksa diğer bağımsız bölüm maliklerinin muvafakati aranmaz.
- Yönetim planı muvafakat öngörüyorsa, gerekli oran ve yöntem plana göre belirlenir.
Bu nedenle “diğer maliklerin muvafakati hiçbir zaman aranmaz” biçimindeki mutlak yaklaşım da, “her durumda bütün maliklerin muvafakati gerekir” yaklaşımı da yanlıştır.
3.4. Turizm ve konaklama tesisleri
Konaklama hizmeti verilen tesisler tek bir bağımsız bölüm olarak değerlendirildiğinden, bu tesislerin konaklama birimleri üzerinde devre mülk kurulamaz. Taşınmazın belgesinden veya kaydından turizm amaçlı ya da konaklama hizmeti verilen tesis olduğu anlaşılıyorsa talep karşılanmaz.
Taşınmazın turizm amaçlı veya konaklama hizmeti verilen tesis olup olmadığı konusunda tereddüt varsa kültür ve turizm il müdürlüğünden bilgi alınarak işleme yön verilir. Tereddüt hâlinde varsayım yapmak yerine yetkili idari birimden açıklık sağlanır.
4. Mülkiyet payı, devre sayısı ve devre süreleri
4.1. Varsayılan denge
Aksi resmî senette kararlaştırılmadıkça, devre mülk hakkının bağlı olduğu mülkiyet payları devrelerin sayısı ve süreleri esas alınarak eşit biçimde belirlenir. Bu, değiştirilemez bir mutlak eşitlik değildir.
Taraflar;
- Eşit mülkiyet paylarına farklı süreler,
- Farklı mülkiyet paylarına eşit süreler,
- Pay ile dönem sayısı ve süresi arasında başka bir dağılım kararlaştırabilir.
Ancak standart dengeden ayrılan bu düzenleme devre mülk sözleşmesinde açıkça yer almalı ve resmî senette de gösterilmelidir.
4.2. Süre sınırları
Devre mülk hakkı, başlangıç tarihleri belirlenen zaman dilimlerine ayrılarak kurulur. Süre planında iki zorunlu sınır vardır:
- Büyük onarım için ayrılan süre de dahil olmak üzere bütün devrelerin toplamı bir yılı aşamaz.
- Bir devre yedi günden daha kısa olamaz.
Bu iki sınır birlikte denetlenir. Örneğin her biri yedi günlük devreler tek tek asgari süre şartını sağlasa bile, devrelerin ve büyük onarım döneminin toplamı bir yılı aşıyorsa plan kabul edilemez.
4.3. Karar sırası
Dönem planı incelenirken şu sıra izlenir:
- Her dönemin başlangıç ve bitişi belirli mi?
- Her dönem en az yedi gün mü?
- Büyük onarım dönemi toplam hesaba katılmış mı?
- Toplam bir yılı aşıyor mu?
- Pay ile süreler arasında standarttan farklı dağılım varsa sözleşmede kararlaştırılmış mı?
- Bu dağılım resmî senette açıkça gösterilmiş mi?
5. Devre mülk hakkının sona ermesi
5.1. Bütün paydaşların talebiyle sona erme
Devre mülk hakkı bütün paydaşların talebiyle sona erdirilebilir. İradi sona erdirme işleminde, kuruluşta olduğu gibi, devre mülk üzerindeki ayni ve şahsi hak sahipleri ile kısıtlayıcı ve yasaklayıcı şerh ve beyan lehtarlarının muvafakati aranır.
Yalnız maliklerin ortak iradesi, mevcut hak sahiplerinin korunmasını ortadan kaldırmaz.
5.2. Kendiliğinden sona erme hâlleri
Devre mülk hakkı şu durumlarda kendiliğinden sona erer:
- Bağımsız bölüm üzerinde kurulmuşsa kat irtifakı veya kat mülkiyetinin sona ermesi,
- Kat irtifakı veya kat mülkiyetine tabi olmayan yapının tamamen harap olması,
- Böyle bir yapının arsasıyla birlikte yok olması,
- Hakkın kurulduğu yapı veya bağımsız bölümün mesken niteliğini kaybetmesi,
- Taşınmazın kamulaştırılması.
Bütün payların tek kişide toplanması ise kendiliğinden sona erme sebebi değildir.
5.3. Sona erme ile terkin arasındaki ayrım
Hakkın maddi hukuk bakımından sona ermesi ile sicildeki kayıtların kaldırılması aynı kavram değildir. Sona erme sebebi doğduğunda, sebebin türüne göre terkin yöntemi belirlenir:
- Bütün paydaşların talebiyle sona ermede ortak talep ve gerekli muvafakatler,
- Kat mülkiyetine veya kat irtifakına tabi olmayan yapının tamamen harap olması ya da arsasıyla birlikte yok olması hâlinde paydaşlardan birinin talebi ve ilgili idareden alınan yıkım yazısı,
- Mesken niteliğinin kaybedilmesi veya kamulaştırma hâlinde resen terkin.
6. Tescil ve terkin düzeni
6.1. Kuruluşta yapılacak kayıtlar
Devre mülk kurulduğunda tapu sicilinde iki farklı kayıt alanı birlikte kullanılır:
- Beyanlar sütunu: Mesken üzerinde devre mülk hakkı kurulduğunu ve devre mülk sözleşmesinin bulunduğunu gösteren belirtmeler yapılır. Bu durum tapu senedinde de gösterilir.
- İrtifak hakları sütunu: Sözleşmede belirlenen her devre ayrı ayrı tescil edilir.
Bu yapı, genel bilgi veren beyanlarla her dönemi hak sahibiyle ilişkilendiren irtifak kayıtlarını birbirinden ayırır.
6.2. Terkinin kayıtlar ve mevcut haklar üzerindeki etkisi
Devre mülk hakkı sona erdiğinde irtifak hakları sütunundaki devre kayıtlarıyla birlikte devre mülke ilişkin beyanlar da terkin edilir.
Buna karşılık devre mülk üzerindeki ayni ve şahsi haklar ile kısıtlayıcı ve yasaklayıcı şerh ve beyanlar tamamen ortadan kalkmaz. Bunlar, devre mülkün bağlı bulunduğu müşterek mülkiyet payı üzerinde varlığını sürdürür.
Bu sonuç, devre mülk kaydının kaldırılmasıyla üçüncü kişilerin bağlı haklarının da kendiliğinden yok olduğu yönündeki hatalı çıkarımı önler.
7. Sözleşme değişiklikleri
7.1. Devre sayısı veya süresinin değiştirilmesi
Devrelerin sayısı veya süreleri basit bir sözleşme değişikliğiyle güncellenemez. Bu unsurlar sicilde ayrı ayrı tescil edilen dönemlerin yapısını değiştirdiği için mevcut devre mülk hakkı terkin edilir ve yeni dönem düzenine göre yeniden kurulur.
Bu işlemde devre mülk üzerindeki ayni ve şahsi hak sahipleri ile kısıtlayıcı ve yasaklayıcı şerh ve beyan lehtarlarının muvafakati aranır.
7.2. Diğer sözleşme değişiklikleri
Devre sayısı ve süresi dışındaki değişikliklerin tapu sicilinde belirtilmesi iki yoldan biriyle mümkündür:
- Sözleşme taraflarının tamamının talebi,
- Değişiklik metnindeki imzaların noterlikçe onaylanmış olması şartıyla sözleşme taraflarından birinin talebi.
Örneğin yönetici seçimi, bakım masraflarının paylaşımı veya teslim usulü değiştirilmek isteniyorsa, dönem sayısı ve süreleri aynı kaldığı sürece bu ikinci kategori değerlendirilir.
8. Hak sahiplerinin tasarruf yetkileri
8.1. Devir ve miras
Devre mülke bağlı müşterek mülkiyet payı ve dönem bağlantısı devir ve temlike konu olabilir; mirasçılara da intikal eder. Devirde pay ile paya bağlı dönem birbirinden koparılamaz.
Resmî senette hem devredilen mülkiyet payı hem de bu paya bağlı devre mülk dönemi bağlantılı biçimde belirtilir. Eski malik lehine kayıtlı dönem irtifak hakları sütunundan terkin edilir ve yeni malik lehine tescil edilir. Mülkiyet payının tescili de aynı yevmiye ile yapılır.
8.2. Uyumlu ayni ve şahsi haklar
Devre mülk kurulmuş meskenler üzerinde, mülkiyet payına bağlı olmak ve devre mülk hakkıyla bağdaşmak şartıyla ayni veya şahsi hak kurulabilir.
Sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa devre mülk sahibi kullanımını başkasına bırakabilir. Bu nedenle intifa hakkı, oturma hakkı veya kira şerhi talebinde önce devre mülk sözleşmesinde kullanımın başkasına bırakılmasını yasaklayan bir hüküm bulunup bulunmadığı incelenir.
8.3. Ortaklığın giderilmesi
Devre mülk hakkı kurulmuş yapı veya bağımsız bölümün ortak malikleri, sözleşmede aksi kararlaştırılmadıkça ortaklığın giderilmesini isteyemez. Varsayılan kural, devre mülk sisteminin devamını korur; sözleşme bu sonucun aksini düzenleyebilir.
8.4. Başka irtifak haklarının tescili
Devre mülk ve bağlı müşterek mülkiyet payı üzerinde başka bir irtifak hakkı kurulursa, bu hak ilgili devre mülk dönemiyle bağlantı kurularak irtifak hakları sütununa tescil edilir. Böylece hakkın hangi kullanım dönemi üzerinde etkili olduğu sicilden anlaşılır.
8.5. İpotek
Devre mülke konu müşterek mülkiyet payı üzerinde ipotek kurulabilir. Pay ve paya bağlı devreler bir bütün olarak ipotek edilir.
Bir paydaşa birden fazla devre bağlanmışsa, bu dönemlerin her biri ayrı ayrı ipotek konusu yapılamaz. Çünkü ipotek, tek tek zaman dilimlerini değil, mülkiyet payı ile ona bağlı devrelerin bütününü izler.
9. Mali hükümler
| İşlem | Tapu harcı | Döner sermaye ücreti |
|---|---|---|
| Mülkiyet devri olmadan yalnız devre mülk hakkının kurulması | Alınmaz. | Alınır. |
| Devre mülk hakkının devri | Devir için alınır. | Alınır. |
| Mülkiyet devriyle birlikte devre mülk kurulması | Devir için alınır. | Alınır. |
Burada “tapu harcı alınmaması” ile “işlem tamamen ücretsizdir” sonucu birbirine karıştırılmamalıdır. Yalnız kuruluşta mülkiyet devri yoksa tapu harcı doğmaz; yapılan işlem nedeniyle döner sermaye ücreti yine tahsil edilir.
10. Karar tablosu
| Soru | Evet ise | Hayır ise |
|---|---|---|
| Taşınmaz mesken niteliğinde veya mesken olarak kullanılmaya elverişli mi? | Sonraki adıma geçilir. | Devre mülk kurulamaz. |
| Başlangıçta birden fazla ortak malik var mı? | Sonraki adıma geçilir. | Tek malike ait taşınmazda kurulamaz. |
| Aynı yapıda veya parselde birden fazla mesken var mı? | Kat mülkiyeti veya kat irtifakı aranır. | Müstakil tek yapı bakımından ayrıca bu şart aranmayabilir. |
| Taşınmaz turizm veya konaklama tesisi mi? | Devre mülk kurulamaz. | Sonraki adıma geçilir. |
| Bu nitelik konusunda tereddüt var mı? | Kültür ve turizm il müdürlüğünden bilgi alınır. | Mevcut kayıtlar üzerinden değerlendirilir. |
| Yönetim planı diğer maliklerin muvafakatini öngörüyor mu? | Plandaki oran ve yöntem uygulanır. | Diğer bağımsız bölüm maliklerinin muvafakati aranmaz. |
| Her devre en az yedi gün mü ve toplam bir yılı aşmıyor mu? | Dönem planı bu yönden uygundur. | Plan düzeltilmeden kuruluş yapılamaz. |
| Devre sayısı veya süresi değiştiriliyor mu? | Terkin ve yeniden kuruluş gerekir. | Diğer sözleşme değişikliği usulü değerlendirilebilir. |
11. Çözümlü uygulamalar
Uygulama 1 — Tek malik ve dönemlere ayırma talebi
Olay: Bir villa tek kişinin mülkiyetindedir. Malik yılın farklı haftalarını ayrı kişilere kullandırmak için devre mülk kurmak istemektedir.
Belirleyici bilgi: Taşınmaz başlangıçta tek malike aittir.
Uygulanacak kural: Devre mülk, ortak maliklerin her biri lehine müşterek mülkiyet payına bağlı kurulur; tek malike ait taşınmazda kurulamaz.
Sonuç: Talep mevcut mülkiyet yapısıyla karşılanamaz. Kullanımın dönemlere ayrılması tek başına devre mülk hakkı kurmaz.
Uygulama 2 — Yönetim planı sessiz olan apartman
Olay: Kat mülkiyetli bir apartmandaki mesken nitelikli bir bağımsız bölümün paydaşları devre mülk kurmak istemektedir. Yönetim planında bu konuda yasak veya muvafakat şartı yoktur.
Belirleyici bilgi: Yönetim planı aksine bir düzenleme içermemektedir.
Uygulanacak kural: Yönetim planında aksi kararlaştırılmadıkça diğer bağımsız bölüm maliklerinin muvafakati aranmaz.
Sonuç: Diğer bağımsız bölüm maliklerinin ayrıca muvafakati gerekmez. Kuruluşun diğer şartları yine denetlenir.
Uygulama 3 — Konaklama tesisi şüphesi
Olay: Tapu kaydında mesken ibaresi bulunan bir yapının fiilen konaklama hizmeti veren tesis olarak işletildiği yönünde belgeler vardır; niteliği kesinleştirilememiştir.
Belirleyici bilgi: Turizm veya konaklama tesisi niteliği konusunda tereddüt bulunmaktadır.
Uygulanacak kural: Böyle bir tesis üzerinde devre mülk kurulamaz; tereddüt hâlinde kültür ve turizm il müdürlüğünden bilgi alınır.
Sonuç: Doğrudan kuruluş veya doğrudan ret yerine önce yetkili il müdürlüğünden açıklık sağlanır; alınan bilgiye göre işlem yürütülür.
Uygulama 4 — Dönem süresinin değiştirilmesi
Olay: Kurulu devre mülkte on dört günlük iki dönem, yedişer günlük dört döneme ayrılmak istenmektedir.
Belirleyici bilgi: Hem devre sayısı hem süreleri değişmektedir.
Uygulanacak kural: Devre sayısı ve süreleri ancak mevcut hakkın terkini ve yeni düzenle yeniden kuruluşuyla değiştirilebilir.
Sonuç: Basit sözleşme eki yeterli değildir. Gerekli muvafakatler alınarak terkin ve yeniden kuruluş yapılır.
Uygulama 5 — Müstakil yapının tamamen yıkılması
Olay: Kat mülkiyetine veya kat irtifakına tabi olmayan müstakil yapı tamamen harap olmuştur. Paydaşlardan biri, ilgili idarenin yapının yıkıldığını gösteren yazısıyla başvurmuştur.
Belirleyici bilgi: Yapı tamamen harap olmuş, resmî yıkım yazısı sunulmuş ve talep paydaşlardan biri tarafından yapılmıştır.
Uygulanacak kural: Bu durumda bir paydaşın talebi ve ilgili idarenin yazısıyla terkin yapılabilir.
Sonuç: Bütün paydaşların ayrıca birlikte başvurması aranmaz.
12. Karşılaştırmalı olaylar
| Birinci olay | İkinci olay | Sonucu değiştiren ölçüt |
|---|---|---|
| Tek malike ait yapıda ilk kez devre mülk kurulmak isteniyor. | Kurulu devre mülkte bütün paylar sonradan tek kişide toplanıyor. | İlkinde kuruluş mümkün değildir; ikincisinde hak kendiliğinden sona ermez. |
| Yönetim planı devre mülk hakkında sessiz. | Yönetim planı belirli oranda muvafakat arıyor. | Diğer bağımsız bölüm maliklerinin muvafakati planın içeriğine göre belirlenir. |
| Yönetici seçimi değiştiriliyor. | Devre sayısı veya süresi değiştiriliyor. | Birincisi sözleşme değişikliği yoluyla; ikincisi terkin ve yeniden kuruluşla yapılır. |
| Hakkın kullanımı sözleşmede serbest bırakılmış. | Sözleşme kullanımın başkasına bırakılmasını yasaklıyor. | İntifa, oturma ve kira taleplerinde sözleşmedeki kısıtlama belirleyicidir. |
| Yalnız devre mülk kuruluyor, mülkiyet devri yok. | Devre mülk bir devirle birlikte kuruluyor. | Birincide tapu harcı alınmaz; ikincide devir nedeniyle tapu harcı alınır. Her ikisinde döner sermaye ücreti vardır. |
13. Karıştırılabilecek ayrımlar
- Devre mülk sözleşmesinin adi yazılı yapılabilmesi, ayni hakkın resmî senetsiz kurulabileceği anlamına gelmez.
- Tek malike ait taşınmazda ilk kuruluş yapılamaması, bütün payların sonradan tek kişide toplanmasıyla hakkın sona ereceği anlamına gelmez.
- Yönetim planı sessizse diğer bağımsız bölüm maliklerinin muvafakati aranmaz; plan muvafakat öngörüyorsa plan uygulanır.
- Yedi günlük asgari süreyi sağlayan dönemler, toplam süre bir yılı aşıyorsa yine uygun değildir.
- Hakkın sona ermesi, üçüncü kişilere ait bütün hak ve kayıtların yok olması sonucunu doğurmaz; bunlar müşterek mülkiyet payında devam eder.
- Devre sayısı ve süreleri, sıradan sözleşme değişikliğiyle değiştirilemez.
- Kullanımın başkasına bırakılması kural olarak mümkündür; sözleşmedeki yasak hükmü bu sonucu değiştirebilir.
- Tapu harcı alınmaması, döner sermaye ücretinin de alınmayacağı anlamına gelmez.
14. Hızlı tekrar
- Devre mülk, mesken üzerinde müşterek mülkiyet payına bağlı dönemsel yararlanma sağlayan irtifak hakkıdır.
- Tek malike ait taşınmazda kurulamaz; kurulu hakta payların sonradan tek kişide toplanması hakkı kendiliğinden sona erdirmez.
- Devre mülk sözleşmesi bütün paydaşlarca imzalanır; hak resmî senetle kurulur ve bütün paydaşlar resmî senedi imzalar.
- Bütün paylar devre mülk sistemine bağlanır; pay dışarıda bırakılamaz.
- Mevcut ayni ve şahsi hak sahipleri ile kısıtlayıcı ve yasaklayıcı kayıt lehtarlarının muvafakati aranır.
- Birden fazla mesken veya yapı varsa kat mülkiyeti ya da kat irtifakı gerekir.
- Yönetim planı aksini öngörmüyorsa diğer bağımsız bölüm maliklerinin muvafakati aranmaz.
- Turizm veya konaklama tesisi üzerinde devre mülk kurulamaz; tereddüt il müdürlüğüne sorulur.
- Her devre en az yedi gündür; büyük onarım süresi dahil toplam bir yılı aşamaz.
- Devre sayısı veya süresi değişecekse terkin ve yeniden kuruluş gerekir.
- Devirde pay ve bağlı dönem birlikte işlem görür; ipotek de pay ve bağlı devreleri bütün olarak kapsar.
- Yalnız kuruluşta mülkiyet devri yoksa tapu harcı alınmaz; döner sermaye ücreti alınır.
15. Mini yoklamalar
Mini yoklama 1
Devre mülk sözleşmesi noterlikçe düzenlenmemiş, fakat bütün paydaşlarca adi yazılı şekilde imzalanmıştır. Bu durum tek başına kuruluşu engeller mi?
Mini yoklama 2
Kat mülkiyetli bir apartmanda yönetim planı devre mülk için diğer bağımsız bölüm maliklerinin beşte dört çoğunluğunu arıyorsa, plan göz ardı edilerek işlem yapılabilir mi?
Mini yoklama 3
Kurulu devre mülkte bütün payların bir kişide toplanması hakkı kendiliğinden sona erdirir mi?
Mini yoklama 4
Yalnız devre mülk kuruluyor ve mülkiyet devri yapılmıyorsa hiçbir ücret alınmaz mı?
Mini yoklama cevapları
- Hayır. Sözleşme adi yazılı yapılabilir. Ancak hakkın kurulması için bütün paydaşların imzaladığı resmî senet zorunludur; sözleşme resmî senede eklenir ve varlığı belirtilir.
- Hayır. Yönetim planındaki muvafakat şartı ve oranı uygulanır.
- Hayır. Payların sonradan tek kişide toplanması kendiliğinden sona erme sebebi değildir.
- Hayır. Bu durumda tapu harcı alınmaz; işlem nedeniyle döner sermaye ücreti tahsil edilir.
16. Uygulanacak düzenleme hakkında not
Devre mülk işlemlerinde 2026/1 sayılı Devre Mülk Hakkı Genelgesi esas alınır. Önceki 1476 sayılı Genelge ile 25.12.2013 tarihli duyuru yürürlükten kaldırılmıştır.