Oku · Anla · Pekiştir
Konu anlatımı
Ret Kararları ve İtiraz Süreci
Kısa açıklama
Ret kararı, tapu sicilinde yapılması istenen bir işlemin hukuken karşılanamayacağının gerekçeli ve denetlenebilir biçimde ortaya konulmasıdır. Bu konu; ret kararının hangi durumda verileceğini, karar metninin nasıl kurulacağını, kararın nasıl tebliğ edileceğini, itirazın kim tarafından nereye ve hangi sürede yapılacağını, itiraz dosyasının nasıl iletileceğini ve ret kararı belirtmesinin hangi şartlarla terkin edilebileceğini birlikte ele alır.
Bu düzenin amacı yalnız “işlem yapılamaz” sonucuna ulaşmak değildir. Sonucun hangi hukuki nedene dayandığının, somut isteme nasıl uygulandığının, ilgilinin hangi yola başvurabileceğinin ve ret sebebi ortadan kalktığında sicilde nasıl hareket edileceğinin açıkça gösterilmesi gerekir.
Öğrenme hedefleri
Bu dersi tamamlayan kişi:
- Ret kararı verilmesini gerektiren durumu ve ret kararının işlem üzerindeki etkisini ayırt eder.
- Tapu müdürlüğü ret kararı ile bölge müdürlüğü onama veya bozma kararının zorunlu unsurlarını karşılaştırır.
- Gerekçe, yapılan inceleme ve sonuç bölümlerini birbirinden ayırarak doğru karar yapısını kurar.
- On beş günlük itiraz süresini tebliğ günü, resmî tatil ve posta gecikmesi bakımından değerlendirir.
- İtiraz yetkisini, itiraz merciini ve dilekçenin verilebileceği birimleri doğru belirler.
- Kararı vermeyen birimin iletim yükümlülüğü ile kararı veren birimin dosya hazırlama yükümlülüğünü ayırır.
- Bölge müdürlüğü ile Genel Müdürlüğün sonuçlandırma sürelerini başlangıç koşuluyla birlikte uygular.
- Ret kararı belirtmesinin niteliğini ve farklı terkin ihtimallerini somut olayda değerlendirir.
1. Kavramsal çerçeve
1.1. İstem
İstem, tapu müdürlüğünden belirli bir tapu işleminin yapılmasının talep edilmesidir. Ret kararı değerlendirmesi, soyut bir hukuki görüş hakkında değil, somut bir istem hakkında yapılır. Bu nedenle karar metninde istemin ne olduğu ve kim tarafından yapıldığı açıkça gösterilir.
1.2. Ret kararı
Ret kararı, istemin hukuken karşılanamayacağının gerekçeli biçimde karara bağlanmasıdır. Mevzuata uygun olmayan ve geçici tescil şerhi verilmesine de imkân bulunmayan istem geciktirilmeden reddedilir. Tasarruf yetkisine ve hukuki sebebe ilişkin belgelerin tamam olmaması da istemin reddi sonucunu doğuran hâller arasındadır.
Ret kararı yalnız sonuç cümlesinden ibaret değildir. Kararın tarihi ve yevmiye numarası, istem ve istem sahibi, yapılan inceleme, ret gerekçesi ve hukuki nedenler ile verilen karar birlikte bulunmalıdır.
1.3. Onama, bozma ve karar verilmesine yer olmadığı
- Onama, itiraz edilen ret kararının sürdürülmesi sonucunu doğurur.
- Bozma, itiraz edilen ret kararının kaldırılması yönündeki karardır.
- Karar verilmesine yer olmadığı, itirazın süresinde yapılmadığının yetkili inceleme birimince belirlenmesi hâlinde verilen karardır.
Bu karar türleri aynı şey değildir. Özellikle bozma kararının sicildeki ret kararı belirtmesi üzerindeki sonucu ile kesinleşen ret kararının terkin koşulları birbirinden ayrılır.
1.4. Ret kararı belirtmesi
Tapu müdürlüğünce verilen ret kararı, tarih ve yevmiye numarasıyla tapu sicilinin beyanlar sütununda gösterilir. Bu belirtme, tasarrufu yasaklayıcı veya kısıtlayıcı bir şerh değildir; işlemin reddedildiğini gösteren idari bir belirtmedir. Bununla birlikte reddin konusu olan işlem, ret gerekçesi giderilmeden yapılamaz.
Bu iki sonuç birlikte okunmalıdır:
- Belirtme, genel anlamda tasarrufu yasaklayan bir kayıt değildir.
- Reddedilen aynı işlem bakımından ret gerekçesi giderilmeden işlem karşılanamaz.
2. Ret kararının verilmesini gerektiren durum ve temel sonuç
Bir istem mevzuata uygun değilse ve geçici tescil şerhi verilmesine de imkân bulunmuyorsa istem geciktirilmeden reddedilir. Ret kararı verilirken gerekçe, itiraz yeri ve itiraz süresi gösterilir.
Ret kararından sonra iki ayrı işlem yapılır:
- Kararın varlığı, tarih ve yevmiye numarasıyla beyanlar sütununda belirtilir.
- Ret gerekçesi giderilmedikçe reddedilen tapu işlemi yerine getirilemez.
Bu düzen, ilgilinin yeniden başvuru olanağını tamamen ortadan kaldırmaz. Belirleyici nokta, ret gerekçesinin varlığını sürdürüp sürdürmediğidir. Gerekçe giderilmişse veya ret kararını ortadan kaldıran bir mahkeme kararı ibraz edilmişse, kesinleşmiş ret kararına ilişkin belirtme terkin edilerek talep konusu işlem karşılanabilir.
3. Kararların biçim ve imza koşulları
3.1. Tapu müdürlüğü ret kararının zorunlu unsurları
Tapu müdürlüğü ret kararında aşağıdaki beş unsur birlikte yer alır:
- Kararın tarihi ve yevmiye numarası,
- İstemin ne olduğu ve kim tarafından yapıldığı,
- Yapılan inceleme,
- Ret gerekçesi ve hukuki nedenler,
- Verilen karar, başka bir ifadeyle sonuç.
Karar ilgili memur ve müdür tarafından imzalanır. Kararın her sayfası daire mührüyle mühürlenir. Bu koşullar, yalnız içerik doğruluğunu değil, kararın kurumsal olarak tamamlanmasını da sağlar.
3.2. Bölge müdürlüğü onama veya bozma kararının zorunlu unsurları
Bölge müdürlüğünce verilen onama veya bozma kararında da istem, inceleme, gerekçe ve sonuç açıkça gösterilir. Tapu müdürlüğü kararından farklı olarak kararın tarihi ile karar numarası yazılır.
Karar;
- Görevli şube müdürü,
- Görevli bölge müdür yardımcısı,
- Bölge müdürü tarafından imzalanır.
Her sayfa daire mührüyle mühürlenir.
3.3. Karşılaştırma tablosu
| Unsur | Tapu müdürlüğü ret kararı | Bölge müdürlüğü onama/bozma kararı |
|---|---|---|
| Kimlik bilgisi | Tarih ve yevmiye numarası | Tarih ve karar numarası |
| İstem | Ne olduğu ve kim tarafından yapıldığı | Ne olduğu ve kim tarafından yapıldığı |
| İnceleme | Açıklanır | Açıklanır |
| Gerekçe | Ret gerekçesi ve hukuki nedenler | Kararın gerekçesi ve hukuki nedenler |
| Sonuç | Verilen karar | Onama veya bozma sonucu |
| İmzalar | İlgili memur ve müdür | Görevli şube müdürü, görevli bölge müdür yardımcısı ve bölge müdürü |
| Mühür | Her sayfa | Her sayfa |
4. Kararın içeriği: gerekçe, inceleme ve itiraz bilgisi
4.1. Gerekçe ve hukuki nedenlerin kurulması
Ret, onama ve bozma kararlarının gerekçesi mevzuat hükümlerine ve süreklilik kazanmış yargısal içtihatlara dayandırılır. Ancak yalnız hüküm veya içtihat adı yazılması yeterli değildir. Dayanağın isteme veya itiraza nasıl uygulandığı konusunda müdürlüğün ya da bölge müdürlüğünün açık görüşü de kararda yer almalıdır.
Gerekçeli karar mantığı üç basamakta kurulabilir:
- Uygulanacak hukuki ölçüt: Hangi kural veya yerleşik içtihat dikkate alınmaktadır?
- Somut olayın belirleyici özelliği: İstemde hangi eksiklik, uyumsuzluk veya hukuki durum bulunmaktadır?
- Sonuç bağlantısı: Bu özellik, neden ret, onama veya bozma sonucunu doğurmaktadır?
“İstem uygun değildir” biçimindeki soyut bir cümle, bu bağlantıları göstermediği için yeterli bir gerekçe oluşturmaz.
4.2. Yapılan inceleme bölümü
“Yapılan inceleme” bölümü, kararın olay örgüsünü kurar. Bu bölümde:
- İnceleme konusu istemin ne olduğu,
- İstemin aşamaları ve gelişim süreci,
- İsteme ilişkin belgeler,
- Varsa daha önce yapılmış işlemler birlikte açıklanır.
Bu bölüm ile hukuki gerekçe birbirine karıştırılmamalıdır. Yapılan inceleme, olayın ve belgelerin nasıl geliştiğini gösterir; hukuki gerekçe ise bu bilgilerden hangi hukuki sonucun çıkarıldığını açıklar.
4.3. Kararda açıkça gösterilecek itiraz bilgileri
Ret, onama veya karar verilmesine yer olmadığı kararında ilgilinin başvuru yolunu kullanabilmesi için şu bilgiler açıkça yazılır:
- İtiraz süresi on beş gündür.
- Süre, kararın tebliğinden sonra işlemeye başlar; tebliğ günü hesaba katılmaz.
- İtiraz, kararı veren tapu müdürlüğüne veya bölge müdürlüğüne verilebilir.
- Dilekçe, kararı veren birime iletilmek üzere herhangi bir taşra birimine de sunulabilir.
- Böyle bir taşra birimine yapılan başvuru, yetkili inceleme birimine yapılmış sayılır.
- Posta yolundaki gecikmeler süre değerlendirmesinde dikkate alınmaz.
5. Tebliğ
Karar, ilgilisine imzalı tebliğ veya tebellüğ belgesi düzenlenerek elden verilebilir. Elden tebliğ dışında, Tebligat Kanunu hükümlerine uygun tebliğ yapılır.
Tebliğ yalnız kararın ilgilisine ulaştırılması değildir; itiraz süresinin başlangıcını belirleyen işlemdir. Bu nedenle tebliğin usulü ve tebliğ tarihinin belgelendirilmesi, sonraki süre hesabının temelidir.
6. İtiraz süresi ve sürenin hesabı
İtiraz süresi on beş gündür. Süre hesabında şu sıra izlenir:
- Kararın ilgilisine tebliğ edildiği gün hesaba katılmaz.
- Süre, izleyen günden itibaren sayılır.
- Süre, on beşinci günün çalışma saati sonunda biter.
- Son gün resmî tatile rastlarsa süre, tatilin bitimini izleyen ilk iş gününün çalışma saati sonunda sona erer.
- Posta yoluyla yapılan itirazlarda postadaki gecikmeler dikkate alınmaz.
Örnek süre hesabı
Karar ayın 4’ünde tebliğ edilmişse 4’ü hesaba katılmaz; 5’i birinci gündür. On beşinci günün çalışma saati sonunda süre biter. On beşinci gün resmî tatile rastlarsa bitiş, tatilden sonraki ilk iş gününün çalışma saati sonuna taşınır.
Süresinde yapılmayan itiraz
İtirazı incelemeye yetkili birim, başvurunun süresinde yapılmadığını belirlerse aynı şekil koşullarına bağlı kalarak karar verilmesine yer olmadığı kararı verir. Bu karar da ilgilisine tebliğ edilir.
Burada iki nokta önemlidir:
- Süre yönünden değerlendirmeyi itirazı incelemeye yetkili birim yapar.
- Süre aşımı, cevapsız bırakma sonucu doğurmaz; şekil koşullarına uygun bir karar ve tebliğ gerekir.
7. İtiraz yetkisi
7.1. Genel kural
Tapu müdürlüğünün ret kararı ile bölge müdürlüğünün onama veya karar verilmesine yer olmadığı kararına karşı:
- Tapu müdürlüğüne istemde bulunan kişiler veya kurumlar,
- Bunların temsilcileri itiraz edebilir.
Bu kişilerin dışındaki başvurucuların itirazları değerlendirilmez. İtiraz yetkilerinin bulunmadığı kendilerine yazılı olarak bildirilir.
7.2. Elbirliği mülkiyetinde özel durum
Elbirliği mülkiyetinde ortaklığa ilişkin istemlerde ortaklardan her biri karara itiraz edebilir. Buna karşılık, işlem talebinde bulunan elbirliği ortaklarından herhangi birine yapılan tebligatlar ve verilen kararlar bütün ortaklar için bağlayıcıdır.
Bu nedenle iki kural birlikte uygulanır:
- Her ortak bağımsız olarak itiraz edebilir.
- Talepte bulunan ortaklardan birine yapılan tebliğ, diğer ortaklar bakımından yok sayılmaz.
7.3. Yetki alanı dışı tapu işlemleri
Yetki alanı dışı işlemlerde iki farklı ret ihtimali vardır:
- Yetki istenmesi talebinin, başvurunun yapıldığı tapu müdürlüğünce reddedilmesi,
- Yetki verilmesi talebinin, yetki istenen tapu müdürlüğünce reddedilmesi.
Bu ret kararları ve bunlara yapılan itirazlar üzerine bölge müdürlüğünce verilen kararlar istem sahibine tebliğ edilir. Bu kararlara karşı istem sahibi itiraz edebilir.
8. İtiraz mercii ve dilekçenin verileceği yer
8.1. Yetkili merciler
İtiraz yolu iki basamaklıdır:
- Tapu müdürlüğünün ret kararına karşı, müdürlüğün bağlı bulunduğu bölge müdürlüğü karar verir.
- Bölge müdürlüğünün onama, bozma veya karar verilmesine yer olmadığı kararına karşı Genel Müdürlük karar verir.
Kararı incelemeye yetkili merci ile dilekçenin teslim edilebileceği birim aynı kavram değildir.
8.2. Dilekçenin verilebileceği birimler
İtiraz dilekçesi:
- Kararı veren birime,
- Kararı veren birime iletilmek üzere herhangi bir bölge müdürlüğüne veya tapu müdürlüğüne verilebilir.
Herhangi bir taşra birimine yapılan itiraz, yetkili inceleme birimine yapılmış sayılır. Süre hesabında, dilekçenin bu birime verildiği tarih dikkate alınır.
8.3. İtirazın şekli
İtiraz yazılı yapılır. İtiraz edilen karar açıkça gösterilir. Sözlü bir hoşnutsuzluk bildirimi veya hangi karara yöneldiği anlaşılmayan bir dilekçe, bu şekil koşulunu karşılamaz.
9. İtiraz dilekçesinin iletilmesi ve dosyanın hazırlanması
9.1. Kararı vermeyen birimin yükümlülüğü
Dilekçenin verildiği taşra birimi kararı veren birim değilse:
- Dilekçe bekletilmeden kayda alınır.
- Süreli bir başvuru olduğu gözetilerek en seri vasıta kullanılır.
- İtiraz dilekçesi ve ekleri, en geç teslim alındığı günü izleyen günün çalışma saati sonuna kadar kararı veren mercie faksla ve postayla iletilir.
Bu yükümlülük, başvurucunun dilekçeyi başka bir taşra birimine vermesi nedeniyle süre kaybına uğramasını önleyen idari iş akışıdır.
9.2. Kararı veren birimin hazırlayacağı dosya
Kararı veren birim, itiraz dilekçesiyle birlikte aşağıdaki belgelerin onaylı örneklerini dizi pusulasına bağlar:
- İsteme ilişkin belgeler,
- Ret kararının onaylı örneği,
- Ret kararının ilgilisine tebliğine ilişkin belgeler,
- İlgilinin redde itiraz dilekçesi,
- Varsa inceleyen birim tarafından istenen diğer belgeler.
Bu dosya, itirazı değerlendirecek bölge müdürlüğüne veya Genel Müdürlüğe en geç üç iş günü içinde gönderilir. İnceleyen birim, gerçek durumu ortaya çıkarmaya yardımcı olabilecek başka belgeleri de kararı veren birimden isteyebilir.
9.3. İki sürenin birbirinden ayrılması
- İzleyen günün çalışma saati sonu: Dilekçeyi alan fakat kararı vermeyen birimin, dilekçeyi kararı veren mercie faksla ve postayla iletme süresidir.
- Üç iş günü: Kararı veren birimin, onaylı belge örneklerini dizi pusulasına bağlayarak inceleme merciine gönderme süresidir.
Bu iki süre farklı yükümlülüklere ve farklı birimlere aittir.
10. İtirazın sonuçlandırılması
Belgeler tamamlandıktan sonra:
- Bölge müdürlüğü istemi otuz gün içinde,
- Genel Müdürlük istemi doksan gün içinde sonuçlandırmak zorundadır.
Sürelerin başlangıç noktası yalnız itiraz dilekçesinin verilmesi değildir; belgelerin tamamlanmasıdır. Bu nedenle dosyanın eksiksiz hazırlanması, sonuçlandırma süresinin doğru izlenmesi bakımından belirleyicidir.
11. Ret kararı belirtmesinin terkini
11.1. Bozma kararı verilmesi
İtiraz üzerine bölge müdürlüğü veya Genel Müdürlük bozma kararı verirse ret kararı belirtmesi tapu sicilinden terkin edilir. Bozma, ret kararının sürdürülmemesi sonucunu doğurduğundan ayrıca ret gerekçesinin giderildiğinin aranması üzerine kurulu değildir.
11.2. Ret kararının kesinleşmesi
Ret kararı;
- İtiraz edilmemesiyle veya
- İtiraz üzerine onanmasıyla kesinleşmişse, belirtmenin terkini için öncelikle iki yoldan biri gerçekleşmelidir:
- Ret kararının gerekçesi giderilmelidir.
- Ret kararını ortadan kaldıran mahkeme kararı ibraz edilmelidir.
Bu koşullardan biri gerçekleştiğinde belirtme terkin edilerek talep konusu işlem karşılanabilir.
11.3. Belirtmenin hukuki niteliği
Ret kararı belirtmesi, tasarrufu yasaklayan veya kısıtlayan bir şerh değildir. Tapu müdürlüğünün bir istemi reddettiğini gösteren idari bir belirtmedir.
Bu nitelik, belirtmenin hiçbir sonuç doğurmadığı anlamına gelmez. Reddedilen işlemin yeniden karşılanması, ret gerekçesinin durumuna ve varsa itiraz sürecinin sonucuna bağlıdır.
11.4. Özel terkin durumları
Tapu müdürlüğü, aşağıdaki hâllerde ilgilinin talebi üzerine durumu değerlendirerek belirtmeyi terkin edebilir:
- Ret kararı, malik dışındaki üçüncü kişinin talebi üzerine verilmişse; malik veya ret kararına konu işlem talebinde bulunan taraflar dışındaki ilgililer terkin talep edebilir.
- Başka bir işlem talebi sonucunda söz konusu işlem karşılanmış ve bu nedenle ret kararı hukuken geçersiz kalmışsa ya da sicilin güvenliği bakımından belirtme hukuki kıymetini yitirmişse ilgililer terkin talep edebilir.
Bu hâllerde terkin kendiliğinden gerçekleşmez. Tapu müdürlüğü somut durumu değerlendirir.
11.5. Devam eden itiraz süreci
Ret kararına itiraz edilmişse idari veya yargısal süreç tamamlanmadan belirtme terkin edilmez. Sürecin tamamlanıp tamamlanmadığı, İdarenin ilgili birimlerinden veya ilgili mahkemeden sorularak belirlenir.
Bu kural, özel terkin ihtimalleri bulunduğunda da göz ardı edilemez. Önce devam eden süreç olup olmadığı açıklığa kavuşturulur.
12. Yürürlükten kaldırma ve geçiş kuralı
2000/12 (1551) sayılı düzenleme yürürlükten kaldırılmıştır. Bununla birlikte yeni düzenlemenin yürürlüğünden önce verilmiş kararlar ve bu kararlara karşı yapılmış itirazlar bakımından eski düzenleme uygulanmaya devam eder.
Ayrıca güncel karar ve itiraz uygulamasında Tapu Sicili Tüzüğünün 26’ncı maddesi ile on beş günlük süre esas alınır. Önceki metindeki farklı madde ve süre ifadeleri değiştirilmiştir.
13. Karar mantığı
13.1. Retten itiraza temel akış
| Aşama | Sorulacak soru | Sonuç |
|---|---|---|
| İstemin incelenmesi | İstem mevzuata uygun mu; geçici tescil şerhi mümkün mü? | Uygun değil ve geçici tescil mümkün değilse gerekçeli ret |
| Ret kararının tamamlanması | Beş zorunlu unsur, imzalar ve her sayfada mühür var mı? | Karar şeklen tamamlanır |
| Sicilde gösterim | Ret kararı tarih ve yevmiye numarasıyla belirtildi mi? | Beyanlar sütununda idari belirtme |
| Tebliğ | İmzalı tebliğ/tebellüğ belgesi veya usulüne uygun tebligat var mı? | İtiraz süresinin başlangıcı belirlenir |
| İtiraz yetkisi | Başvurucu istem sahibi, kurum veya temsilci mi; özel durum var mı? | Yetkili kişinin itirazı incelenir |
| Süre | Tebliğ günü hariç on beş gün içinde mi? | Süresindeyse esas inceleme; değilse karar verilmesine yer olmadığı |
| Başvuru yeri | Kararı veren birime mi, başka taşra birimine mi verildi? | Her iki yol da mümkündür; teslim tarihi dikkate alınır |
| Dosyanın iletimi | Dilekçe ve onaylı belgeler süresinde gönderildi mi? | İnceleme merciine tam dosya ulaşır |
| İnceleme | Bölge müdürlüğü mü, Genel Müdürlük mü yetkili? | Yetkili merci onama, bozma veya uygun kararı verir |
| Terkin | Bozma mı, kesinleşmiş ret mi, özel terkin hâli mi, devam eden süreç var mı? | İlgili terkin koşulu uygulanır |
13.2. Terkin karar ağacı
-
Bozma kararı var mı?
Varsa belirtme terkin edilir. -
Ret kararı kesinleşmiş mi?
Kesinleşmişse ret gerekçesinin giderilmesi veya ret kararını ortadan kaldıran mahkeme kararının ibrazı aranır. -
Üçüncü kişinin talebiyle verilmiş ret veya hukuki kıymetini yitirmiş belirtme durumu var mı?
Varsa ilgilinin talebi üzerine müdürlük somut durumu değerlendirir. -
İdari veya yargısal itiraz süreci devam ediyor mu?
Devam ediyorsa süreç tamamlanmadan terkin yapılamaz.
14. Çözümlü uygulamalar
Uygulama 1 — Eksik hukuki sebep belgesi ve geçici tescil olanağının bulunmaması
Olay: Bir tapu işlemi için hukuki sebebe ilişkin zorunlu belgeler tamamlanmamıştır. İstem mevcut hâliyle mevzuata uygun değildir ve geçici tescil şerhi verilmesi de mümkün değildir.
Belirleyici bilgi: İstemin hukuken karşılanmasını sağlayan belgeler tamam değildir ve geçici koruma yolu bulunmamaktadır.
Uygulanacak kural: Böyle bir istem geciktirilmeden, gerekçesi ile itiraz yeri ve süresi gösterilerek reddedilir.
Sonuç: Ret kararı beş zorunlu unsurla düzenlenir, imzalanır, her sayfası mühürlenir ve tarih ile yevmiye numarasıyla beyanlar sütununda belirtilir. Ret gerekçesi giderilmeden aynı işlem yapılamaz.
Uygulama 2 — Başka bir tapu müdürlüğüne verilen itiraz
Olay: İstem sahibi, ret kararına karşı yazılı dilekçesini kararı veren müdürlük yerine başka bir tapu müdürlüğüne süresi içinde verir ve itiraz ettiği kararı açıkça gösterir.
Belirleyici bilgi: Dilekçe bir taşra birimine süresi içinde verilmiştir.
Uygulanacak kural: Herhangi bir taşra birimine yapılan başvuru, yetkili inceleme birimine yapılmış sayılır. Süre hesabında bu birime teslim tarihi dikkate alınır.
Sonuç: Dilekçeyi alan müdürlük başvuruyu bekletmeden kaydeder; dilekçe ve eklerini en geç izleyen günün çalışma saati sonuna kadar faksla ve postayla kararı veren mercie iletir.
Uygulama 3 — Süresinden sonra yapılan itiraz
Olay: Yetkili inceleme birimi, itirazın on beş günlük süreden sonra yapıldığını belirler.
Belirleyici bilgi: Başvuru süresinde değildir.
Uygulanacak kural: Süresinde yapılmayan itiraz hakkında aynı şekil koşullarına bağlı kalınarak karar verilmesine yer olmadığı kararı verilir.
Sonuç: İtiraz cevapsız bırakılmaz; karar düzenlenir ve ilgilisine tebliğ edilir.
Uygulama 4 — Elbirliği ortaklarından birine tebliğ
Olay: Ortaklığa ilişkin istemi elbirliği ortaklarından ikisi yapmış, ret kararı bu ortaklardan birine tebliğ edilmiştir. Diğer ortak kişisel tebligat yapılmadığını ileri sürmektedir.
Belirleyici bilgi: Tebligat, işlem talebinde bulunan elbirliği ortaklarından birine yapılmıştır.
Uygulanacak kural: Talepte bulunan ortaklardan herhangi birine yapılan tebligat ve verilen karar bütün ortaklar için bağlayıcıdır. Bununla birlikte her ortak itiraz edebilir.
Sonuç: Diğer ortak da itiraz hakkını kullanabilir; ancak tebligatın kendisi bakımından hiç sonuç doğurmadığını ileri süremez.
Uygulama 5 — Bozma kararı sonrası terkin
Olay: Ret kararına yapılan itiraz sonucunda bölge müdürlüğü ret kararını bozmuştur.
Belirleyici bilgi: Ret kararı idari itiraz sonucunda bozulmuştur.
Uygulanacak kural: Bozma hâlinde ret kararı belirtmesi sicilden terkin edilir.
Sonuç: Kesinleşmiş ret kararına özgü olarak ret gerekçesinin ayrıca giderilmesi koşulu bu olaya uygulanmaz.
Uygulama 6 — Kesinleşmiş ret ve giderilen ret sebebi
Olay: Ret kararına itiraz edilmemiş, karar kesinleşmiştir. Daha sonra ret gerekçesi tamamen giderilmiştir.
Belirleyici bilgi: Karar kesinleşmiş olmakla birlikte ret sebebi artık bulunmamaktadır.
Uygulanacak kural: Kesinleşmiş ret kararında gerekçenin giderilmesi, belirtmenin terkini ve talep konusu işlemin karşılanması için yeterli yollardan biridir.
Sonuç: Belirtme terkin edilerek işlem karşılanabilir.
Uygulama 7 — Özel terkin ihtimali varken devam eden süreç
Olay: İlgili, ret kararı belirtmesinin hukuki kıymetini yitirdiğini ileri sürerek terkin ister. Ancak ret kararına karşı açılmış yargısal süreç henüz tamamlanmamıştır.
Belirleyici bilgi: Terkin için özel bir gerekçe ileri sürülse de yargısal süreç devam etmektedir.
Uygulanacak kural: İdari veya yargısal süreç tamamlanmadan ret kararı belirtmesi terkin edilemez.
Sonuç: Önce sürecin tamamlanması beklenir. Sürecin durumu ilgili mahkemeden veya İdare birimlerinden sorularak belirlenir.
15. Karşılaştırmalı olaylar
15.1. Bozma ile onama arasındaki terkin farkı
- Bozma: Ret kararı belirtmesi terkin edilir.
- Onama: Ret kararı kesinleşir. Terkin için ret gerekçesinin giderilmesi veya ret kararını ortadan kaldıran mahkeme kararının ibrazı gerekir.
Sonucu değiştiren tek bilgi, itiraz merciinin ret kararını kaldırmış mı yoksa sürdürmüş mü olduğudur.
15.2. Başvuru yeri ile karar mercii arasındaki fark
- Dilekçe herhangi bir taşra birimine verilebilir.
- Tapu müdürlüğü ret kararını bölge müdürlüğü inceler.
- Bölge müdürlüğü kararına karşı Genel Müdürlük yetkilidir.
Dilekçeyi teslim alan birim, her zaman kararı verecek merci değildir.
15.3. İtiraz yetkisi ile tebligatın bağlayıcılığı arasındaki fark
Elbirliği ortaklarından her biri itiraz edebilir. Buna karşılık talepte bulunan ortaklardan birine yapılan tebliğ bütün ortakları bağlar. “Her ortak itiraz edebilir” kuralı, her ortağa ayrı tebliğ yapılmadıkça sürenin başlamayacağı sonucunu doğurmaz.
15.4. Genel terkin koşulu ile özel terkin durumları arasındaki fark
Kesinleşmiş ret kararında genel yol, ret gerekçesinin giderilmesi veya mahkeme kararının ibrazıdır. Üçüncü kişinin talebiyle verilen ret ya da hukuki kıymetini yitiren belirtme hâllerinde ise ilgilinin talebi üzerine müdürlük değerlendirme yapabilir. Her iki durumda da devam eden idari veya yargısal süreç varsa süreç tamamlanmadan terkin yapılamaz.
16. Karıştırılabilecek ayrımlar
- Ret kararı belirtmesi ile tasarrufu kısıtlayan şerh aynı değildir. Belirtme idari niteliktedir; buna rağmen reddedilen işlem ret gerekçesi giderilmeden yapılamaz.
- İtiraz mercii ile dilekçenin verileceği yer aynı değildir. Dilekçe herhangi bir taşra birimine verilebilir; kararı yetkili bölge müdürlüğü veya Genel Müdürlük verir.
- Tebliğ günü süreye dâhil değildir. Sayım izleyen gün başlar.
- Son gün resmî tatile rastlarsa süre tatil gününde bitmez. Tatilden sonraki ilk iş gününün çalışma saati sonunda biter.
- Süresinde olmayan itiraz cevapsız bırakılmaz. Karar verilmesine yer olmadığı kararı düzenlenir ve tebliğ edilir.
- Kararı vermeyen birimin bir günlük iletim yükümlülüğü ile kararı veren birimin üç iş günlük dosya gönderme yükümlülüğü farklıdır.
- Otuz ve doksan günlük sonuçlandırma süreleri belgeler tamamlandıktan sonra başlar.
- Bozma sonrası terkin ile kesinleşmiş ret sonrası terkin aynı koşula bağlı değildir.
- Özel terkin ihtimali, devam eden idari veya yargısal süreç varken hemen terkin yapılabileceği anlamına gelmez.
- Elbirliği ortaklarından her birinin itiraz hakkı vardır; fakat talepte bulunan ortaklardan birine yapılan tebliğ bütün ortaklar için bağlayıcıdır.
17. Hızlı tekrar
- Mevzuata uygun olmayan ve geçici tescil şerhiyle korunamayan istem geciktirilmeden reddedilir.
- Tapu müdürlüğü ret kararında tarih ve yevmiye, istem ve istem sahibi, inceleme, gerekçe ve hukuki nedenler ile sonuç bulunur.
- Ret kararı ilgili memur ve müdürce; bölge müdürlüğü kararı görevli şube müdürü, görevli bölge müdür yardımcısı ve bölge müdürünce imzalanır. Her sayfa mühürlenir.
- Kararda hukuki dayanak kadar bu dayanağın somut isteme nasıl uygulandığı da açıklanır.
- Karar imzalı tebliğ/tebellüğ belgesiyle elden veya Tebligat Kanununa uygun biçimde tebliğ edilir.
- İtiraz süresi on beş gündür; tebliğ günü sayılmaz. Son gün resmî tatilse ilk iş gününün çalışma saati sonunda biter.
- Süresinde olmayan itiraz hakkında karar verilmesine yer olmadığı kararı verilir ve tebliğ edilir.
- İstem sahibi kişi veya kurum ile temsilcisi itiraz edebilir. Yetkisiz kişinin itirazı değerlendirilmez ve durum yazılı bildirilir.
- Tapu müdürlüğü kararını bölge müdürlüğü; bölge müdürlüğü kararını Genel Müdürlük inceler.
- İtiraz herhangi bir taşra birimine verilebilir ve teslim tarihi süre hesabında dikkate alınır.
- Kararı vermeyen birim dilekçeyi en geç izleyen günün çalışma saati sonuna kadar faksla ve postayla iletir.
- Kararı veren birim onaylı belge örneklerini dizi pusulasıyla en geç üç iş gününde gönderir.
- Belgeler tamamlandıktan sonra bölge müdürlüğü otuz, Genel Müdürlük doksan günde sonuçlandırır.
- Bozma hâlinde belirtme terkin edilir. Kesinleşen rette gerekçenin giderilmesi veya kararı ortadan kaldıran mahkeme kararı gerekir.
- Devam eden idari veya yargısal süreç tamamlanmadan belirtme terkin edilemez.
18. Mini yoklamalar
Mini yoklama 1
Bir ret kararında mevzuat hükmü yazılmış, fakat hükmün somut isteme neden ret sonucu doğurduğu açıklanmamıştır. Eksik olan nedir?
Mini yoklama 2
İtiraz dilekçesi kararı veren müdürlük yerine başka bir tapu müdürlüğüne süresinde verilmiştir. Başvuru geçersiz midir?
Mini yoklama 3
İtirazın son günü resmî tatile rastlamaktadır. Süre ne zaman sona erer?
Mini yoklama 4
Bölge müdürlüğü ret kararını bozmuştur. Ret kararı belirtmesinin terkini için ayrıca ret gerekçesinin giderilmesi beklenir mi?
Mini yoklama 5
Ret kararı belirtmesinin hukuki kıymetini yitirdiği ileri sürülmektedir; ancak yargısal süreç devam etmektedir. Terkin yapılabilir mi?
Mini yoklama cevapları
- Hukuki dayanağın somut isteme nasıl uygulandığını gösteren açık görüş eksiktir.
- Hayır. Başka bir taşra birimine yapılan başvuru yetkili inceleme birimine yapılmış sayılır; teslim tarihi dikkate alınır.
- Tatilin bitimini izleyen ilk iş gününün çalışma saati sonunda.
- Hayır. Bozma kararı verilmesi hâlinde belirtme terkin edilir.
- Hayır. İdari veya yargısal süreç tamamlanmadan terkin yapılamaz.