Hisse Hatalarının Düzeltilmesi GYS konu anlatımı

Oku · Anla · Pekiştir

Konu anlatımı

Hisse Hatalarının Düzeltilmesi

Hisse hatalarının düzeltilmesinde ilk ve en önemli adım, yanlışlığın yalnız TAKBİS kaydında mı, yoksa tapu veya kat mülkiyeti kütüğünün kendisinde mi bulunduğunu belirlemektir. Bu ayrım; düzeltmenin hangi yolla yapılacağını, kimlere tebligat gönderileceğini, muvafakat aranıp aranmayacağını, hangi hâllerde mahkeme veya kurum görüşü bekleneceğini ve düzeltmenin ne zaman kesinleşeceğini değiştirir.

Öğrenme hedefleri

Bu konunun sonunda öğrenci:

Tapu kütüğü ile TAKBİS arasındaki veri uyumsuzluğunu, tapu kütüğündeki hisse hatasından ayırt eder.
Hatalı TAKBİS kaydından sonra yapılan işlemlerin düzeltme yoluna etkisini belirler.
Tapu kütüğündeki hisse hatasında araştırma, belirtme, tebligat, muvafakat, resen düzeltme ve dava sürecini doğru sıraya koyar.
Satış, kamulaştırma, ihtiyati tedbir, haciz ve benzeri kayıtların düzeltme sürecine etkisini karşılaştırır.
Başka bir tapu müdürlüğünde verilen muvafakatın nasıl işleme alınacağını açıklar.
Kadastrodan veya tescile esas belgeden kaynaklanan özel durumlarda doğru düzeltme yolunu seçer.
Malik kimlik bilgilerindeki hata ve eksikliklerin hisse düzeltmesine etkisini değerlendirir.
Düzeltmenin pay ve paydanın matematiksel olarak eşitlenmesi değil, hukuki dayanağı doğru belirlenmiş bir sicil düzeltmesi olduğunu açıklar.

1. Kavramsal çerçeve

1.1. İki ayrı hata alanı

Hisse hataları iki ana grupta değerlendirilir:

Tapu veya kat mülkiyeti kütüğü doğru, TAKBİS kaydı hatalıdır.
Burada hukuki sicilin dayanak alınan kütük kaydı doğrudur; elektronik sistemdeki hisse bilgisi kütükle uyuşmamaktadır.
Tapu veya kat mülkiyeti kütüğünün kendisi hatalıdır.
Bu durumda yanlışlık yalnız elektronik kayıtta değildir. Kadastro tescili, tapu müdürlüğünde yapılan bir işlem, veraset belgesindeki yanlış veya eksik pay dağılımı ya da başka bir tescil dayanağı sebebiyle kütükteki hisse de doğru durumu yansıtmamaktadır.

Bu ayrım yapılmadan doğrudan payları değiştirmek, düzeltme yerine yeni bir hak kaybı veya mülkiyet devri doğurma riski taşır.

1.2. Hisse hatası ile veri uyumsuzluğu arasındaki fark

Veri uyumsuzluğunda doğru kayıt kütüktedir; amaç TAKBİS'i doğru kütük kaydıyla uyumlu hâle getirmektir.

Kütükteki hisse hatasında ise önce hatanın kaynağı, kimleri etkilediği ve doğru hissenin ne olması gerektiği belirlenir. Ardından ilgililere bildirim yapılır; şartları varsa muvafakatla, aksi hâlde belirlenen süre sonunda resen düzeltme yoluna gidilir.

1.3. Olumsuz ve olumlu etkilenen ilgililer

Düzeltme sonucunda mevcut kayda göre hakkı aleyhe değişecek malik veya hak lehtarı, düzeltmeden olumsuz etkilenen kişidir. Bu kişilerin sürece katılımı, tebligat ve muvafakat bakımından önem taşır.

Düzeltme sonucunda hakkı lehine değişen diğer ilgililer ise yapılan işlem sonucundan ayrıca haberdar edilir. Olumsuz etkilenenlerin muvafakati ile olumlu etkilenenlere yapılacak sonuç bildirimi aynı işlevi taşımaz.

2. İlk karar: Hata nerede?

Uygulamada aşağıdaki sıra izlenir:

İncelenecek soru	Sonuç
Tapu veya kat mülkiyeti kütüğü ile TAKBİS aynı mı?	Aynıysa bu konu kapsamında bir uyumsuzluk yoktur.
Kütük doğru, TAKBİS yanlış mı?	TAKBİS-kütük uyumsuzluğu yolu değerlendirilir.
Kütükteki hisse de yanlış mı?	Tapu kütüğündeki hisse hatası yolu değerlendirilir.
Hatalı TAKBİS kaydından sonra mülkiyet devri yapılmış mı?	Devir yapılmışsa kütük de hatalı hâle gelebileceğinden kütük hatası yolu uygulanır.
Hata sonrasında satış, kamulaştırma, tedbir veya başka bir kayıt var mı?	İlgili kurum veya mahkemeyle yazışma ve bekleme kuralları ayrıca uygulanır.

Bu karar tablosundaki en kritik ayrım, kütüğün doğru olup olmadığıdır. Hatanın yalnız elektronik kayıtta bulunması ile kütükteki hakkın yanlış tescil edilmiş olması aynı usulle giderilmez.

3. Tapu kütüğü doğru, TAKBİS kaydı hatalıysa

3.1. Ana kural

Tapu kütüğündeki hisseler doğru olduğu hâlde TAKBİS'te hisse hatası veya kütükle uyumsuzluk bulunuyorsa önce hatalı kayıttan sonraki işlemler incelenir.

Hatalı TAKBİS kaydından sonra:

Mirasçılara yapılan intikal dışında herhangi bir mülkiyet devri yapılmamışsa,
Kütük kaydı doğru durumunu koruyorsa,

TAKBİS'teki hata, veri düzeltme fonksiyonu kullanılarak kütüğe uygun hâle getirilir.

Mirasçılara yapılan intikal, bu yolun uygulanmasına tek başına engel sayılmaz. Buna karşılık hatalı TAKBİS kaydı esas alınarak satış veya başka bir mülkiyet devri yapılmışsa, yanlış bilgi kütüğe de taşınmış olur. Bu durumda artık yalnız elektronik veri düzeltilmez; tapu kütüğündeki hisse hatası usulüne geçilir.

3.2. Satış ve kamulaştırma süreci bulunan taşınmazlar

Taşınmazda veya hissede aşağıdaki kayıtlardan biri varsa özel bir kontrol yapılır:

İcra ve İflas Kanunu kapsamında 150/c şerhi,
Satışa arz şerhi,
Kamulaştırma sürecine ilişkin 31/b şerhi.

İlgili kurum veya mahkemeye:

Kütük ile TAKBİS arasında hisse uyumsuzluğu bulunduğu,
TAKBİS'in kütüğe göre düzeltileceği,
Kütükteki doğru hisselerin neler olduğu bildirilir ve satışın kesinleşip kesinleşmediği ya da kamulaştırmanın tamamlanıp tamamlanmadığı sorulur.

Satış veya kamulaştırma tamamlanmamışsa, sonraki işlemde tapu kütüğündeki doğru hisselerin esas alınması gerektiği bildirilir.

Satış kesinleşmiş veya kamulaştırma tamamlanmışsa, hatalı hisse yalnız TAKBİS uyumsuzluğu yolu ile düzeltilmez. Kütük ile TAKBİS arasındaki uyumsuzluk beyanlar sütununda gösterilir ve tapu kütüğündeki hisse hatası usulüne geçilir.

3.3. İhtiyati tedbir ve İİK 28/1 şerhi

Hatalı TAKBİS kaydından sonra taşınmaza veya hisseye ihtiyati tedbir ya da İİK 28/1 şerhi konulmuşsa ilgili mahkemeye yazı yazılır. Yazıda:

Uyumsuzluğun bulunduğu,
Kütükteki doğru hisselerin neler olduğu,
TAKBİS kaydının kütüğe uygun hâle getirileceği açıklanır ve düzeltmenin yapılıp yapılmayacağı sorulur.

Mahkeme düzeltme yapılmamasını bildirirse:

Düzeltme yapılmaz,
Kütük ile TAKBİS arasında uyumsuzluk bulunduğu beyanlar sütununda belirtilir.

Mahkeme veya ilgili kuruma görüş sorulan hâllerde, cevap gelinceye kadar taşınmaza veya hisseye ilişkin işlem talepleri karşılanmaz.

3.4. Düzeltme sonrasındaki bildirimler

TAKBİS-kütük uyumsuzluğu giderildiğinde iki ayrı bildirim grubu vardır:

Hatalı kayıttan sonra sınırlı ayni veya şahsi hak sahibi olanlar:
Bu kişilere yapılan düzeltme Türk Medeni Kanununun 1019 uncu maddesi kapsamında tebliğ edilir.
Haciz veya belirli kanuni şerhler bulunan hâller:
Kamu haczi, ihtiyati haciz, haciz ya da 3194 sayılı Kanunun 18 inci maddesi, 3083 sayılı Kanunun 13 üncü maddesi veya 2942 sayılı Kanunun 7 nci maddesi kapsamında bir şerh veya belirtme varsa, düzeltmeden sonra ilgili kuruma bilgi verilir.

Burada önemli ayrım şudur: Bazı hak sahiplerine tebligat, bazı kurumlara ise düzeltme sonrasında bilgi verme işlemi yapılır.

4. Tapu veya kat mülkiyeti kütüğünde hisse hatası varsa

4.1. Düzeltmeden önce yapılacak araştırma

Her taşınmaz bakımından ayrı inceleme yapılır. En az şu hususlar belirlenir:

Hata kadastro tescilinden mi, tapu müdürlüğündeki bir işlemden mi, veraset belgesindeki pay dağılımından mı, yoksa başka bir sebepten mi doğmuştur?
Hata bütün malikleri mi, yalnız belirli bir elbirliği mülkiyeti grubunu mu veya yalnız belirli paydaşları mı etkilemektedir?
Hangi paydaşların hissesi yanlıştır?
Hatalı paydaşların doğru hisseleri ne olmalıdır?

Bu tespitler her taşınmaz için EK-1 düzeltme formuna bağlanır. Hatanın yalnız belirli hisselerde bulunması hâlinde bütün taşınmaz yerine yalnız etkilenen hisseler üzerinde işlem yapılır.

4.2. Beyanlar sütunundaki belirtme

Taşınmazda önceden yalnız hisse hatasının varlığını gösteren bir belirtme bulunuyorsa bu belirtme terkin edilir. Ardından hata bütün taşınmazı etkiliyorsa taşınmaz üzerine, yalnız belirli payları etkiliyorsa o paylar üzerine yeni belirtme yapılır.

Belirtmenin işlevi üç hususu birlikte görünür kılmaktır:

Hisse hatasının varlığı,
30 gün içinde muvafakat verilmezse resen düzeltme yapılacağı,
Düzeltme tebliğinden itibaren 60 gün içinde dava açılmazsa işlemin kesinleşeceği.

Bu belirtme yalnız bir uyarı değildir; düzeltme, muvafakat ve dava sürecinin sicilde izlenmesini sağlar.

4.3. Kimlere ve hangi içerikle tebligat yapılır?

Hisse hatasından olumsuz etkilenen:

Maliklere,
Sınırlı ayni hak lehtarlarına,
Şahsi hak lehtarlarına tebligat yapılır.

Tebligatta:

Hatanın nedeni,
Düzeltme sonrasında oluşacak hisse durumu,
Muvafakatın bizzat veya yetkili temsilci aracılığıyla verilebileceği,
Muvafakatın tebligat evrakıyla birlikte herhangi bir tapu müdürlüğüne sunulabileceği,
Tebliğden itibaren 30 gün içinde muvafakat verilmezse düzeltmenin resen yapılacağı açıklanır.

EK-1 düzeltme formu ve tebligat evrakı, belirtme işlemiyle birlikte taranır; hem fiziksel hem elektronik ortamda saklanır.

4.4. Muvafakatın başka bir tapu müdürlüğünde verilmesi

İlgili kişi taşınmazın bulunduğu müdürlüğe gitmek zorunda değildir. Başka bir tapu müdürlüğüne de başvurabilir.

Başvurulan müdürlük:

EK-2 muvafakatnameyi alır.
Başvuranın kimlik bilgilerini muvafakatnameye yazar.
Başvuranın tasarruf yetkisini değerlendirir.
Muvafakatnameyi EBYS üst yazısıyla taşınmazın bulunduğu müdürlüğe doğrudan gönderir.
Belgenin aslını ayrıca posta yoluyla iletir.

Düzeltmeyi yapacak müdürlük ise muvafakat veren kişinin hak sahibi olup olmadığını ayrıca belirler. Alınan muvafakatnameler düzeltme işlemiyle birlikte taranır ve hem fiziksel hem elektronik ortamda saklanır.

Bu düzenleme, muvafakatın farklı bir müdürlükte verilebilmesini kolaylaştırırken hak sahipliği ve tasarruf yetkisi denetimini ortadan kaldırmaz.

4.5. Muvafakatla veya resen düzeltme

Olumsuz etkilenen maliklerin ve sınırlı ayni ya da şahsi hak lehtarlarının tamamı muvafakat verirse:

Beyanlar sütunundaki belirtme terkin edilir,
Hisse hatası düzeltilir.

Tebliğden itibaren 30 gün içinde muvafakat verilmezse:

Tapu müdürlüğü hisse hatasını resen düzeltir,
Düzeltmeye karşı 60 gün içinde taşınmazın bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesinde dava açılabileceğini ilgililere bildirir.

Burada 30 günlük süre, muvafakat için; 60 günlük süre ise yapılan düzeltmeye karşı dava için öngörülmüştür. İki sürenin başlangıç olayı ve işlevi farklıdır.

4.6. Dava kontrolü ve kesinleşme

Düzeltme işlemine ilişkin tebligattan itibaren 60 gün geçtikten sonra, ilgililerce dava açılıp açılmadığı taşınmazın bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesinden sorulur.

Dava açılmadığı bildirilirse beyanlar sütunundaki belirtme terkin edilir ve düzeltme kesinleşir.
Dava açıldığı bildirilirse düzeltme kesinleşmez. Mevcut belirtme korunur ve ayrıca “Hisse hatası düzeltme işlemine karşı dava açılmıştır.” şeklinde belirtme yapılır.

Davanın açılıp açılmadığı yalnız varsayımla kabul edilmez; mahkemeden soru konusu edilir.

4.7. Satış ve kamulaştırma kayıtlarının etkisi

Kütükte hisse hatası bulunan taşınmazda İİK 150/c, satışa arz veya 31/b şerhi varsa, ilgililere yapılacak ilk tebligatla birlikte ilgili kurum veya mahkemeye de yazı yazılır. Yazıda:

Kütükteki hisselerin hatalı olduğu,
İlgililerin muvafakatiyle düzeltileceği,
30 gün içinde muvafakat verilmezse resen düzeltileceği,
Düzeltme sonucunda oluşacak hisselerin neler olacağı bildirilir ve satış ya da kamulaştırma işleminin tamamlanıp tamamlanmadığı sorulur.

İşlem tamamlanmamışsa, satış veya kamulaştırmada düzeltilecek hisselerin esas alınması gerektiği bildirilir.

İşlem tamamlanmışsa, yeni alıcıya ve ilgili kuruma gerekli bildirimler yapılarak kütükteki hisse hatası usulü sürdürülür.

4.8. İhtiyati tedbir ve İİK 28/1 şerhinin etkisi

Hisse hatasının oluşmasından sonra ihtiyati tedbir veya İİK 28/1 şerhi konulmuşsa ilgili mahkemeye:

Kütükteki hisselerin hatalı olduğu,
Düzeltmenin muvafakatla veya 30 gün sonunda resen yapılacağı,
Düzeltme sonucunda oluşacak hisselerin neler olduğu bildirilir ve mahkemenin düzeltmeye muvafakat edip etmediği sorulur.

Mahkeme muvafakat etmezse düzeltme yapılmaz.

4.9. Haciz ve belirli kanuni şerhler

Taşınmazda veya hissede:

Kamu haczi,
İhtiyati haciz,
Haciz,
3194 sayılı Kanunun 18 inci maddesi,
3083 sayılı Kanunun 13 üncü maddesi,
2942 sayılı Kanunun 7 nci maddesi kapsamında bir şerh bulunması, kendi başına düzeltme öncesi muvafakat yazışması gerektiren grup içinde değerlendirilmez.

Düzeltme tamamlandıktan sonra ilgili kuruma bilgi verilir.

Düzeltme sonucu hakkı olumlu etkilenen diğer ilgililere de işlem sonucu Türk Medeni Kanununun 1019 uncu maddesi kapsamında tebliğ edilir.

4.10. Hisse hatası bilinerek başka bir işlem yapılması

Hisse hatası bulunan taşınmaza ilişkin yeni bir işlem talep edildiğinde ilgililer:

Hisse hatasının varlığını bildiklerini,
Doğabilecek hukuki sonuçları kabul ettiklerini açıklarsa işlem talebi karşılanabilir.

Bu irade, işlemin türüne göre resmî senette veya tescil istem belgesinde açıkça yer alır.

Bu yol, hisse hatasını ortadan kaldırmaz. Yalnız ilgililerin mevcut hatayı bilerek ve sonuçlarını kabul ederek talep ettikleri başka işlemin yürütülmesine imkân verir.

4.11. Geçiş durumu

Düzenlemenin yürürlüğe girmesinden önce başlatılmış düzeltme süreçlerinde yapılan tebligatlar yeni usul kapsamında değerlendirilmez. Buna karşılık daha önce verilmiş muvafakatlar geçerliliğini korur; muvafakat veren kişilere aynı nedenle yeniden tebligat yapılmaz.

5. Özel düzeltme durumları

5.1. Kadastrodan kaynaklanan ve tescile esas kayda aykırı hata

Kadastrodan kaynaklanan bir hisse hatasında, kütükteki tescil kadastro tutanağının mülkiyet sütununa aykırıysa şu iki koşul birlikte aranır:

Hatalı hisse daha sonra mülkiyet devrine konu olmamıştır,
Hata sonrasında sınırlı ayni veya şahsi hak kurulmamıştır.

Bu koşullar varsa tapu müdürlüğü düzeltmeyi resen yapar ve sonucunu ilgililere Türk Medeni Kanununun 1019 uncu maddesi kapsamında bildirir.

5.2. Resmî senet veya başka tescil dayanağına aykırı tescil

Hisse hatası;

Resmî senede,
Tescil istem belgesine,
Veraset belgesine,
Mahkeme kararına
Veya başka bir tescil dayanağına aykırı tescilden doğmuşsa, hatalı hisse devredilmemiş ve üzerinde sınırlı ayni ya da şahsi hak kurulmamışsa 2016/2 sayılı Genelge kapsamında düzeltme yapılır.

Haciz, kamu haczi ve ihtiyati haciz bu değerlendirmede sınırlı ayni veya şahsi hak kurulması engeli içinde sayılmamıştır. Bu nedenle bu kayıtların varlığı, belirtilen diğer şartlar sağlanıyorsa 2016/2 sayılı Genelge yolunu kendiliğinden kapatmaz.

6. Malik kimlik bilgilerinde hata veya eksiklik

Hisse hatası bulunan bir taşınmazda malikin:

Adı,
Soyadı,
Baba adı,
Cinsiyeti,
Doğum tarihi gibi kimlik bilgilerinde hata veya eksiklik varsa önce hak sahibinin kim olduğu kesin olarak belirlenmelidir.

İzlenecek yol şöyledir:

İlgilinin talebiyle malik kimlik bilgisi, Tapu Sicili Tüzüğünün 75 inci maddesi ve 2016/2 sayılı Genelge çerçevesinde düzeltilir.
Hak sahibi tespit edilir.
Bundan sonra hisse hatası bakımından tebligat ve düzeltme süreci yürütülür.

Kimlik bilgileri düzeltilmeden ve hak sahibi belirlenmeden ilgililere tebligat yapılamaz; buna bağlı olarak hisse hatası da düzeltilemez.

İlgili kişi kimlik hatasını gidermiyorsa:

EK-1 düzeltme formu hazırlanarak hisse hatası tespit edilir,
Beyanlar sütununa yalnız hisse hatasının varlığını gösteren belirtme yapılır,
Tam düzeltme sürecine geçilmez.

7. Sonuçların takibi ve sorumluluk

7.1. Aylık bildirim

Bölge müdürlükleri, düzeltilen parsellere ilişkin verileri aylık olarak EK-4 listede düzenler. Liste her ayın ilk iş günü Tapu Dairesi Başkanlığına gönderilir.

7.2. Sorumluluk zinciri

Görev alanı	Sorumlu
Düzeltmenin usulüne ve mevzuata uygun tamamlanması	Görevlendirilen personel ile kontrol eden müdür veya müdür yardımcısı
Düzeltme sürecinin takibi	Tapu müdürü
Uygulamanın genel takibi	Bölge müdürlükleri

Bu dağılım, işlemi yapan, kontrol eden ve süreci yöneten birimlerin görevlerini birbirinden ayırır.

7.3. Düzeltmenin hukuki niteliği

Hisse düzeltmesi, Türk Medeni Kanununun 1027 nci maddesi kapsamında bir sicil düzeltmesidir. Bu nedenle işlem:

Yalnız pay ve paydayı matematiksel olarak eşitleme işi gibi görülmez,
Doğru hukuki dayanak belirlenmeden yapılmaz,
Mülkiyet devrine sebep olacak biçimde sonuçlandırılmaz.

Düzeltmenin amacı yeni bir hak yaratmak değil, sicili doğru hukuki duruma uygun hâle getirmektir.

7.4. Önceki düzenleme ve yeni hata doğurmama ilkesi

31.01.2017 tarihli ve 23294678-010.07.02-E.126400 sayılı Genel Duyuru yürürlükten kaldırılmıştır. Düzeltme işlemleri yeni bir hataya yol açmayacak biçimde sonuçlandırılmalı; tapu müdürlükleri düzeyinde gerekli önlemler bölge müdürlüklerince alınmalıdır.

8. Karar mantığı

8.1. Kısa karar akışı

Kütük ve TAKBİS karşılaştırılır.
Kütük doğruysa, hatalı TAKBİS kaydından sonra mülkiyet devri bulunup bulunmadığı incelenir.
Devir yoksa ve yalnız miras intikali yapılmışsa veri düzeltme yolu uygulanabilir.
Hatalı TAKBİS'e göre devir yapılmışsa kütük hatası yoluna geçilir.
Kütük hatalıysa, hata kaynağı, etkilenenler ve doğru hisseler belirlenir; EK-1 hazırlanır.
Olumsuz etkilenenlere tebligat yapılır ve 30 günlük muvafakat süresi işletilir.
Muvafakat varsa düzeltme yapılır; yoksa 30 gün sonunda resen düzeltme yapılır.
Düzeltme tebliğinden sonra 60 günlük dava süresi izlenir.
Mahkemeden dava durumu sorulur.
Dava yoksa belirtme terkin edilerek kesinleşme sağlanır; dava varsa belirtme korunur.
Her aşamada satış, kamulaştırma, tedbir, haciz ve kimlik sorunu gibi özel durumlar ayrıca kontrol edilir.

8.2. Kayıt türüne göre işlem farkı

Kayıt veya durum	Temel işlem
İİK 150/c, satışa arz, 31/b	Satış veya kamulaştırmanın tamamlanma durumu sorulur.
İhtiyati tedbir, İİK 28/1	Mahkemenin düzeltmeye izin verip vermediği sorulur.
Haciz, kamu haczi, ihtiyati haciz	Düzeltme sonrasında ilgili kuruma bilgi verilir.
3194/18, 3083/13, 2942/7	Düzeltme sonrasında ilgili kuruma bilgi verilir.
Kimlik bilgisi hatası	Önce kimlik bilgisi düzeltilir ve hak sahibi belirlenir.
Hatalı kayda göre mülkiyet devri	Kütük hatası usulüne geçilir.
Yalnız miras intikali	Kütük doğruysa veri düzeltme yolunu tek başına engellemez.

9. Çözümlü uygulamalar

Uygulama 1 — Kütük doğru, TAKBİS yanlış

Tapu kütüğünde maliklerin hisseleri doğru, TAKBİS'te ise paylardan biri yanlış gösterilmiştir. Hatalı kayıttan sonra yalnız mirasçılara intikal yapılmış; satış veya başka bir mülkiyet devri gerçekleşmemiştir.

Belirleyici bilgi: Kütük doğrudur ve miras intikali dışında mülkiyet devri yoktur.

Uygulanacak yol: TAKBİS kaydı veri düzeltme fonksiyonuyla kütüğe uygun hâle getirilir.

Neden: Mirasçılara yapılan intikal, bu yolun kullanılmasını tek başına engellemez.

Uygulama 2 — Hatalı TAKBİS kaydına göre satış

Kütük başlangıçta doğru olmasına rağmen TAKBİS'teki yanlış hisseye göre satış yapılmış ve bu satış kütüğe tescil edilmiştir.

Belirleyici bilgi: Yanlış elektronik kayıt mülkiyet devrine ve kütüğün de hatalı hâle gelmesine yol açmıştır.

Uygulanacak yol: Yalnız TAKBİS verisi değiştirilmez; tapu kütüğündeki hisse hatası usulü uygulanır.

Neden: Sorun artık iki kayıt arasındaki teknik uyumsuzlukla sınırlı değildir.

Uygulama 3 — Satış şerhi bulunan uyumsuzluk

Kütük doğru, TAKBİS yanlıştır ve taşınmaz üzerinde satışa arz şerhi vardır. Satış henüz tamamlanmamıştır.

Belirleyici bilgi: Satış süreci devam etmektedir.

Uygulanacak yol: İlgili kurum veya mahkemeye doğru kütük hisseleri bildirilir; satışta bu hisselerin esas alınması gerektiği açıklanır. Cevap gelinceye kadar işlem talepleri karşılanmaz.

Uygulama 4 — Muvafakat verilmemesi

Kütükteki hisse hatası belirlenmiş, EK-1 hazırlanmış ve olumsuz etkilenenlere tebligat yapılmıştır. Hiç kimse 30 gün içinde muvafakat vermemiştir.

Uygulanacak yol: Tapu müdürlüğü düzeltmeyi resen yapar. Düzeltmeye karşı 60 gün içinde taşınmazın bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesinde dava açılabileceği ilgililere bildirilir.

Sonraki adım: 60 gün sonunda mahkemeden dava açılıp açılmadığı sorulur.

Uygulama 5 — Hisse hatası bilinerek satış talebi

Taşınmazda hisse hatası belirtmesi vardır. Taraflar bu hatayı bildiklerini ve hukuki sonuçlarını kabul ettiklerini açıkça beyan ederek satış işleminin yapılmasını istemektedir.

Uygulanacak yol: Kabul beyanı resmî senette açıkça yer alır ve işlem talebi karşılanabilir.

Sınır: Bu işlem, hisse hatasını kendiliğinden düzeltmez.

Uygulama 6 — Kadastro tutanağına aykırı tescil

Kütükteki hisse kadastro tutanağının mülkiyet sütununa aykırıdır. Hatalı hisse devredilmemiş ve hata sonrasında sınırlı ayni veya şahsi hak kurulmamıştır.

Uygulanacak yol: Tapu müdürlüğü düzeltmeyi resen yapar ve sonucu ilgililere bildirir.

Uygulama 7 — Kimlik bilgisi eksikliği

Hisse hatasından olumsuz etkilenecek malikin doğum tarihi ve baba adı sicilde eksiktir; hak sahibinin kim olduğu kesinleştirilememektedir.

Uygulanacak yol: Önce ilgilinin talebiyle kimlik bilgileri düzeltilir ve hak sahibi belirlenir. Bu yapılmadan tebligat ve hisse düzeltmesi yürütülemez.

İlgili başvurmazsa: EK-1 hazırlanır ve yalnız hisse hatasının varlığına ilişkin belirtme yapılır.

10. Karşılaştırmalı olaylar

10.1. Aynı hata, farklı sonraki işlem

Olay A: Kütük doğru, TAKBİS yanlış; sonrasında yalnız miras intikali var.
Sonuç: Veri düzeltme yolu kullanılabilir.

Olay B: Kütük doğru, TAKBİS yanlış; sonrasında yanlış hisseye göre satış var.
Sonuç: Kütük de hatalı hâle geldiğinden kütük hatası usulü uygulanır.

Sonucu değiştiren tek bilgi, hatalı TAKBİS kaydından sonra yapılan işlemin mülkiyet devri oluşturup oluşturmamasıdır.

10.2. İki süre, iki farklı amaç

30 gün: Olumsuz etkilenenlerin düzeltmeye muvafakat vermesi için tanınır.
60 gün: Yapılmış düzeltmeye karşı dava açılması için tanınır.

30 günlük süre dolduğunda resen düzeltme gündeme gelir. 60 günlük süre dolduğunda ise mahkemeden dava durumu sorularak kesinleşme değerlendirilir.

10.3. Üç kayıt türünün farklı etkisi

Satış veya kamulaştırma kaydı: İşlemin tamamlanma durumu sorulur.
İhtiyati tedbir veya İİK 28/1: Mahkemenin düzeltmeye muvafakati sorulur.
Haciz veya belirli kanuni şerhler: Düzeltme sonrasında ilgili kuruma bilgi verilir.

Bu kayıtlar aynı grupta görülüp tek bir işlem uygulanmamalıdır.

11. Karıştırılabilecek noktalar

Kütük doğruysa her durumda yalnız TAKBİS düzeltilmez.
Hatalı TAKBİS kaydına göre mülkiyet devri yapılmışsa kütük de etkilenmiştir.
Miras intikali ile diğer mülkiyet devirleri aynı değerlendirilmez.
Yalnız mirasçılara intikal, veri düzeltme yolunu tek başına kapatmaz.
30 gün ve 60 gün birbirinin alternatifi değildir.
Biri muvafakat, diğeri dava süresidir.
Mahkemeye yazı yazılan her durumda düzeltme hemen yapılmaz.
Cevap beklenirken işlem talepleri karşılanmaz; mahkemenin olumsuz görüşü düzeltmeyi durdurabilir.
Haciz ile ihtiyati tedbir aynı usule tabi değildir.
Tedbirde mahkeme muvafakati aranırken hacizde kural olarak düzeltmeden sonra bilgi verilir.
Tarafların hatayı kabul ederek başka bir işlem istemesi, hisse hatasını düzeltmez.
Kabul beyanı yalnız talep edilen işlemin yürütülmesine ilişkindir.
Kimlik bilgisi düzeltilmeden tebligata geçilmez.
Önce hak sahibi belirlenmelidir.
Düzeltme matematiksel denkleştirme değildir.
Dayanak doğru belirlenmeli ve işlem mülkiyet devri doğurmamalıdır.

12. Hızlı tekrar

İlk soru: Hata yalnız TAKBİS'te mi, yoksa kütükte de mi?
Kütük doğru ve hatalı kayıttan sonra miras intikali dışında devir yoksa veri düzeltme yolu uygulanabilir.
Hatalı TAKBİS kaydına göre mülkiyet devri yapılmışsa kütük hatası usulüne geçilir.
Satış ve kamulaştırma kayıtlarında işlemin tamamlanma durumu sorulur.
İhtiyati tedbir ve İİK 28/1 şerhinde mahkemenin düzeltmeye muvafakati aranır.
Kurum veya mahkemeden cevap beklenirken işlem talepleri karşılanmaz.
Kütük hatasında önce hata nedeni, etkilenen paydaşlar ve doğru hisseler belirlenir; EK-1 hazırlanır.
Olumsuz etkilenenlere tebligat yapılır; 30 gün içinde muvafakat yoksa resen düzeltme yapılır.
Düzeltme tebliğinden itibaren 60 gün içinde dava açılabilir.
Dava yoksa belirtme terkin edilir; dava varsa düzeltme kesinleşmez ve dava belirtmesi yapılır.
Kimlik bilgisi düzeltilmeden hak sahibi belirlenemezse hisse düzeltmesine geçilemez.
Düzeltme, doğru hukuki dayanağa bağlı sicil düzeltmesidir; mülkiyet devri doğuramaz.

13. Mini yoklamalar

Mini yoklama 1

Kütük doğru, TAKBİS yanlış ve hatalı kayıttan sonra yalnız miras intikali yapılmışsa hangi düzeltme yolu öne çıkar?

Mini yoklama 2

Kütükteki hisse hatasında 30 günlük süre neye ilişkindir?

Mini yoklama 3

İhtiyati tedbir şerhi bulunan bir taşınmazda mahkeme düzeltmeye muvafakat etmezse ne yapılır?

Mini yoklama 4

Düzeltme tebliğinden itibaren 60 gün geçtikten sonra hangi kurumdan bilgi alınır?

Mini yoklama 5

Malik kimlik bilgileri düzeltilmeden ve hak sahibi belirlenmeden hisse hatası bakımından hangi iki temel işlem yapılamaz?

Mini yoklama cevapları

TAKBİS kaydı, veri düzeltme fonksiyonuyla doğru kütük kaydına uygun hâle getirilir.
Olumsuz etkilenen malik ve hak lehtarlarının düzeltmeye muvafakat vermesine ilişkindir.
Hisse düzeltmesi yapılmaz.
Taşınmazın bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesinden dava açılıp açılmadığı sorulur.
İlgililere tebligat yapılamaz ve hisse hatası düzeltilemez.